ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΜΕΛΩΝ

 


 

 

Η ποίηση πάντοτε θα εκδιπλώνεται, εκφράζοντας με καινούργιο τρόπο και με καινούργια εκφραστικά μέσα τα αιώνια θέματά της, μα και θα επεκτείνεται για να καλύψει καινούργιες εμπειρίες και νέες αντιλήψεις του μεμονωμένου ανθρώπου και του συλλογικού κοινωνικού σώματος.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η εμπειρία από τις μεταμοσχεύσεις μελών του ανθρώπινου κορμιού. Ένα θέμα που ήταν αδιανόητο από την αρχή της ανθρώπινης ιστορίας, από την αρχή της ανθρώπινης ποίησης, μέχρι προσφάτως. Όμως, η ιατρική επιστήμη έφτασε σε θαυμαστά επιτεύγματα και, σήμερα, οι μεταμοσχεύσεις αποτελούν πια κοινή εμπειρία για αρκετούς ανθρώπους. Οι δότες, οι συγγενείς τους, οι άνθρωποι που δέχονται τα μέλη-μοσχεύματα, ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Έτσι, το πρωτόγνωρο θέμα των μεταμοσχεύσεων μπαίνει και στο πεδίο της ποιητικής έκφρασης.

Θα σταθούμε σε δυο ελληνικά ποιήματα, που αναφέρονται και στο θέμα των οφθαλμολογικών μεταμοσχεύσεων. Στο πρώτο ποίημα της Αγγελικής Σιδηρά, με τίτλο “Μητέρα δωρητή σώματος”,[1] το ποιητικό υποκείμενο νιώθει την έννοια της διακοπής. Τα μάτια του αγαπημένου προσώπου, του παιδιού της, υπάρχουν ενοφθαλμισμένα σε καινούργιο κορμί. Όμως, ενταγμένα σε άλλο υπαρξιακό και ψυχικό πεδίο, την αγνοούν, δεν συγκινούνται με την παρουσία της:

Αναστημένα σε ξένο πρόσωπο τα μάτια σου

έκπληκτα γύρω τους κοιτάζουν δίχως μνήμες

κι εμένα αδιάφορα με προσπερνάνε

σα να μη μ’ αγαπήσανε ποτέ.

Στο ποίημα του Αλέξανδρου Φερέντη-Αρώνη, με τίτλο «Δωρητής σώματος»,[2] η αίσθηση είναι εντελώς διαφορετική:

Αυτός που κάποτε το δώρο μου θα λάβει

-να βλέπει με τα μάτια μου-

ίσως κι αυτές τις λιγοστές γραμμές διαβάσει.

Η μεταμοσχευμένη όραση

απ’ τη δική μου οπτική γωνία

τότε θα τις παρατηρήσει

και στην αρχή τους θα προστρέξει.

 

Ο ποιητής διαισθάνεται και πιστεύει ότι ο άνθρωπος που θα δεχτεί τα μάτια του, θα μεταφέρει και το δικό του βλέμμα, θα κατανοήσει τα συναισθήματα που παρήγαγαν τους στίχους, θα δει και θα χαϊδέψει με τη ματιά του τρυφερά, όταν θα συναντήσει την αγαπημένη παρουσία, που προκάλεσε στον ποιητή την ερωτική θλίψη. Με άλλα λόγια, η περιπέτεια της γραφής και του έρωτα θα συνεχίσει και μετά τη μεταμόσχευση των ματιών σε άλλο σώμα.

Κι αν κάποτε τυχαία συναντηθείτε

-εσένα εννοώ, πάντα εσένα-

χωρίς να θέλει, μια στιγμή θα σταματήσει.

Με το δικό μου βλέμμα

τρυφερά θα σε χαϊδέψει

κι όταν χαθείς δυο βήματα πιο πέρα,

η  ίδια εκείνη θλίψη θα τον κυριέψει.

Η διατέμνουσα γραμμή της «συνέχειας» και της «διακοπής», που χαρακτηρίζει πολλά από τα ποιήματα που γράφτηκαν μέχρι σήμερα (άλλα της συνέχειας -όταν ο καθρέφτης, το ρούχο, η κάμαρα, το στρώμα, το μαχαίρι κ.λπ. κρατούν τη μνήμη της παλαιάς ιστορίας, τη θύμηση των παλαιών εμπειριών και διαπλοκών ή άλλα της διακοπής -όταν συνεχίζουν με άλλα πρόσωπα την πορεία τους, αδιάφορα για τις παλιές ευαισθησίες και μνήμες που συνδέθηκαν μαζί τους), υπάρχει και στα δύο αυτά ποιήματα.

Αποδεικνύοντας ότι η ποίηση, την ίδια ώρα που ριζοσπαστική και ανανεωτική εκδιπλώνεται σε καινούργια θέματα και εμπειρίες, συγχρόνως αναδιπλώνεται και συντηρητικά, με την ένταξη αυτών των θεμάτων στα βασικά και θεμελιώδη μοτίβα της: του χρόνου, της φθοράς, της υπέρβασης, της επένδυσης με ψυχισμό των αντικειμένων που συνδέθηκαν με μια ιστορία ή, αντιθέτως, της αδιάφορης πορείας τους παρά την  ευαισθησία και τις συγκινήσεις που κάποτε συνυφάνθηκαν με τα αντικείμενα αυτά. Αυτή η διατέμνουσα γραμμή εντοπίζεται και στα δύο αυτά ελληνικά ποιήματα, αλλά τώρα για ένα θέμα με έντονη συναισθηματική φόρτιση και ποικίλες άλλες συμπαραδηλώσεις, αφού αναφέρεται σε ανθρώπινα μεταμοσχευμένα μέλη.


[1]) Αγγελική Σιδηρά, Μητέρα δωρητή σώματος, περ. Πλανόδιον, Αθήνα, Ιούνιος 1994, αρ. 20, σ. 378.

[2]) Από τη συλλογή Επιχείρηση Μυστικός Δείπνος, εκδ. Υάκινθος, Αθήνα 1987, βλ. και Γιώργος Μαρκόπουλος – Κωστής Νικολάκης, Ποιήματα που αγαπήσαμε. Από τους ανανεωτές της παράδοσης μέχρι και τη δεύτερη μεταπολεμική γενιά, εκδ. Εκάτη, Αθήνα 2009, σ. 304-305.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: