Πιασάρικα πράγματα


 Πήρα το βιβλίο του Άντον Τσέχωφ, Η κυρία με το σκυλάκι. Βιβλίο που μοίραζε η εφημερίδα Το Βήμα και εντασσόταν στη σειρά «Η λογοκρισία στη λογοτεχνία». Στο εξώφυλλο: η συνδεδεμένη με το θέμα εικόνα-σκίτσο μιας κυρίας με το σκυλάκι  και η φωτογραφία του Πατακού. Το σύνολο του εξωφύλλου κιτς και πάλι κιτς.  Και γιατί παρακαλώ ο Πατακός στο εξώφυλλο και γιατί απαγορευμένο το βιβλίο Η κυρία με το σκυλάκι. Μα γιατί κάποιος ηλίθιος της χουντικής λογοκρισίας, στις αρχές της δικτατορίας, το έβαλε στα απαγορευμένα βιβλία, επειδή ο Τσέχωφ ήταν Ρώσος. Ο μεγάλος Τσέχωφ έζησε και πέθανε στην τσαρική Ρωσία (1860-1904) όμως για τους ηλίθιους της χούντας κάθε αναφορά στη ρωσική λογοτεχνία έδινε πόντους στον επάρατο κομμουνισμό, τον βοηθούσε στον ιδεολογικό του αγώνα.(1) Πάντως ουδείς υπέστη οποιαδήποτε δίωξη γιατί διέθετε το βιβλίο Η κυρία με το σκυλάκι, απλώς οι βιβλιοπώλες το είχαν στα καταστήματά τους και το πωλούσαν, για λίγο καιρό, διακριτικά.

Ηλίθιοι υπάρχουν παντού και σε όλες τις χώρες. Και όλα τα έργα τέχνης, κάποια περίοδο, από κάποιους ανεγκέφαλους διαφόρων καθεστώτων, κηρύχτηκαν απαγορευμένα. Στο Ιράν του Χομεϊνί απαγορεύτηκαν όλα, από τη μουσική των Μπητλς μέχρι τον Χούλιο Ιγγλέσιας. Στο κομμουνιστικό στρατόπεδο αποκηρύχτηκαν και απαγορεύτηκαν σπουδαία θεωρητικά έργα και αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, τα ίδια και χειρότερα και στις δυτικές δικτατορίες. Στο καθεστώς του Πολ Πότ τα πάντα. Υπάρχουν σήμερα χώρες όπου η κατοχή της Αγίας Γραφής σημαίνει φυλάκιση. Δεν θα ξεχάσω την περίπτωση του Κινέζου πρέσβη, που επισκεπτόταν τακτικά το σπίτι ενός φίλου που δημιούργησε στη χώρα που ήταν διαπιστευμένος. Γιατί; Μα ήταν παθιασμένος με τον Μπαχ και τον Μπετόβεν, όμως δεν ήταν δυνατό να έχει τους δίσκους τους και μπορούσε μυστικά να ακούει εκεί τη μουσική τους, στο γραμμόφωνο του φίλου του. Αν αυτό γινόταν γνωστό αλλοίμονο του, ο Μπαχ και ο Μπετόβεν μια εποχή στην Κίνα θεωρούνταν δείγματα αστικού εκφυλισμού.

Είπαμε ηλίθιοι βρίσκονται παντού. Θα ακούμε σήμερα Μπαχ και Μπετόβεν γιατί αποτελούν τις κορυφές της μουσικής ποιότητας ή γιατί ήσαν απαγορευμένοι στην Κίνα; Όπως τονίστηκε προηγουμένως αν δημιουργούσαμε μια σειρά με απαγορευμένα βιβλία και δίσκους θα έπρεπε να συμπεριλάβουμε όλα τα έργα της ανθρωπότητας, γιατί κάποια εποχή, από κάποιο καθεστώς, όλα θεωρήθηκαν επικίνδυνα.

Οι εφημερίδες και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν καταλάβει αυτή τη βιομηχανία που ελκύει, αυξάνει το ενδιαφέρον, κάνει το προϊόν πιασάρικο: πρέπει αυτό που προωθεί να ήταν απαγορευμένο, να πήρε τον χαρακτηρισμό του αμαρτωλού, του ανατρεπτικού, που προκάλεσε το κατεστημένο και τη λογοκρισία. Αυτά όμως αποτελούν αντικείμενο άλλων επιστημών, της πολιτικής και της κοινωνιολογίας, δεν έχουν σχέση με τον αναγνώστη και τον ακροατή που επιζητεί να ακούσει και να διαβάσει ποιότητα. Βιάζουν, λοιπόν, τη νοημοσύνη του κόσμου. αναδεικνύοντας μια παράμετρο (λογοκρισία) και μειώνοντας τη βασικότερη, εκείνη της ποιότητας.

Ο Τσέχωφ είναι μεγάλος και πρέπει να τον διαβάζουμε για την ποιότητά του κι όχι γιατί κάποιος ηλίθιος τον έβαλε στα απαγορευμένα βιβλία. Γι’ αυτό και άφησα παράμερα το βιβλίο της σειράς του Βήματος. Αν βρω το έργο του Τσέχωφ, Η κυρία με το σκυλάκι,  σε άλλη έκδοση, χωρίς τη γελοιότητα της φωτογραφίας του Πατακού στο εξώφυλλο και τον τίτλο: Η λογοκρισία στη Λογοτεχνία, θα πάρω το βιβλίο για να το ξαναδιαβάσω. Το αξίζει.

 

Σημείωση (1) βλ. χαρακτηριστικά τη μαρτυρία του Τάκη Θεοδωρόπουλου, Το τελευταίο Τέταρτο, εκδ. Πόλις, Αθήνα 2012, σ. 119, για την απέχθεια του χωροφύλακα της χούντας απέναντι στον αναγνώστη του Ντοστογιέφσκι, γιατί «αμόρφωτος όπως ήταν, του έφτανε που είναι Ρώσος για να τον θεωρήσει μπολσεβίκο συγγραφέα».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: