Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΙΞΠΗΡ


Ο πρωθυπουργός της εισβολής Μπουλέντ Ετζεβίτ επικαλείται και τον Σαίξπηρ, για να ενισχύσει την τουρκική επιχειρηματολογία για το Κυπριακό. «Τον 16ο αιώνα, ο Σαίξπηρ στο έργο του «Οθέλλος» υπογράμμιζε τη σημασία της Κύπρου για τους Τούρκους», αναφέρει ο Τούρκος πρωθυπουργός ενώ, συνεχίζει, «δυστυχώς, σήμερα οι Άγγλοι αξιωματούχοι δεν μπορούν να επιδείξουν την ίδια αντίληψη» και «όσο συνεχίζονται οι πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει συμφωνία».

Πράγματι, στο έργο του Σαίξπηρ, ο Α’ Συγκλητικός της Βενετίας το τονίζει αυτό εμφατικά. Καλεί τους άλλους να συνειδητοποιήσουν τα τεχνάσματα των Τούρκων και τους πραγματικούς τους στόχους, που δεν είναι η κατάληψη της Ρόδου αλλά η κατάληψη της Κύπρου, λόγω της σημασίας «που ’χει η Κύπρος για τον Τούρκο» (μετάφραση Βασίλη Ρώτα).

Ο πρωθυπουργός της εισβολής διαβάζει τον Σαίξπηρ και τσιμπολογά, απομονωμένα και αποσπασματικά, αυτό που τον συμφέρει, διαστρεβλώνοντάς το μάλιστα και παραχαράσσοντάς το, για να ενισχύσει τις τουρκικές θέσεις, εις βάρος της γενικότερης εικόνας και στάσης που αναπαράγει το έργο. Γιατί, στον σαιξπηρικό Οθέλλο, το κυρίαρχο που αποτυπώνεται έντονα είναι η προσπάθεια να απομακρυνθεί ο Τούρκος από την Κύπρο και να μην ευοδωθούν τα σχέδιά του για την κατάληψη του νησιού και την παρουσία του στο κυπριακό έδαφος.

Για να αποκρουστούν τα  τουρκικά σχέδια, η σύγκλητος της Βενετίας θα καλέσει τον Οθέλλο, τον πιο γενναίο άντρα που έχει κερδίσει την εκτίμησή και τα αξιώματά του λόγω της αντρείας του, για να αναλάβει τη διεύθυνση του νησιού. Θα στείλει, μάλιστα, τρεις περιπόλους για να τον αναζητήσουν επειγόντως, όταν οι πληροφορίες για τα σχέδια των Τούρκων άρχισαν να καταφθάνουν στη Βενετία. Κι όταν παρουσιάζεται ο Οθέλλος, ο ίδιος ο Δόγης θα του τονίσει: «Γενναίε Οθέλλο, ανάγκη να σε μεταχειριστούμε ευθύς ενάντια στον κοινό εχθρό τον Τούρκο». Ο ήρωας θα αποδεχτεί αμέσως την προσφορά: «Ομολογώ το φυσικό μου πάει με όρεξη γυρεύοντας τις κακουχίες κι έτσι αναλαβαίνω αμέσως τούτον τον πόλεμο με τους Οθωμανούς».

Στο έργο αυτό του Σαίξπηρ φαίνεται τόσο αποτρόπαιη η παρουσία των Τούρκων στο νησί που ο Όθελλος, αναφερόμενος σε έναν  καβγά, που έγινε μετά την άφιξή του στην Κύπρο, και στους τραυματισμούς που προκάλεσε, θα τονίσει καταδικαστικά: «Τι, πώς, τι έτρεξε, ε! από τι προήλθε αυτό;/ Γίναμε Τούρκοι και στους εαυτούς μας κάνουμε/ κείνο που εμπόδισε ο Θεός να κάνουν οι άπιστοι;/ Ντροπή σας, Χριστιανοί, όχι βάρβαρα τσακώματα.»

Η κατάληψη της Κύπρου θεωρήθηκε από όλη την Ευρώπη σαν οδυνηρή ήττα όλου του ευρωπαϊκού και χριστιανικού  κόσμου και προκάλεσε πίκρα και αισθήματα διάψευσης και ματαίωσης. Ο Σαίξπηρ, που γεννήθηκε το 1564, εφτά περίπου χρόνια πριν από την κατάληψη του νησιού από τους Τούρκους (1571), έγινε κοινωνός αυτών των αισθημάτων ματαίωσης και ήττας και είδε την τουρκική κυριαρχία στο νησί ως ευρωπαϊκή υποχώρηση.

Μα και ο άλλος γίγαντας της παγκόσμιας λογοτεχνίας αυτής της εποχής, ο Μιχαήλ Θερβάντες, είχε τα ίδια συναισθήματα και απόψεις και συνέβαλε, μάλιστα, έμπρακτα στον αγώνα των ενωμένων ευρωπαϊκών δυνάμεων, για να αποτραπεί η κατάληψη του νησιού από τους Τούρκους. Ο συγγραφέας του Δον Κιχώτη ήταν τότε εικοσιπέντε περίπου χρόνων, όταν μπήκε στα καράβια, που θα απέπλεαν για την υπεράσπιση της Κύπρου, όμως οι διάφορες καθυστερήσεις στη συγκρότηση και πορεία του στόλου επέτρεψαν στους Τούρκους να πετύχουν τους στόχους τους και να καταλάβουν  το νησί το 1571. Η ναυμαχία της Ναυπάκτου με τη λαμπρή νίκη εναντίον των Τούρκων, δυο  μήνες περίπου μετά την κατάληψη του νησιού μας, θεωρήθηκε ως η τιμωρία του Τούρκου κατακτητή για την απώλεια της Κύπρου. Ο Θερβάντες, παρ’ όλον που ήταν άρρωστος, εν τούτοις ζήτησε να πολεμήσει στην πιο επικίνδυνη θέση, και κατά τη διάρκεια της ναυμαχίας πληγώθηκε σοβαρά και το αριστερό του χέρι αχρηστεύτηκε. Σ’ όλη του τη ζωή έδειχνε τα σημάδια από τις πληγές και το σακατεμένο του χέρι με υπερηφάνεια, γιατί έλαβε μέρος στη δοξασμένη ναυμαχία εναντίον των Τούρκων.

Ιδού, λοιπόν, που ο Σαίξπηρ επιστρέφει σήμερα στην επιχειρηματολογία για το Κυπριακό. Τον επαναφέρει ο πρωθυπουργός της εισβολής, διαστρεβλώνοντας και παραχαράσσοντας τη σημασία και τις θέσεις του «Οθέλλου». Και ενώ ο Άρης Αμπατζής, ο ανταποκριτής της αθηναϊκής Ελευθεροτυπίας στην Άγκυρα, μεταδίδοντας την είδηση («Και Σαίξπηρ επιστρατεύει ο Ετζεβιτ για Κυπριακό!», 30 Νοεμβρίου, σ. 6) αναζητά και παραθέτει το σχετικό απόσπασμα από τον Οθέλλο, αναδεικνύοντας έτσι την εικόνα του δημοσιογράφου που δεν αναμεταδίδει απλώς αλλά ερευνά και εμπλουτίζει την είδηση που θα εκπέμψει, ο σχολιογράφος της Σημερινής («Οι Τούρκοι και η κουλτούρα», 2 Δεκεμβρίου, σ. 3) μεταφέρει και σχολιάζει, αβασάνιστα και λανθασμένα, ότι στον Οθέλλο αναφέρεται το «αναπόφευκτο» για την κατοχή της Κύπρου από τους Τούρκους!!!

Το χειρότερο: Όταν ρωτήθηκε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος[1] για το θέμα αυτό, έχασε την ευκαιρία να πει κάτι σπινθηροβόλο και καίριο. Να χρησιμοποιήσει τα λόγια και τις θέσεις του ίδιου του Σαίξπηρ στην υπεράσπιση της Κύπρου. Είπε απλώς κάποια άχρωμα, άοσμα και άγευστα, ότι δηλαδή ο Ετζεβίτ αναφέρεται στον 16ο αιώνα, ενώ έχει σημασία να δούμε την πολιτική του  21ου αιώνα. Σαν να δεχόταν τη σαιξπηρική ανάγνωση του Τούρκου πρωθυπουργού, όμως θεωρούσε τις απόψεις του μεγάλου Άγγλου δραματουργού ως παλιομοδίτικες, παρελθόντων ετών. Ο Σαίξπηρ, όμως, δεν είναι καθόλου ξεπερασμένος και παρωχημένος, είναι τόσο καίριος που συμβαδίζει και με τον 21ο αιώνα. Και οι θέσεις του, που αποκαθιστούσαν τη διαστρέβλωση που προκαλούσε η  ταχυδακτυλουργική πλεκτάνη του Τούρκου πρωθυπουργού, έπρεπε να ειπωθούν «στεντορεία τη φωνή»: Ότι ο Σαίξπηρ διακήρυσσε υπέρ μίας Κύπρου χωρίς την παρουσία της Τουρκίας.

Αν διάβαζε Σαίξπηρ και ο κυβερνητικός μας εκπρόσωπος και, μάλιστα, αν τον διάβαζε σωστά, θα ήταν, νομίζω, πιο καλά.


[1] Κυβερνητικός εκπρόσωπος ήταν τότε ο κ. Μιχάλης Παπαπέτρου

 

Advertisements

4 Σχόλια to “Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΙΞΠΗΡ”

  1. Π. Ελευθερίου Says:

    Αγαπητέ Κύριε Παύλου,
    Είναι πολύ ενδιαφέρον το άρθρο σας Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΙΞΠΗΡ. Είμαι ο webmaster του ιστότοπου του Παγκυπρίου Συνδέσμου Εφέδρων Πυροβολητών (www.pyrovolitis.org.cy) και ζητούμε την άδεια σας για δημοσίευση του άρθρου σας στον ιστότοπο του συνδέσμου μας.
    Αναμένουμε την απάντηση σας.

    • savvaspavlou Says:

      Τιμή μου και ευχαρίστως να το αναδημοσιεύσετε. Πιστεύω ότι και το άλλο κείμενο που αναφέρεται στις φωτογραφίες για την Κύπρο αξίζει να αναδημοσιευτεί. Σ.

  2. catrame Says:

    Αγαπητέ κ. Παύλου

    Ο εκάστοτε κυβερνητικός εκπρόσωπος (είτε λέγεται Παπαπέτρου είτε Κασουλίδης είτε Πάλμας είτε Στεφάνου) δεν δύναται να ανταπαντήσει με κάτι «σπινθηροβόλο και καίριο» διότι ex officio αποτίει φόρο τιμής στον βάρδο αποκλειστικά και μόνο και (σίγουρα) ανεπίγνωστα με το να, αν και την εν λόγω θέση ουδέποτε ετίμησε lady με την παρουσία της, doth protest too much. Methinks, τουλάχιστον.

  3. Ραπτόπουλος Σωτήρης Says:

    Αγαπητέ Σάββα,
    …για το θέμα «Τούρκοι και Σέξπηρ», εάν δεν με απατά η μνήμη μου, έχει συνθέσει μία εκπληκτική γελοιογραφία ο ΜΠΌΣΤ, ΤΑ ΧΡΌΝΙΑ ΤΟΥ ’60… Φυσικά, πρόκειται για την ιστορική γελοιογραφία με τον Εγγλέζο αξιωματικό που δέχεται την «επίσκεψη» του Τούρκου στην σκηνή του. Θα άξιζε τον κόπο να δει κανείς ποιά, ακριβώς, μνεία γίνεται στον Σέξπηρ…
    Σωτήρης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: