Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΜΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

Χάριτας οφείλομεν στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και στον καθηγητή κ. Πέτρο Παπαπολυβίου, για το Συνέδριο «Όψεις και πτυχές της ιστορίας του ποδοσφαίρου στην Ελλάδα και στην Κύπρο». Το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, εδώ και χρόνια, συνεχίζει την πορεία εμβάθυνσης σε νέα θέματα και εξακολουθεί να παραμένει ανοικτό προς την κοινωνία και να διευρύνει την επαφή του με την κοινωνία, δεν περιχαρακώνεται σε χρυσελεφάντινους πύργους και σε επιστημονικοφανείς απομονώσεις.

Όμως, νεαρός φιλόλογος μού υπέδειξε ότι η παρέμβασή μου στο Συνέδριο  για την Ιστορία του ποδοσφαίρου στην Ελλάδα και την  Κύπρο (Πανεπιστήμιο Κύπρου, β’ συνεδρία, Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2013, 9.30-10.50) είχε στοιχεία συναισθηματικής έντασης, που δεν προσιδιάζουν σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις (ήθελε να πει για άτσαλη παρέμβασή μου, όμως είναι από τους νεαρούς και ευγενείς φιλολόγους, που χρησιμοποιούν εκλεπτυσμένο λεξιλόγιο), ακόμη μου τόνισε ότι τα επιχειρήματά μου δεν είχαν εκείνη τη νοητική αλληλουχία που χαρακτηρίζει διάφορα γραπτά μου, υπήρχαν χάσματα και νοητικά άλματα. Αποδέχομαι και τις δύο υποδείξεις/παρατηρήσεις. Αυτό, λοιπόν, που προφορικά δεν διατύπωσα ευκρινώς άμα τω πέρατι της συνεδρίας, το καταγράφω εδώ.

Οι εισηγήσεις αναφέρονταν στη διάσπαση και διαχωρισμό των κυπριακών ποδοσφαιρικών ομάδων σε ομάδες της αριστεράς και της δεξιάς, τα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’40, και στην αποχώρηση των τουρκοκυπριακών ομάδων από την ΚΟΠ, στα μέσα της δεκαετίας του ’50. Όμως δεν μπορούμε να βλέπουμε τα θέματα αυτά της Κύπρου σαν να συνέβαιναν μέσα στις ομαλές συνθήκες μιας χώρας, π.χ. της Δανίας ή της Σουηδίας, η οποία έφτασε στη δημιουργία ενός έθνους-κράτους, που λειτουργούσε μέσα στα πλαίσια του αστικού φιλελευθερισμού. Στην Κύπρο είχαμε αποικιοκρατία, κυρίαρχοι ήσαν οι Άγγλοι, αυτοί κρατούσαν το σπαθί της δύναμης, έλεγχαν και ποδηγετούσαν. Μας ενδιαφέρει, λοιπόν, και η δική τους στάση, παρεμβολή και επίδραση στην εξέλιξη του θέματος.

Ποια ήταν η στάση των Άγγλων κυριάρχων; Ενίσχυσαν αυτές τις κινήσεις, μέσα στα πλαίσια της πολιτικής του «διαίρει και βασίλευε» που συνήθως εφάρμοζαν, τις είδαν αρνητικά μέσα στη λογική ότι η αποικία που διευθύνουμε πρέπει να είναι ήρεμη και χωρίς εντάσεις, διαπληκτισμούς και διαμάχες ή, ακόμη, τήρησαν αδιάφορη στάση ότι, δηλαδή, πρόκειται για ιδιοτροπίες και τερτίπια των ιθαγενών της Κύπρου, και ευτυχώς που το πεπολιτισμένο και πεφωτισμένο κράτος της Αγγλίας τους έχει υπό την αποικιοκρατική του διοίκηση, για να τους βελτιώσει όσο μπορούσε περισσότερο.

Τι έγραφαν οι Άγγλοι στα έγγραφα των διοικητικών τους υπηρεσιών στην Κύπρο; Τι έγραφαν οι αξιωματούχοι της αποικιοκρατίας στις αναφορές τους προς το Λονδίνο για το θέμα αυτό; Γιατί μας ενδιαφέρει και η στάση των κυριάρχων αποικιοκρατών για να δούμε συνολικά το ζήτημα. (1) Και οι τέσσερις εισηγήσεις αυτής της συνεδρίας κάλυψαν το συγκεκριμένο θέμα που διαπραγματεύονταν με σαφήνεια και ανέδειξαν πολλές επί μέρους πτυχές του. Απουσίαζε όμως η διερεύνηση της στάσης των Άγγλων αποικιοκρατών, ενδεχομένως μια πέμπτη εισήγηση, που θα κάλυπτε αποκλειστικά αυτό το θέμα, θα ολοκλήρωνε καλύτερα αυτήν τη συνεδρία. Αυτό το απλό ήθελα να πω.

Όσο για το δεύτερο σημείο: για τη μη χρήση του όρου μειονότητα στη σχετική εισήγηση για τις ποδοσφαιρικές δραστηριότητες των Τουρκοκυπρίων. Ο όρος μειονότητα δεν είναι απαξιωτικός, ούτε μειωτικός, είναι πραγματολογικός όρος, που βοηθά τον ακροατή και τον αναγνώστη να συνειδητοποιήσουν καλύτερα την πραγματικότητα. Η επιστήμη προχωρεί με τις διακρίσεις εννοιών και πραγματικοτήτων κι όχι με τις ιδεοληψίες που δημιουργούν ένα καζάνι όπου συμφύρονται πρωτεύοντα και τεταρτεύοντα σε έναν πολτό. Όταν κάποιος μιλά για την αθλητική και πολιτιστική δραστηριότητα των Αρμενίων δεν μπορεί να μιλά λες και η Κύπρος είναι μια αρμενική επαρχία. Πρέπει να προσδιορίσει ότι αναφέρεται σε μια μειονότητα του 1%, διασκορπισμένη σε πολλά μέρη της Κύπρου, γι’ αυτό και οι δυνατότητές της είναι περιορισμένες. Και για την τουρκοκυπριακή παρουσία στην Κύπρο και στις προσπάθειές της επί αγγλοκρατίας να δημιουργήσει ποδοσφαιρικά σωματεία, ο μελετητής που δεν θα προσδιορίσει ότι πρόκειται για μια μειονότητα του 18%, διασκορπισμένη σε όλη την Κύπρο και τις συνακόλουθες δυνατότητες που της έδινε το πληθυσμιακό της μέγεθος, δεν βοηθά τον αναγνώστη του να κατανοήσει το θέμα.

Δεν είναι μόνο αυτό. Η μεγάλη ποσότητα μετατρέπεται, συνήθως, και σε ποιότητα. Θα ήταν ενδεικτική η παράθεση των αθλητικών περιοδικών και εφημερίδων που κυκλοφορούσαν στα ελληνικά και τουρκικά στην Κύπρο της αγγλοκρατίας. Τότε θα δούμε ότι η ελληνική έντυπη αθλητική παρουσία δεν ήταν τετραπλάσια της τουρκοκυπριακής αλλά υπερδεκαπλάσια, με αθλητικά έντυπα εκδοτικά πιο φροντισμένα, με περισσότερες σελίδες και πλουσιότερο περιεχόμενο. Ως φιλόλογος μελέτησα αυτό το θέμα στο πεδίο της ποιητικής παραγωγής των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων κατά την περίοδο της αγγλοκρατίας. Η ελληνόγλωσση παραγωγή, που συμπεριλαμβάνει τις αυτοτελείς ποιητικές συλλογές και τις ποιητάρικες φυλλάδες, που το ποιητικό τους κείμενο υπερβαίνει τον αριθμό των στίχων που έχει μια συνήθης συλλογή, ξεπερνά τους δύο χιλιάδες τίτλους. Θα περίμενε, λοιπόν, κάποιος ότι η τουρκόγλωσση ποιητική παραγωγή του 18% θα έφτανε τους 400, περίπου, τίτλους. Μια εικοσάδα όμως ήταν, περίπου, είκοσι φορές λιγότερη από αυτήν που αναμέναμε (2). Είπαμε, η μεγάλη ποσότητα μετατρέπεται, συνήθως, και σε ποιότητα όμως η μικρή ποσότητα μπορεί να σε καταβαραθρώσει εντελώς, να πέσεις πιο κάτω και από το όριο που σου δίνει η επί τοις εκατόν αναλογία σου.

Αυτά ήθελα να πω για την εισήγηση αυτή που  κάλυψε με εμπεριστατωμένο και διεξοδικό τρόπο τα της τουρκοκυπριακής ποδοσφαιρικής δραστηριότητας, χωρίς όμως να προσδιορίσει ότι μιλούσε για μια μειονότητα του νησιού.

Σημειώσεις: 

1) Χαρακτηριστικά, στην αλληλογραφία του με το Λονδίνο, το 1929, ο κυβερνήτης της Κύπρου Ρ. Στορς συμβουλεύει  να εμποδίζονται οι αγγλικές εφημερίδες από το να πληροφορήσουν το κοινό τους για την πρόσφατη, τότε, ανακάλυψη των ελληνικών αρχαιοτήτων στη Λάρνακα εκ μέρους της σουηδικής αρχαιολογικής αποστολής. Ο λόγος: για να μη ενδυναμώνεται το ελληνικό αίσθημα των Κυπρίων και το ενωτικό αίτημα του νησιού. Όταν, λοιπόν, ο ίδιος ο κυβερνήτης και οι Άγγλοι αποικιοκράτες ενδιαφέρονταν για το πως παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των αρχαιολογικών ανασκαφών δεν θα σχολίαζαν και δεν θα είχαν θέση για ένα σημαντικό θέμα όπως είναι οι ποδοσφαιρικές διασπάσεις;

2) Βλ. Δελτίο Βιβλιογραφικής Εταιρείας Κύπρου, τόμος Γ’ (1990), Λευκωσία 1991, το μελέτημα του Ahmet An, Turkish Cypriot Bibliography 1878–1963, στις σ. 179-197.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: