ΑΠΟ ΤΟ ΡΕΥΣΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΗΝ ΑΠΟΛΙΘΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ Άσκηση Δεοντολογίας και Πρακτικής

Το τυπωμένο άρθρο, στις σελίδες ενός εντύπου, απολιθώνεται. Είναι ένα κλειστό κείμενο, αναλλοίωτο. Τετελειωμένον. Η δημοσιοποίηση ενός σημειώματος /άρθρου/μελέτης σε ένα έντυπο είχε, πάντοτε, τον χαρακτήρα αποκοπής του ομφάλιου λώρου από τον συγγραφέα του. Πια, το κείμενο πρέπει από μόνο του να υπερασπιστεί τον εαυτό του, αυτόνομο και αύταρκες να αντιμετωπίσει τις σκέψεις και τους προβληματισμούς των αναγνωστών του. Έμενε, λοιπόν, απολιθωμένο στις σελίδες του εντύπου και μόνον η συμπερίληψή του σε έναν τόμο, με διάφορα μελετήματα, επέτρεπε στο συγγραφέα του να το φροντίσει ξανά, να επιφέρει κάποιες αλλαγές, για τη δεύτερη δημοσίευσή του, συνήθως ύστερα από χρόνια.
Το ιστολόγιο αποτελεί ένα ελευθέριο και ρευστό όργανο έκφρασης και επιχειρηματολογίας, ευλύγιστο, με ανοικτές όλες τις δυνατότητες για βελτιώσεις, προσθαφαιρέσεις και αλλαγές -πολλές φορές αυτά γίνονται συνεχώς, κάποτε αρκετό καιρό μετά την ανάρτηση του κειμένου που, έτσι, τελεί εν διαρκεί επεξεργασία. Για μας, που γνωρίσαμε καλά τις παλαιές λογικές της έντυπης δημοσιοποίησης, υπάρχει μια νέα, παράξενη διάσταση: το κείμενο είναι και δημοσιοποιημένο στο ιστολόγιο του υπολογιστή, πρόσφορο στους αναγνώστες του, όπως, ακριβώς, λειτουργεί η δημοσίευσή του σε ένα έντυπο και, ταυτόχρονα, βρίσκεται και στο συρτάρι του συγγραφέα, σαν ιδιωτικό κείμενό του, για νέα επεξεργασία, έχει συνεχώς τον πατέρα/συγγραφέα κοντά του για να συνεχίζει με τη φροντίδα του και τη στοργή του -μήπως, μια κακεντρεχής σκέψη με πολιορκεί τώρα, θα φτάσουμε και σε κείμενα που δεν ενηλικιώνονται ποτέ; Πάντως, αυτό το πάντρεμα: δημοσιοποίηση και, ταυτόχρονα, ιδιωτικότητα του συγγραφικού συρταριού, μόνο η ηλεκτρονική εποχή μας το κατάφερε.
Τα κείμενα του ιστολογίου αποτελούν πια άλλο τρόπο έκφρασης, με ιδιαίτερη και ξεχωριστή νοοτροπία και τακτική, γιατί τα μέσα παραγωγής και διακίνησης κειμένων δημιουργούν και καθορίζουν και πολλούς άλλους όρους, ομολογώ, λοιπόν, ότι όταν γράφω κείμενο για ένα περιοδικό υπάρχει μεγαλύτερη φροντίδα και επιμέλεια, γιατί ξέρω ότι μόλις οδεύσει για τις σελίδες δημοσιοποίησης του δεν μπορώ πια να επέμβω ενώ τα κείμενα του ιστολογίου πολλές φορές γράφονται άνετα και πρόχειρα με το επιχείρημα της μελλοντικής βελτίωσής τους -διορθώνονται λάθη που ξέφυγαν, συντακτικές ασάφειες, προστίθεται καινούργια επιχειρηματολογία που ενισχύει την ήδη διατυπωμένη. Και επειδή το ηλεκτρονικό αρχείο του ιστολογίου καταγράφει κάθε αλλαγή σε κάθε ανάρτηση, διαπιστώνω ότι σε όλα τα κείμενα μου, μετά τη πρώτη δημοσιοποίησή τους στην οθόνη του υπολογιστή, υπάρχουν αλλαγές, κάποτε περισσότερες από είκοσι.
Και εδώ μπαίνουν δυο θέματα για συζήτηση:
Το πρώτο είναι οι αναδημοσιεύσεις από το ιστολόγιο, όταν τα ρευστά και εν διαρκεί επεξεργασία κείμενα του ιστολογίου οδεύουν στις σελίδες ενός εντύπου και απολιθώνονται εκεί.
Πολλές φορές, φίλοι με ειδοποιούν ότι είδαν κείμενό μου δημοσιευμένο σε κάποιο έντυπο, μια δημοσίευση που εγώ αγνοούσα, γιατί οι υπεύθυνοι του περιοδικού πήραν το κείμενο από τη ιστολόγιο.
Θεωρώ αυτές τις αναδημοσιεύσεις από το ιστολόγιό μου πολύ τιμητικές, ακόμη και αν διαφωνώ με τη γενικότερη πολιτική γραμμή του περιοδικού ή με την προσωπική στάση και νοοτροπία του εκδότη.
Το να απαιτεί ένας ιστολογιούχος να τον πληροφορούν και να του ζητούν άδεια για να αναδημοσιεύσουν από το ιστολόγιό του αποτελεί παραξενιά. Ιστολόγιο σημαίνει ελεύθερη ροή πληροφοριών, διάχυση της γνώσης και της άποψης σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Δεν μπορούμε από ένα μέσο που δίνει πρόσβαση σε κάθε άνθρωπο του πλανήτη, που επιτρέπει παραπομπές, αντιγραφές, συνδέσεις, αποστολές με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο κ.λπ. να ζητούμε άδεια για αναδημοσίευση, την οποία, μάλιστα, θα διαβάσει το περιορισμένο κοινό ενός εντύπου.
Όμως για το θέμα των αναδημοσιεύσεων επιβάλλεται η διακήρυξη κάποιων κανόνων. Η δεοντολογία, εν τέλει, αποτελεί και μια πρακτική επιστήμη, γιατί εκτός από τη θεωρητική συνεισφορά της στο θέμα της συγκρότησης των κανόνων της για ένα θέμα, ταυτόχρονα ευκολύνει τα πράγματα, γιατί δίνει και τις οδηγίες σωστής διαχείρισης για να ξεμπερδεύουμε γρήγορα.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι στο έντυπο πρέπει να δηλώνεται το ιστολόγιο από όπου λήφθηκε το κείμενο. Η αναφορά αυτή είναι μια θετική και απαραίτητη ενέργεια που συντείνει σε πολλά:
Α) Δίνει μια πολύ σημαντική πληροφορία στον αναγνώστη του περιοδικού
Β) Αποφεύγονται παρεξηγήσεις για προνομιακή ή για σχέση επιλογής του ιστολογιούχου με το έντυπο που αναδημοσιεύει
Γ) Προστατεύει τον συγγραφέα από παρεξηγήσεις. Είπαμε, το κείμενο που ανεβάζεται στο ιστολόγιο γράφεται με διαφορετικές προδιαγραφές από το κείμενο που οδεύει στην «επισημότητα» του εντύπου. Έχει, λοιπόν, σημασία να γνωρίζει ο αναγνώστης ότι το περί ου ο λόγος κείμενο δεν γράφτηκε για να δημοσιευτεί στις σελίδες του περιοδικού, έχει τη λογική του ιστολογίου.
Γι αυτό και πρέπει να δούμε ένα δεύτερο θέμα, την αναφορά στην ημερομηνία όταν λαμβάνεται από το ιστολόγιο για να οδεύσει στην μονιμότητα της σελίδας. Προσωπικά, βίωσα αυτό το θέμα πολύ έντονα όταν είδα σε περιοδικό ένα κείμενό μου από το ιστολόγιο, όμως στη μορφή που είχε αναρτηθεί πριν από ενάμιση περίπου μήνα. Φαίνεται ότι οι υπεύθυνοι του περιοδικού σημείωσαν αυτό το κείμενο, ότι ταίριαζε με το στυλ του εντύπου, το αντέγραψαν και το έβαλαν στο αρχείο του περιοδικού για το επόμενο φύλλο. Όμως, εωσότου κυκλοφορήσει το επόμενο τεύχος του περιοδικού το κείμενο είχε βελτιωθεί, είχε συμπληρωθεί με καινούργια επιχειρηματολογία, έγινε, γενικά, μια μεγάλη επεξεργασία. Έτσι όταν το είδα δημοσιευμένο στη μορφή που είχε ενάμιση μήνα προηγουμένως, μου φάνηκε φτωχό και ότι πρόδιδε την επεξεργασμένη μορφή του στο ιστολόγιο.
Γι’ αυτό πιστεύω ότι πρέπει να αναφέρεται, εκτός από το ιστολόγιο, και η ημερομηνία αντιγραφής του. Δίνω, ενδεικτικά, τρία παραδείγματα:
Κουτρούλης Σπύρος, Στίρνερ: Ο Μοναδικός και η Ιδιοκτησία του [=koutroulis-spyros.blogspot.com, 27/8/2011]
Φοίβος Σταυρίδης, Ψηφίδες [ΙΙΙ] Σημειολογικά παρεπόμενα [=Retalia et alia, 27/8/2011]
Σάββας Παύλου, Αρχαίοι Έλληνες Ένα του Ρένου και ένα του Μαρωνίτη [=savvaspavlou. wordpress.com, 27/8/2011]
Η αναφορά της ημερομηνίας αντιγραφής προστατεύει το έντυπο που αναδημοσιεύει γιατί κάποιοι, καλοπροαίρετα ή κακοπροαίρετα, μπορεί να τονίσουν/κατηγορήσουν ότι το κείμενο στο ιστολόγιο είναι διαφορετικό, άρα το έντυπο που αναδημοσιεύει δεν τηρεί τους κανόνες των αναδημοσιεύσεων, λογοκρίνει, σκόπιμα παραλείπει κάτι κ.λπ.. Ακόμη, προστατεύει τον ιστολογιούχο από διάφορες άλλες παρεξηγήσεις. Το κείμενο που δημοσιεύεται στο έντυπο είναι παρμένο από το ιστολόγιο του συγγραφέα όπως ήταν τη συγκεκριμένη ημερομηνία, άρα μπορεί τώρα να έχει διάφορες αλλαγές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: