ΙΔΕΟΛΗΨΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ


 

Μετά την καταστροφή του ‘74 και τη νίκη του τουρκικού επεκτατισμού, υπήρχε έντονα η ανάγκη για μια νέα διήγηση της κυπριακής ιστορίας, η οποία θα εδραίωνε τα τετελεσμένα της εισβολής και θα δικαιολογούσε την εις βάρος της ελληνικής πλειοψηφίας μεθοδευόμενη λύση, που θα της στερούσε βασικά ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα.

Ξένες πρεσβείες, διεθνείς οργανισμοί, πολιτικά κόμματα, πανεπιστήμια του εξωτερικού, μη κυβερνητικές οργανώσεις, εντόπιοι κύκλοι διανοουμένων, με πληθώρα επιχορηγούμενων δραστηριοτήτων ρίχτηκαν στον “αγώνα τον καλόν”, για να ενισχύσουν τη νέα ιστορική ανάγνωση, που θα βοηθούσε στην καλύτερη αποδοχή της κυοφορούμενης λύσης.

Η περίοδος της τουρκοκρατίας ήταν όμως αχώνευτη και δύσκολη. Υπήρχε η σκλαβιά από έναν καθυστερημένο, αδίστακτο και σκληρό δυνάστη και δεν μπορούσες να παρουσιάσεις τον ελληνοχριστιανικό πληθυσμό ευτυχισμένο μέσα στην καταπίεση της τουρκικής κατάκτησης.  Διότι υπήρχε διαφορετική βίωση αυτής της περιόδου από τη μουσουλμανική παροικία του νησιού –με τα προνόμιά της αυτή, με νομοθετικό πλαίσιο και ιδεολογία εξουσιαστή ευρισκόμενη από την πλευρά των νικητών/κατακτητών- και από την ελληνική χριστιανική πλειοψηφία –αυτή από την πλευρά των υποδούλων και εξευτελισμένων.

Έπρεπε να λυθεί το πρόβλημα με τη δημιουργία μιας νέας ιστορικής ανάγνωσης, σύμφωνα με την οποία και οι δύο εθνικές – θρησκευτικές ομάδες βίωσαν με κοινότητα αισθημάτων την τουρκοκρατία.

Τότε εις ανήρ, μείζων εν τοις διαλάμψασι προφήταις της νεότερης ιστοριογραφίας, ανέσυρε με το μαγικό του ραβδί τη λύση, όπως οι ταχυδακτυλουργοί βγάζουν το κουνέλι από το καπέλο τους. Καλέ, υπήρχαν οι πασάδες  και οι παπάδες, μας είπε, που καταπίεζαν τον απλό λαό, μουσουλμάνους και χριστιανούς. Οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι υπέφεραν από κοινού, γιατί η ομάδα των πασάδων και των παπάδων συγκροτούσαν ένα κοινό σύμπλεγμα εξουσίας που τους καταπίεζε εξ ίσου.

Εγένετο, λοιπόν, φως! Η κιζιλγιουρέκιος θεωρία έδινε τη λύση, γι’ αυτό διάφοροι ανιστόρητοι και ημιμαθείς την εγκολπώθηκαν αμέσως με θαυμασμό και ενθουσιασμό. Κάποτε ένας θερμός θιασώτης της μου την επεξηγούσε γλαφυρά. Ότι και την περίοδο της τουρκοκρατίας Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι υπέφεραν το ίδιο, μαζί οι παπάδες και οι πασάδες τους καταπίεζαν και πρέπει λοιπόν σήμερα να δούμε αυτό το γεγονός για μια νέα αντιμετώπιση του Κυπριακού.

Υποδυόμενος τον αφελή ρώτησα:

-Τι γινόταν τότε με τους βίαιους εκχριστιανισμούς και την ομάδα των κρυπτομουσουλμάνων;

-Ποιων κρυπτομουσουλμάνων;

-Είμαι σίγουρος ότι λόγω της καταπίεσης των παπάδων πολλοί μουσουλμάνοι γίνονταν χριστιανοί με το ζόρι και άλλοι, από φόβο, δήλωναν  χριστιανοί  ενώ ήσαν μουσουλμάνοι.

-Μα δεν υπήρχε  φαινόμενο κρυπτομουσουλμάνων, μου είπε αιδήμων, γιατί κατάλαβε την παγίδα που του έστησα.

-Άει παράτα με, του είπα.

Ναι, παραδέχομαι ότι δεν διατήρησα τη νηφαλιότητά μου και το επίπεδο της επιστημονικής συζήτησης, όμως τις προηγούμενες μέρες είχα συλλάβει μια μεγαλοφυή και ανεπανάληπτη ιδέα: ότι όλοι θα πεθάνουμε και ότι η ζωή, μέγα καλό και πρώτο, είναι μία και μοναδική, δεν πρέπει να τη σπαταλούμε συζητώντας με ανόητους.

Από την εποχή των προσωκρατικών και του Θουκυδίδη έως τον Μαρξ και τον Φουκώ έχει συζητηθεί το πλέγμα εξουσίας, ποιος κρατεί το σπαθί και κόβει. Αυτός είναι η εξουσία και όλα στοιχίζονται με τη λογική του, τα συμφέροντα και τις επιδιώξεις του. Το σπαθί το κρατούσαν οι Τούρκοι αφέντες και όσοι λένε άλλα δεν κατανοούν τις σχέσεις εξουσίας της τουρκοκρατίας, λένε ανιστόρητα και ιδεοληψίες.

Δεν είναι μόνο αυτό. Οι δομές και οι λογικές της οθωμανικής αυτοκρατορίας είχαν άλλη βάση από τη δυτική φεουδαρχία, ο Μαρξ για να προσδιορίσει την οθωμανική αυτοκρατορία χρησιμοποιούσε τον όρο στρατιωτικοφεουδαλικό σύστημα, σαφώς πιο οπισθοδρομικό και καταπιεστικό.

Οι διάφοροι άλλοι, που λένε διάφορα ηχηρά  για την συμπόρευση και για την κοινή μοίρα των λαών, που δεν είχαν να μοιράσουν οτιδήποτε κ.λπ., λένε ανιστόρητες ιδεοληψίες και αγνοούν τα βασικά και τις σχέσεις εξουσίας της οθωμανικής περιόδου. Όχι μόνο δεν υπήρχε κοινή μοίρα των λαών αλλά εκ μέρους των οθωμανικών λαϊκών στρωμάτων υπήρχε αντίδραση στις προσπάθειες εκσυγχρονισμού που, κάποτε, η Υψηλή Πύλη προσπαθούσε να προωθήσει, είτε γιατί είχε μια συνολική εποπτεία των προβλημάτων που αντιμετώπιζε η αυτοκρατορία -καταλάβαινε, λοιπόν, την παρακμή της και τη ανάγκη κάποιων μεταρρυθμίσεων- είτε γιατί φοβόταν εξεγέρσεις των καταπιεσμένων χριστιανικών εθνικών ομάδων που μπορούσαν να προκαλέσουν την εμπλοκή των Μεγάλων Δυνάμεων.

Ενώ, λοιπόν, οι σουλτάνοι της Κωνσταντινούπολης, για να αποτρέψουν εξεγέρσεις και ξένες εμπλοκές, επιζητούσαν κάποτε κάποιες αλλαγές στην αυτοκρατορία, πιο φιλελεύθερες και εκσυγχρονιστικές, οι λαϊκοί πληθυσμοί των μουσουλμάνων και οι τοπικές οθωμανικές εξουσίες αντιδρούσαν, γιατί η βασική συνισταμένη του βίου, που οριοθετούσε τις αξίες και τον τρόπο ζωής τους, ήταν ότι ως μουσουλμάνοι βρίσκονταν στο ανώτερο κοινωνικό σημείο της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

 Δηλαδή, με άλλα λόγια, δεν μπορούσαν να διανοηθούν και να δεχτούν ότι οι ραγιάδες θα πάρουν κάποια δικαιώματα. Όχι ότι θα γίνουν ίσοι με αυτούς- τους ήταν αδιανόητη μια τέτοια ιδέα-, απλώς να βελτιωθεί η θέση τους. Ούτε αυτό το δέχονταν. Και κριτήριο των κινήσεων και διακηρύξεών τους ήταν ότι δεν θα γίνουν ποτέ σαν τους χριστιανούς, δεν πρέπει να τους συμπεριφέρονται σαν να είναι χριστιανοί. Οι μαρτυρίες αντιδράσεων των λαϊκών μουσουλμανικών στρωμάτων είναι άπειρες για όσους ξέρουν ιστορία και δεν είναι ιδεοληπτικοί. 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: