ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΜΕΡΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ


[Κλείνουν 25 ακριβώς χρόνια από την πρώτη προσπάθεια για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας, με την εκπομπή του Ράδιο –Αυτοδιάθεση το 1987. Για πληροφόρηση των νέων, κυρίως, αναγνωστών, ένα παλιό κείμενο]

ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΜΕΡΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ

Εναντίον της κυπριακής κοινωνίας ασκήθηκαν ποικίλες κριτικές για εφησυχασμό και αλλοτρίωση. Ότι στρέφει γενικά τη ράχη στην πραγματικότητα της κατοχής και του κινδύνου του τουρκικού επεκτατισμού και επαναπαύεται σε ευσεβοποθισμούς και στρουθοκαμηλισμούς. Όμως την ίδια ώρα βλέπουμε πως οι νέοι άνθρωποι οι φανατικοί για γράμματα, οι άνθρωποι οι ευαίσθητοι στο θέμα των ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι πολίτες που βρίσκονται σε επαφή με τα παγκόσμια ρεύματα ιδεών, δημιουργούν νέα ώθηση στο απελευθερωτικό κίνημα του κυπριακού ελληνισμού, το μπολιάζουν με καινούργιες εκφραστικές τάσεις και νοοτροπίες, το ανασπειρώνουν θετικά.

Γι’ αυτό διαψεύδονται διάφοροι ψευδομοντέρνοι, που πίστευαν ότι η εισαγωγή νέων ιδεολογικών ρευμάτων θα έστρεφε την κυπριακή κοινωνία σε άλλους προβληματισμούς και θα την έκανε να αφήσει τους «εθνικισμούς» και την ενασχόληση με το θέμα της κατοχής ή, ακόμη, ότι θα δεχόταν συμβιβαστική λύση για να κλείσει το θέμα.

Γιατί οι κίνδυνοι του τουρκικού επεκτατισμού και η κατοχή αποτελούν τις πραγματικές συνθήκες ύπαρξης του κυπριακού ελληνισμού και κάθε ρεύμα ιδεών που έρχεται σε επαφή με την κυπριακή πραγματικότητα αν είναι γνήσιο, ή για να γίνει γνήσιο, πρέπει να συνδιαλεχθεί με το πρόβλημα της κατοχής, να τοποθετηθεί απέναντι σ’ αυτό.

Έτσι, το γυναικείο κίνημα αγωνιζόμενο για τα δικαιώματα της γυναίκας πήρε αντικατοχικές διαστάσεις με τη μαζική συσπείρωση «Οι γυναίκες επιστρέφουν». Οι μηχανόβιοι έδωσαν νέα ώθηση με τις αντικατοχικές πορείες μοτοσικλετιστών. Και το κυπριακό οικολογικό κίνημα βροντοφωνάζει, σε δικούς μας και ξένους, ότι το μεγαλύτερο οικολογικό έγκλημα στην Κύπρο είναι η εισβολή και η κατοχή, που διχοτόμησαν και κατέστρεψαν το ενιαίο οικοσύστημα του νησιού, διακηρύσσει ότι «είμαστε αντικατοχικοί γιατί είμαστε οικολόγοι, είμαστε οικολόγοι γιατί είμαστε αντικατοχικοί».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και το ξεκίνημα της ελεύθερης ραδιοφωνίας στην Κύπρο, το 1987. Κλείνουν, αυτές τις μέρες, εννιά ακριβώς χρόνια και η επετειακή συγκυρία επιβάλλει να αναφερθούμε εκτενέστερα. Η νεοσύστατη, τότε, Ομάδα Πρωτοβουλίας για την Αυτοδιάθεση της Κύπρου, ύστερα από την πρώτη επιτυχημένη πορεία με τις μοτοσικλέτες, στις 20 Ιουλίου 1987, που οργάνωσε μαζί με την Κυπριακή Ομοσπονδία Μοτοσικλετιστών, έβαλε πλώρη για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας.

Βασικό σκεπτικό των πρωτεργατών ήταν ότι με την ύπαρξη ενός μόνο ραδιοφωνικού σταθμού, του κρατικού Ρ.Ι.Κ., αφενός υποτονίζονταν τα αντικατοχικά συναισθήματα και η αντικατοχική πρακτική του κυπριακού ελληνισμού, αφετέρου ήταν εύκολο να προωθηθεί μια λύση απαράδεκτη, η οποία θα προπαγανδιζόταν από το ελεγχόμενο αυτό σταθμό, που θα ήταν πλήρως κυρίαρχος των ραδιοτηλεοπτικών κυμάτων. Η ύπαρξη, όμως, και άλλων σταθμών θα ενίσχυε τον διάλογο και τον προβληματισμό, θα διαφώτιζε σωστά για τα τεκταινόμενα.

Η «επίσημη» έναρξη του αγώνα διαφώτισης για το δικαίωμα αυτό έγινε στις 30 Σεπτεμβρίου 1987, στην Πύλη Αμμοχώστου. Προσεκλήθη  και μίλησε ο Ελλαδίτης δημοσιογράφος του περιοδικού Αντί Βασίλης Ζήσης, ο οποίος μετέφερε την ελλαδική εμπειρία για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας. Η Επιτροπή σχεδίαζε να συνεχίσει με ποικίλες άλλες εκδηλώσεις για προετοιμασία του εδάφους, για συνειδητοποίηση των πολιτών και διεκδίκηση του δικαιώματος αυτού. Όμως προχώρησε στην έμπρακτη εφαρμογή και καθιέρωση όταν ο ίδιος ο Βασίλης Ζήσης τέλειωσε την εισήγησή του με τα εξής χαρακτηριστικά λόγια: «Η ελεύθερη ραδιοφωνία δεν γίνεται με συζητήσεις, άρθρα στις εφημερίδες και κινητοποιήσεις για υποστήριξη αυτής της ιδέας. Απλώς βάζεις ένα σταθμό και τον λειτουργείς, γίνεται ντόρος και το πρόβλημα μπαίνει από μόνο του».

Έτσι προγραμματίστηκε η μετάδοση εκπομπής, από πομπό της Ομάδας Πρωτοβουλίας για την Αυτοδιάθεση της Κύπρου, στις 15 Νοεμβρίου 1987, ημέρα ανακήρυξης του κατοχικού «κράτους».

Ένα αίτημα, λοιπόν, των μοντέρνων καιρών, ένα αίτημα εκσυγχρονισμού και διεκδίκησης ελευθεριών για τη σύγχρονη κοινωνία, το δικαίωμα της ελεύθερης ραδιοφωνίας, δενόταν με την αντικατοχική πρακτική και την πάλη εναντίον του τουρκικού επεκτατισμού. Όμως πρέπει να συνεχίσουμε και την άλλη εβδομάδα.

ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΜΕΡΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Γράψαμε στο προηγούμενο σημείωμα για την τάση στην κυπριακή κοινωνία που «εθνικεύει» τις σύγχρονες αναζητήσεις και αιτήματα ούτως ώστε αυτά να αποκτούν αντικατοχικές διαστάσεις, γιατί αυτό επιβάλλουν οι πραγματικές συνθήκες ύπαρξης του κυπριακού Ελληνισμού. Αναφέρθηκαν μάλιστα τα παραδείγματα του γυναικείου κινήματος, των περιβαλλοντιστών και των μηχανοβίων, που έδωσαν νέα διάσταση στην αντικατοχική πρακτική.

Χαρακτηριστικά θα πρόσθετα σήμερα, ύστερα από υπόδειξη φίλου, και τους κύκλους των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του ιντερνέτ. Ήδη, και πριν ακόμη φτάσει το  διαδίκτυο στην Κύπρο, κύκλοι Κυπρίων φοιτητών στο εξωτερικό δημιούργησαν δικές τους ηλεκτρονικές σελίδες για να προβάλουν την απελευθέρωση του νησιού, ανίχνευσαν την ηλεκτρονική παρουσία της τουρκικής προπαγάνδας και μπήκαν στη μάχη των ηλεκτρονικών υπολογιστών για να ανασκευάσουν, αποκαλύψουν και απαντήσουν στις θέσεις του στρατοκρατικού τουρκικού καθεστώτος. Ένα νέο πεδίο, λοιπόν, ανοίγεται στην Κύπρο, τώρα που το ιντερνέτ θα μπει στη ζωή μας: η ηλεκτρονική παρουσία, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, των εθνικοαπελευθερωτικών αιτημάτων του κυπριακού ελληνισμού.

Η επετειακή συγκυρία επέβαλε όμως να αναφερθούμε εκτενέστερα στο θέμα της ελεύθερης ραδιοφωνίας, ένα θέμα εκσυγχρονισμού και διεκδίκησης ελευθεριών για τη σύγχρονη κοινωνία που η ομάδα πρωτοβουλίας το συνέδεσε με την αντικατοχική πρακτική και την πάλη εναντίον του τουρκικού επεκτατισμού θέτοντας σε λειτουργία τον πομπό της στις 15 Νοεμβρίου, ημέρα ανακήρυξης του κατοχικού «κράτους».

Κλείνουν αυτές τις μέρες εννιά χρόνια ακριβώς και η εφαρμογή και παγίωση του δικαιώματος αυτού μας εμποδίζει να κατανοήσουμε τις τότε δυσκολίες διεκδίκησης και επιβολής του. Η αστυνομία περικύκλωσε το διαμέρισμα, η εκπομπή διακόπηκε, έγινε κατάσχεση των πομπών και οι πρωταγωνιστές οδηγήθηκαν στα δικαστήρια. Αρκετούς μήνες αργότερα, με απόφαση του εισαγγελέα έγινε όμως αναστολή ποινικής δίωξης και το δικαίωμα της ελεύθερης ραδιοφωνίας εν τέλει κερδήθηκε.

Για να αντιμετωπίσει τον δικαστικό αγώνα η Ομάδα Πρωτοβουλίας απευθύνθηκε για υποστήριξη σε προσωπικότητες από την Ελλάδα. Όπως προηγουμένως ήλθε σε επαφή με ελλαδικές συσπειρώσεις, που μετέφεραν στην Κύπρο την εμπειρία για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας στην Ελλάδα, έτσι και για το θέμα της δίκης δεν θέλησε να το αφήσει μέσα στα κυπριακή πλαίσια. Πεποίθηση της Ομάδας Πρωτοβουλίας ήταν ότι για όλα τα θέματα του κυπριακού χώρου έπρεπε να υπάρχει εμπλοκή ελλαδικών συσπειρώσεων και ατόμων.

Η Κύπρος έπρεπε να μην είναι μακριά, έπρεπε να γίνει κάτι το καθημερινό και οικείο για τον ελλαδικό χώρο. Γι’ αυτό και απευθύνθηκε στους Διονύση Σαββόπουλο, Μανόλη Γλέζο και Μάνο Χατζιδάκι, που απεδέχθησαν για να παραστούν ως μάρτυρες υπερασπίσεως στη δίκη. Πιστεύω ότι επιβάλλεται να καταθέσω εδώ, ως μαρτυρία, την επαφή της ομάδας με τον απόντα πια Μάνο Χατζιδάκι.

Βρισκόταν τότε στη Λεμεσό, για μια μουσική εκδήλωση με την ορχήστρα του και άλλους τραγουδιστές. Τον συναντήσαμε στην καφετέρια του ξενοδοχείου, δίπλα στη θάλασσα, και γύρω από το τραπέζι με τους καφέδες συζητήσαμε μύρια τόσα. Ήταν σαγηνευτικός ομιλητής, και τον ακούγαμε με αγάπη και προσοχή. Ας μου επιτραπεί να αναφέρω εδώ ότι στη συνάντηση αυτή  μαζί του έλυσα και μια απορία για το έργο του, που είχα από παιδί.

Μικρός άκουγα ότι το τραγούδι για τον «Υμηττό και το μυστικό του» αναφερόταν δήθεν στους έρωτες της Αλίκης Βουγιουκλάκη με τον διάδοχο τότε Κωνσταντίνο, ότι συναντιόντουσαν μυστικά σε καταφύγιο του αττικού βουνού. Οι φήμες αυτές του ήταν γνωστές και τις διέψευσε κατηγορηματικά. Καμιά σχέση, είπε. Τα λόγια δεν έχουν κανένα μυστικό και νόημα, υπακούουν στη λογική του ρυθμού και της ομοιοκαταληξίας. Ήθελε, απλώς, να δημιουργήσει ένα τραγούδι δροσερό και ζωντανό, μας αποκάλυψε μάλιστα ότι τους στίχους τούς έγραψε με τη συνδρομή της μητέρας του.

Εν τέλει φτάσαμε στο ζητούμενο, στο θέμα της υπεράσπισης στο δικαστήριο. Ο Μάνος Χατζιδάκις, με τις επιφυλάξεις του Ελλαδίτη απέναντι στις κυπριακές συσπειρώσεις και κομματικές εντάξεις, προσπαθούσε να καταλάβει τις ιδεολογικές κατευθύνσεις της ομάδας την οποία εκαλείτο να υπερασπιστεί στο δικαστήριο.

Του δώσαμε τη διακήρυξη της Ομάδας Πρωτοβουλίας, η οποία αναφερόταν στα τυποποιημένα και αναμενόμενα για ένα τέτοιο κείμενο, όπως είναι το δικαίωμα της πληροφόρησης των πολιτών και της πολυφωνίας για μια «πολυδιάστατη και ελεύθερη ραδιοφωνία». Στο τέλος όμως αναφερόταν στο θέμα της κατοχής και στο πόσο αναγκαίο είναι, για ένα λαό που αντιμετωπίζει πρόβλημα επιβίωσης, να αποκτήσει τα δικαιώματά του. Η διακήρυξη κατέληγε ως εξής: «Η διεκδίκηση των δικαιωμάτων του κυπριακού λαού, ειδικά στο θέμα της έκφρασης, είναι βασικό στοιχείο του αγώνα μας. Τον τουρκικό επεκτατισμό θα τον αντιμετωπίσουν όχι δουλόφρονες και χειραγωγούμενοι, αλλά ελεύθεροι άνθρωποι.»

Ο Μάνος Χατζιδάκις μόλις έφτασε στο τέλος της διακήρυξης αναπήδησε από ενθουσιασμό. Έρχομαι σίγουρα στη δίκη για μάρτυρας υπεράσπισης, είπε. Το ότι απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό ζητάτε να υπάρχει κοινωνία των ελεύθερων ανθρώπων μού είναι αρκετό. Θέλω οπωσδήποτε να είμαι παρών στη δίκη, μας τόνισε.

Ο Χατζιδάκις ο Μέγας, διότι επρόκειτο περί μεγάλου, είχε κριτήριο του εκείνο το στοιχείο που έδινε σε έναν εθνικό αγώνα τις διαστάσεις της οικουμενικότητας.

Ας είναι το σημείωμα αυτό ελάχιστος φόρος τιμής στη μνήμη του.

[1996]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: