Archive for Ιουνίου 2010

Μια συνηθισμένη μέρα

Ιουνίου 20, 2010

Δύο σενάρια:

1. Μια συνηθισμένη μέρα

2. Τρία αυγά στρουθοκαμήλου

.

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Λευκωσία 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

Πρόσωπα:

 

  1. Δασκάλα (σήμερα 60 χρόνων και πριν από τριάντα πέντε χρόνια)

 

9. Ανιψιός (περίπου τριάντα χρόνων)

 

  1. ΟΗΕς Α
  2. ΟΗΕς  Β
  3. Τούρκος αξιωματικός
  4. Τουρκοκύπριος συνοδός
  5. Δασκάλα β και γ

 

35 παιδιά του Δημοτικού όλων των τάξεων, έξι ως δώδεκα χρονών

 

 

 

 

 

 

 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ (Μέρα)

 

Ο νεαρός, γύρω στα τριάντα, σύγχρονος νέος σύγχρονο ντύσιμο, σε απροσδιόριστη αίθουσα, δίπλα σε ένα κασόνι, ο υπεύθυνος με την άσπρη μπλούζα του επεξηγεί κάτι. Πάγκοι με άλλα κασόνια, κόκαλα. Δεν ακούμε τι λένε. Πέφτουν οι τίτλοι.

 

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ  (Μέρα με έντονο ήλιο)

 

Ο νέος άντρας στην αυλή. Αυλή του Ινστιτούτου Γενετικής. Βάζει τα γυαλιά του, μοντέρνα γυαλιά του ήλιου, τηλεφωνεί. Φαίνεται η Επιγραφή του Ιδρύματος.

 

-Ναι θεία, σε λίγο θα τα πάρουμε. Ναι, νόμιζα ότι θα πήγαινε Παρασκευή, αλλά τακτοποιήθηκαν όλα.

 

Ο γέρος μου; Ναι!  του το είπα. Θα έρθει από κει μόλις βρει δύναμη. Πρέπει ακόμα να κανονίσει με τον παπά για την κηδεία.

 

Λοιπόν, έρχομαι εκεί.

 

Πως να ‘ναι; Κόκαλα. Έχει μια τρύπα στο μέτωπο.

 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ (Μέρα)

 

Η γυναίκα γύρω στα εξήντα αφήνει το τηλέφωνο. Βγαίνει αλαφιασμένη έξω. Κάτι λέει στη γειτόνισσα, επιστρέφει. Κανονίζει το τραπέζι της σάλας, δίπλα στη μικρή βιβλιοθήκη, βάζει τέσσερα κεριά, την εικόνα της Παναγίας, η γειτόνισσα επιστρέφει με ένα εικόνισμα, του Εσταυρωμένου, ανάβει κάρβουνα στο καπνιστήρι και βάζει καρβουνάκι του θυμιατού. Τα ανάβουν. Βάζουν την εικόνα του εσταυρωμένου να ακουμπά δίπλα στα βιβλία, ξεχωρίζουν δυο τρεις τίτλοι: Η Ιστορία της Κύπρου, Αιολική Γη κ.λπ.

 

Κάθονται και περιμένουν.

 

Εξηντάχρονη: Έχει μια τρύπα στο μέτωπο, μου είπε ο Ανδρέας. Τον εκτέλεσαν.

 

Η εξηντάχρονη προσηλώνεται στη φλόγα του κεριού, αφαιρείται.

 

Φλας μπακ

 

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ (Μέρα)

 

Περπατάει, τριάντα πέντε χρόνια πιο μπροστά. Κατεχόμενο Ριζοκάρπασο

 

Ένα λαντρόβερ του τουρκικού στρατού αδειάζει, σαν σακιά με πατάτες, τρεις άντρες, είναι φανερό ότι είναι εγκλωβισμένοι που τους κακοποίησαν. Οι τρεις απομακρύνονται φοβισμένοι. Αυτοκίνητο των Ηνωμένων Eθνών. Σταματά και τη βάζει στο αυτοκίνητο. Είναι μέσα δύο ΟΗΕδες.

 

Προχωρούν, το λάντρόβερ του τουρκικού στρατού σταματά και κάτι συζητούν με κάποιο που ακουμπά στο παράθυρο, ο ΟΗΕς δυσανασχετεί μα κάνει υπομονή.

 

Η κόπελλα του δείχνει τη φωτογραφία. Ο ΟΗΕς κουνά αρνητικά τη φωτογραφία. (ο διάλογος στα αγγλικά)

 

ΟΗΕς:

 

-Μου ξανάπες και την άλλη φορά.

 

Η κόπελλα:

 

-Αν μάθεις κάτι….

 

Ο ΟΗΕς, περιμένει το τουρκικό λαντ ρόβερ, που εκνευριστικά παραμένει ακίνητο, εκφράζοντας, με τον τρόπο του, ποιος είναι κυρίαρχος εδώ,  κάποια στιγμή πιέζει το κουμπί του ραδιοφώνου και ακούγονται τα γνωστά μηνύματα για εγκλωβισμένους και πρόσφυγες: Η οικογένεια Μαρκίδη, από τη Γιαλούσα, πληροφορεί τους δικούς της ότι είναι καλά. Ο Κώστας Αντωνίου από το Ριζοκάρπασο ειδοποιεί τους δικούς του ότι είναι καλά, η Κοραλία γέννησε καλά, την περασμένη Πέμπτη. Είναι κορίτσι και θα πάρει το όνομα Βασιλική.

 

Ο ΟΗΕς κλείνει το ραδιόφωνο.

 

Ο δεύτερος ΟΗΕς: (Ο διάλογος στα αγγλικά)

 

-Είσαστε στο Δημοτικό εσείς; Γιατί πάω στο Γυμνάσιο τις κόλλες με τη Φυσική.

 

Δασκάλα:

 

-Ναι, το ξέρω.

 

ΟΗΕς:

 

-Γιατί πάνε κι έρχονται οι κόλλες;

 

Δασκάλα:

 

-Τους λέει κάτι από το βιβλίο της Φυσικής ο φιλόλογος και ο Θεολόγος, που έμειναν. Ό,τι μπορέσουν. Μα τις ασκήσεις που λύνουν από το βιβλίο, τις παίρνει ο Ερυθρός Σταυρός στη Λευκωσία, εκεί στο Υπουργείο τα διορθώνουν και τα στέλνουν πίσω με παρατηρήσεις.

 

ΟΗες:

 

-Δεν έμεινε φυσικός στο Γυμνάσιο;

 

Δασκάλα:

 

– Ούτε Μαθηματικός.

 

Η γυναίκα φυλλομετρά τις κόλλες με τα μαθηματικά και τη φυσική. Διορθώσεις και παρατηρήσεις.

 

Ο δεύτερος ΟΗΕς:

 

-Τι γράφει εδώ;

 

Η γυναίκα του διαβάζει την παρατήρηση:

 

-Έχεις κατανοήσει το θέμα της επιτάχυνσης, και γνωρίζεις τους τύπους που πρέπει να εφαρμοστούν. Πρόσεξε όμως: όταν το όχημα…. Το διαβάζει ελληνικά αρχίζει να του μεταφράζει.

 

ΟΗΕς

 

-Λες αυτός ο μικρός να είναι ο επόμενος Αϊνστάιν;

 

Μπαίνουν στην αυλή του σχολείου.

 

Είναι ένα όχημα του τουρκικού στρατού.

 

Μια κοπέλα την πλησιάζει, πάει κάτι να της πει. Ο Τούρκος γνέφει επιτακτικά στην πρωταγωνίστρια να πλησιάσει. Αυτή δείχνει στην άλλη κοπέλα να μην μιλήσει τώρα.

 

Αποχαιρετά τον ΟΗΕ.

 

–         Να περνάτε από το σχολείο, του λέει.

 

Ο Τούρκος δείχνει τα νεύρα του γιατί δεν έτρεξε αμέσως. Τον πλησιάζει

 

ΤΟΥΡΚΟΣ:

 

-Έχουμε τίποτα για σήμερα (τουρκιστί). Ο Τουρκοκύπριος πάει να μεταφράσει όμως η Δασκάλα απαντά:

 

– Όχι. Όλα εντάξει. Είναι μια συνηθισμένη μέρα. Ο Τουρκοκύπριος μεταφράζει.

 

Ο Τούρκος εποπτεύει το σχολείο και την αυλή με ύφος κυρίαρχου.

 

Η άλλη κοπέλα τρέχει κοντά της.

 

-Το γυμνάσιο είπε η γιορτή να γίνει την πρώτη ώρα. Τέτοια ώρα δεν μας παρακολουθούν τόσο. Τα έχω ετοιμάσει, θα διαβάσει κάτι Αντρέας της Πέμπτης και θα πει ένα ποίημα η Αντιγόνη.

 

Την κοιτάζει πιο έντονα.

 

-Σου είπαν τίποτα οι ΟΗΕδες για τον αδελφό σου.

 

Νεύμα πικρό αρνητικό.

 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ (Μερα)

 

Διάδρομος του σχολείου.

 

Από δυο τρεις τάξεις βγαίνουν οι μικροί, καμιά τριανταπενταριά παιδιά, τρέχουν όλα στην αίθουσα που περιμένει η Δασκάλα.

 

Στο διάδρομο μένει κάποια, η τρίτη δασκάλα του σχολείου, και κοιτάζει από το παράθυρο.

 

Η δασκάλα επεξηγεί. Γιορτή σήμερα παιδιά, είναι 28η Οκτωβρίου. Θα πούμε λίγα λόγια και μετά θα διαβάσει ένα κείμενο για τον αγώνα στην Αλβανία ο Αντρέας και θα πει ένα ποίημα η Αντιγόνη. Μετά θα κλείσουμε με τον εθνικό ύμνο. Προσοχή παιδιά θα τον πούμε πολύ σιγανά, δεν θα ακούγεται η φωνή μας έξω από την αίθουσα.

 

Η άλλη δασκάλα γράφει στον πίνακα

 

1. Εισαγωγή

 

2. Στο Μέτωπο (διήγημα)

 

3. Το ΟΧΙ της Πίνδου (ποίημα)

 

4. Εθνικός Ύμνος

 

Αμέσως μετά τα σβήνει.

 

Όλα γίνονται σαν θολά

 

Χάρτης της Ευρώπης, κρεμασμένος πάνω από τον πίνακα, εικόνα του 1940, παραδοσιακή, ως είθισται στις εκδηλώσεις των σχολείων.

 

Γράφει η δασκάλα

 

28 Οκτωβρίου 1940

 

ΟΧΙ

 

Αλβανική μεθόριος

 

Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία

 

Δείχνει στον χάρτη.

 

Η άλλη δίπλα μόλις γραφτεί κάτι το σβήνει

 

Βγαίνει ο μαθητής διαβάζει

 

Βγαίνει η μαθήτρια απαγγέλλει. Η άλλη κοπέλα μόλις αρχίζουν οι αναγνώσεις των μαθητών πάει στο παράθυρο και κοιτάζει.

 

Επιστροφή στο πλήρως ρεαλιστικό.

 

Ενώ απαγγέλλει η μαθήτρια το ποίημα για τις 28 Οκτωβρίου, μπαίνει τρομαγμένη η γυναίκα που ήταν στο παράθυρο του διαδρόμου.

 

–         Έρχονται

 

–         Η δασκάλα. Παιδιά στις τάξεις σας.

 

Είναι έκδηλο ότι θέλει να διακόψει αμέσως το τέταρτο και τελευταίο μέρος της γιορτής που είναι ο εθνικός ύμνος. Όμως τα παιδιά όρθια αρχίζουν το: Σε γνωρίζω από την κόψη. Τα χείλη κινούνται αλλά δεν ακούγεται τίποτα. Ο φακός εστιάζει στα παιδικά χείλη που κινούνται χωρίς φωνή. Τα παιδιά έχουν κατανοήσει ότι δεν πρέπει να ακουστεί οτιδήποτε όμως έχουν ένα πείσμα ότι και αυτό πρέπει να γίνει. Η δασκάλα, λίγο τρομαγμένη, τα ακολουθεί. Λέει και η ίδια τον ύμνο σιωπηλά.

 

Τρομαγμένη η γυναίκα ξανά

 

– Ήλθαν

 

Ο ύμνος διακόπτεται στο «Απ’τα κόκαλα βγαλμένη τον Ελλήνων ….».

 

-Γρήγορα στις τάξεις σας. Διπλώνουν τον χάρτη. Κατεβάζουν την εικόνα, τη βάζουν ανάποδα στο ράφι. Τρέχουν προς τις τάξεις, στο βάθος του διαδρόμου η φιγούρα του Τούρκου αξιωματικού με τρεις Αττίλες δίπλα του.

 

Επιστροφή στο σήμερα.

 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ (Μέρα)

 

Σπίτι της εξηντάχρονης δασκάλας που προηγουμένως αναπολούσε. Ακούγεται κλάξον έξω. Σηκώνεται αλαφιασμένη. Τρέχει προς την έξοδο. Ο νεαρός, το κασόνι.

 

Στο μυαλό της: Εικόνα των παιδιών, τη στιγμή που λένε βουβά: Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη.

 

ΤΕΛΟΣ

 

 

 

 

ΤΡΙΑ ΑΥΓΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ

Ιουνίου 20, 2010

 

 

 

ΤΡΙΑ ΑΥΓΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ

Σκηνές εικονικής πραγματικότητας στην Κύπρο

 

 

 

Σενάριο: Σάββας Παύλου

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

 

 

 

ΤΡΙΑ ΑΥΓΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ

Σκηνές εικονικής πραγματικότητας στην Κύπρο

Σενάριο: Σάββας Παύλου

 

Α.

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ. ΜΕΡΑ (ΑΠΟΓΕΥΜΑ)

Αγία Νάπα

Δειλινό, ο ήλιος πάει να δύσει. Οι καφετέριες, οι μπιραρίες, γεμάτες τουρίστες, πολλοί σε ποδήλατα, μοτοσυκλέτες, σε αυτοκίνητα, με την κόκκινη πινακίδα του ενοικιαζόμενου οχήματος.

Από την άκρη του δρόμου προβάλλει ένα ζευγάρι, η γυναίκα καθισμένη στον γάιδαρο, ο άνδρας πεζός δίπλα της, δύο αίγες είναι δεμένες στο σαμάρι και ακολουθούν τον γάιδαρο. Ρούχα της δουλειάς, περασμένης δεκαετίας, η γυναίκα με μαντίλα, για λόγους προστασίας από τον ήλιο, ο άνδρας με ψάθινο καπέλο. Διασχίζουν τον δρόμο σιωπηλοί, εμφανής η κούραση της μέρας με τις γεωργικές ασχολίες στο περιβόλι τους.

Μια τουρίστρια λέει στο συνοδό της που κάθεται δίπλα της.

ΤΟΥΡΙΣΤΡΙΑ

-It’s marvelous!

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΡΙΑΣ

-Yes, it’s lovely!, της απαντά εκείνος, και φωτογραφίζει, φωτογραφίζει μέχρι που το ζευγάρι χάνεται στην άκρη του δρόμου.

Προηγουμένως, πριν χαθεί το ζευγάρι με τον γάιδαρο, δυο άλλοι τουρίστες παίρνουν τις φωτογραφικές και φωτογραφίζουν και αυτοί.

Το ζευγάρι φτάνει στο σπίτι, μπαίνει μέσα.

 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ(ΜΕΡΑ – ΔΕΙΛΙΝΟ)

(ακούγεται μουσική με Πάριο, καψούρικη)

 

Η γυναίκα βγαίνει από το μπάνιο τυλιγμένη σε καλό μπουρνούζι, αρχίζει να φτιάχνει τα μαλλιά της με τον ζεστό αέρα.

 

ΑΝΔΡΑΣ (ανάβει το ηλεκτρικό):

-Αργείς, αργείς, έχουμε να πάμε Λευκωσία ακόμη.

ΓΥΝΑΙΚΑ:

-Εντάξει είναι,  στο Χίλτον θα χαιρετούνε το ζευγάρι ως τις εννιά.

Μακιγιάρεται σαν σύγχρονη γυναίκα. Ντύνονται και οι δυο με μοντέρνα ρούχα.

ΑΝΔΡΑΣ:

-Αργούμε, αργούμε. Παντρεύεται η κόρη του Χατζηθεοδώρου, και του είμαστε υποχρεωμένοι. Πρέπει να πάμε στην ώρα μας.

ΓΥΝΑΙΚΑ:

-Εσύ που δέχτηκες αυτή την προσφορά του Δημάρχου, κάθε απόγευμα να περνάμε από την πλατεία. Και τι μας δίνει; Ψίχουλα.

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ.  (ΜΕΡΑ, ο ήλιος μόλις έχει δύσει)

 

Βγαίνουν έξω, μπαίνουν σε ένα μερσεντές, ξεκινούν.

 

Β. ΣΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ (Γύρισμα μέσα στο αυτοκίνητο)

 

Ένα ζευγάρι τουρίστες πλησιάζει

 ΤΟΥΡΙΣΤΑΣ:

–A couple, a traditional couple was around there.  With a donkey and some coats. Please, where are they living;

ΤΟΥΡΙΣΤΡΙΑ

-For some pictures, you know.

ΑΝΔΡΑΣ. (τους δείχνει μπροστά και παραπλανητικά)

-This way.

Ξεκινά το αυτοκίνητο με νεύρο, απομακρύνονται

ΑΝΔΡΑΣ

-Δεν γαμιέστε!

ΓΥΝΑΙΚΑ:

Όλοι λένε ότι αυτή η βόλτα με το γαϊδούρι αρέσει στους τουρίστες, έχει πολλούς που κάθονται για να μας δουν να περνάμε. Το είπε και ο Δήμαρχος προχτές, στο Συμβούλιο. Να ζητήσεις αύξηση.

ΑΝΔΡΑΣ

Δεν γαμιέται, ας βρει άλλους.

ΓΥΝΑΙΚΑ

Μα τι λες τώρα, αρχίζουν πια τα έξοδα, ο Ανδρέας τελειώνει τον στρατό, του χρόνου θα πάει έξω, η μικρή μεγάλωσε κι αυτή. Γι αυτό τώρα που θα πας στο Άγιο Όρος, να περάσεις από την Τράπεζα στη Θεσσαλονίκη, θα καταθέσεις κι άλλα λεφτά, να πάρουμε ένα διαμέρισμα εκεί, να το ξεπληρώσουμε σιγά σιγά με τις δόσεις.

 

Το όχημα τρέχει για Λευκωσία. Έχει σκοτεινιάσει. Η γυναίκα σκεφτική:

ΓΥΝΑΙΚΑ

-Κι είχαμε τόση περιουσία στο Τρίκωμο.

Παίζει το κινητό. Η γυναίκα κοιτάζει την οθόνη του κινητού.

ΓΥΝΑΙΚΑ (προς τον άνδρα της)

-Η Αντρούλλα είναι, της ΠΟΓΟ.

Ανοίγει το τηλέφωνο.

Η κάμερα κινηματογραφεί το αυτοκίνητο όπως τρέχει στον κύριο δρόμο και ακούμε τους διαλόγους

 

ΦΩΝΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ:

-Νίκη, πρέπει αύριο το απόγευμα να πας στη συγκέντρωση στο Παραλίμνι. Θα διαβάσεις εσύ το χαιρετισμό της ΠΟΓΟ, εγώ θα είμαι στη Λευκωσία, στο συνέδριο για την επαναπροσέγγιση.

ΓΥΝΑΙΚΑ:

Που θα είναι;

ΦΩΝΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ:

-Στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Δημαρχείου. Παραλίμνι, στις 6. Να είσαι έτοιμη στη συζήτηση να πεις τις θέσεις μας.

ΓΥΝΑΙΚΑ;

-Ναι ξέρω

Επιστροφή στο αυτοκίνητο. Η μηχανή κινηματογραφεί εντός του οχήματος.

ΦΩΝΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: (Σαν να μη της έχει εμπιστοσύνη ότι τα ξέρει, της τονίζει)

– Να πεις τα βασικά. Ότι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι αγαπημένοι, θα φτιάξουν μια Κύπρο με φωτεινό μέλλον, ευτυχισμένη. Αφήνοντας τα μίση και την έχθρα. Ότι οι λαοί δεν έχουν τίποτε να χωρίσουν. Α, και να πεις εναντίον του εθνικισμού, που μας κατέστρεψε.

ΓΥΝΑΙΚΑ:

-Ναι ξέρω.

Ο άνδρας, με τον τρόπο του δείχνει ότι αυτά που ακούει είναι ανοησίες. Κάνει μια χειρονομία απαξιωτική ενώ ανοίγει το ραδιόφωνο. Ακούγεται: Με τα άγαλμα στο δρόμο, του Πουλόπουλου.

ΓΥΝΑΙΚΑ:

Εσύ και το σόι σου πάντα έτσι ήσασταν. Με τους παπάδες, ξεπερασμένοι. Εμένα η οικογένειά μου ήταν πάντα προοδευτική.

ΑΝΔΡΑΣ:

_ Σιγά.

Έχουν φτάσει στα πρώτα φώτα τροχαίας, μπαίνοντας στη Λευκωσία. Η κινηματογραφική μηχανή τραβά έξω απ’ το αυτοκίνητο, τα πρόσωπα φωτίζονται από τα φώτα των άλλων αυτοκινήτων και από τας φώτα τροχαίας.

 

ΓΥΝΑΙΚΑ:

-Δεν είμαστε εμείς που καταστρέψαμε τον τόπο.

ΑΝΔΡΑΣ:

-Σιγά.

Φαίνεται το Χίλτον, κίνηση

 

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ (φωτισμός ηλεκτρικός)

 Το ζεύγος των νεονύμφων δέχεται τα συγχαρητήρια των προσκεκλημένων. Ο άνδρας και η γυναίκα συγχαίρουν το ζεύγος,  παίρνουν την μπομπονιέρα, πίνουν κάτι, χαιρετούν κάποιους γνωστούς.

ΓΥΝΑΙΚΑ:

Να η Βασιλική. Με τον άντρα της έχουν δύο διαμερίσματα στην Αθήνα. Θα τη ρωτήσω, πως γίνεται αυτή η δουλειά, τώρα που θα πας Θεσσαλονίκη, πρέπει να ξεκινήσουμε κι εμείς. Να κανονίσουμε το πρώτο μας.

ΑΝΔΡΑΣ:

Θα έχουμε διαμέρισμα στην Ελλάδα κι εδώ δεν θά ’χουμε γρόσι. Γιατί;

ΓΥΝΑΙΚΑ:

Μα χρειάζεται εξήγηση; Θα το έχουμε για ασφάλεια.

Ο άνδρας την κοιτά ερωτηματικά.

ΓΥΝΑΙΚΑ:

Τι δηλαδή; Να έρθουν οι βρωμότουρκοι να μου τα πάρουν πάλι;

 

Γ.

ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Εσωτερικό. Μέρα.

 

Παίρνουν τις αποσκευές, ο άνδρας ανοίγει το τηλέφωνο.

ΑΝΔΡΑΣ;

-Είμαστε εδώ στις αποσκευές, εμείς τις πήραμε, περιμένουμε τον Κώστα να του έρθουν κι αυτού.

ΦΩΝΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ;

-Ο Κώστας, πότε άρχισε με τα μοναστήρια.

ΑΝΔΡΑΣ;

-Όλοι κάποτε θα το νιώσουν αυτό. Ένα πενθήμερο έξω από τον κόσμο, στην ησυχία του Αγίου Όρους.

Προχωρούν προς την έξοδο.

 

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ. ΜΕΡΑ

Ένα λεωφορείο μικρό τους περιμένει. Φαίνεται και ο Κώστας να προχωρεί προς το μέρος τους βιαστικά, με μια βαλίτσα με τροχάκια και μια μικρή στον ώμο…

Μπαίνουν στο λεωφορείο. Ο υπεύθυνος του λεωφορείου μετρά, αφού κοίταξε ένα κατάλογο.

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ:

-Ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξι, επτά, οκτώ, εννέα δέκα, έντεκα, δώδεκα, δεκατρία., δεκατέσσερα, δεκαπέντε, Προς τον οδηγό:

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ:

-Εντάξει, ξεκινάμε.

Προς τους υπόλοιπους:

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ:

-Λοιπόν σας καλωσορίζω. Μερικούς σας έχω ξαναδεί, όμως παλιοί και καινούργιοι θα περάσετε καλά, είμαι σίγουρος γι αυτό.

Αρχίζει το DVD να παίζει στην οθόνη.

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ:

Προσέχτε, λοιπόν, σε λίγο θα αρχίσουν  να σας παίρνουν από το σπίτι σας, κανονικά θα πρέπει να είμαστε στην Ουρανόπολη, έτσι θα ξέρετε τι να απαντήσετε, ακόμη να περιγράψετε τι βλέπετε. Πρέπει να ξέρετε στο μοναστήρι, πότε τρώνε, που τρώνε και τι. Να την ώρα του φαγητού κάποιος καλόγερος διαβάζει από το ευαγγέλιο, δεν πρέπει το μυαλό του ανθρώπου να παρασυρθεί στην ύλη, ακόμα και την ώρα που τρώει πρέπει να σκέφτεται τη σωτηρία της ψυχής. Αυτά όλα πρέπει να τα μάθετε.

Το DVD αφηγείται;

Η Ουρανόπολη είναι η είσοδος για το Άγιο Όρος. Αφήνουμε τον κόσμο μας, για έναν άλλο κόσμο, της περισυλλογής, του προσκυνήματος και της προσευχής. Οι επισκέπτες του Αγίου Όρους θα πάρουν από εδώ τα διαμονητήριά τους και με το καραβάκι θα αναχωρήσουν για τη Δάφνη, το λιμάνι του Αγίου Όρους. Συνεχώς σκηνές από τη διαδρομή αυτή.

Ο Άνδρας κοιτάζει έξω από το λεωφορείο. Γυρίζει στο διπλανό του και του λέει.

ΑΝΔΡΑΣ;

– Σε δύο ώρες φτάνουμε, άλλος κόσμος, οι πιο όμορφες.

Εκείνος συνεχίζει να παρακολουθεί την οθόνη με προσοχή.

Ο ΔΙΠΛΑΝΟΣ;

-Δεν θέλεις να ξέρεις.

ΑΝΔΡΑΣ;

-Έχω ξαναπάει, απαντά.

Σιωπή.

ΑΝΔΡΑΣ;

-Δηλαδή, έχω ξαναδεί την ταινία.

Η ταινία συνεχίζει με τη Μονή Βατοπεδίου, τον ηγούμενο Εφραίμ, ακούγονται βυζαντινοί ύμνοι, κατάνυξη.

Ο συνοδός του λεωφορείου τονίζει.

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ:

-Οι προσκυνητές παρακολουθούν τον όρθρο και τον εσπερινό. Δεν είναι αναγκαστικό, μα οι περισσότεροι παρακολουθούν. Προσέξτε! Ο όρθρος ξεκινά από τις τέσσερις, το πρωί. Και ο εσπερινός στις τέσσερις τ’ απόγευμα.

Κάποια στιγμή, αρχίζει να μοιράζει δώρα.  Εικονίτσες, κομπολόγια, βιβλία με ύμνους. Στον κάθε ένα από μια μικρή σακούλα.

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ:

-Δεν θα πληρώσετε γι’ αυτά τίποτε, είναι μέσα στο πακέτο της εκδρομής. Το γραφείο μας κάνει καλά τη δουλειά του πάντα. Θα τα δώσετε στους δικούς σας, ενθύμιο του Αγίου Όρους.

Κάποιος λέει ενθουσιασμένος, κοιτάζοντας από το παράθυρο.

-Φτάνουμε.

Η πινακίδα γράφει: Πλακόεγραντ.

Το DVD συνεχίζει: βυζαντινός ύμνος, εικονοστάσι, αφηγείται το θαύμα του Αγίου Νικόλαου..

Το λεωφορείο αρχίζει να μειώνει ταχύτητα. Μπαίνει στην αυλή ενός ξενοδοχείου. Από την είσοδο του ξενοδοχείου εξέρχονται διάφορες πανέμορφες Βουλγάρες και άλλες για να τους προϋπαντήσουν. Ντυμένες προκλητικά, ναζιάρες.

ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ:

-Στο πακέτο που σας προσφέρει το γραφείο μας, υπάρχει και μια εκδρομή σε ιαματικά λουτρά, είναι υγιεινά…και διεγερτικά, και μια εκδρομή στη θάλασσα, στη Βάρνα. Να περάσετε καλά.

Κατεβαίνουν από το λεωφορείο, οι γυναίκες τους πλησιάζουν.

 

ΤΕΛΟΣ

 

 

 

ΕΓΩ ΦΤΑΙΩ

Ιουνίου 19, 2010

2. ΕΓΩ ΦΤΑΙΩ!

Η ιστορία αυτή έχει επαναληφθεί άπειρες φορές, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Η σύζυγος έχει περάσει αρκετά χρόνια με εξευτελισμούς, φωνές, προσβολές και άγρια συμπεριφορά εκ μέρους του συζύγου και εν τέλει έχει διωχθεί κακήν κακώς από το σπίτι και καταφεύγει σε κάποιους συγγενείς. Μιλώντας για τη συζυγική της ζωή ρίχνει όλο το φταίξιμο πάνω της. Ενώ ο σύζυγός της έχει κατακουρελιάσει τη ζωή της, που έγινε μια αληθινή κόλαση, όμως κατηγορεί συνεχώς τον εαυτό της, βρίσκει ότι την βαρύνουν όλα τα σφάλματα και ευθύνεται για ό,τι πήγε στραβά. Εγώ φταίω! τονίζει κάθε λίγο. Εγώ φταίω! αναφέρει ως αναμφισβήτητο συμπέρασμα. Και όταν έμαθα για τη σκορδόπιστη, αναφέρει γεμάτη ενοχές,  δεν έπρεπε να κατεβάσω μούτρα, έπρεπε να έκανα πως δεν καταλάβαινα, και την άλλη φορά που μ’ έβρισε και με χαστούκισε εγώ προηγουμένως είχα κάψει το φαϊ, και την άλλη φορά που με ξανάδιωξε πάλι έφταιγα,  γιατί τα πουκάμισά του δεν ήταν καλοσιδερωμένα.

Μη έχοντας άλλη διέξοδο για νέα πορεία στη ζωή της, χωρίς επάγγελμα και οικονομική ανεξαρτησία, βλέποντας μπροστά της το φάσμα της ανέχειας και της ζητιανιάς από τους συγγενείς, το μόνο που προσβλέπει είναι να του περάσει ο θυμός και να την αφήσει να επιστρέψει πίσω. Τουλάχιστον θα ζει κάτω από  στέγη, με οικονομική άνεση, και πού ξέρεις με καλή θέληση ίσως να καλυτερέψουν τα πράγματα. Με αυτή την προοπτική κρίνει και ξαναγράφει τη ζωή της, όχι όπως πραγματικά την έζησε αλλά σύμφωνα με την ιδεοληψία της, τις δυνατότητες που έχει και την προοπτική που επιζητεί. Έτσι αυτομαστιγώνεται  με τη συνεχή κατακλείδα: Εγώ φταίω!

Τα ίδια συμβαίνουν στις στάσεις και τις νοοτροπίες που αναπτύσσει η κυπριακή κοινωνία μετά την ήττα του 1974. Μπροστά στο ασήκωτο και συνεχές βάρος της κατοχής, αισθανόμενη ότι δεν μπορεί να ανατρέψει τα κατοχικά δεδομένα, βλέποντας τις δυνατότητες της περιορισμένες καθώς και τον συμβιβασμό που την οδηγούν, αρχίζει να δικαιολογεί κάθε τουρκική αυθαιρεσία και εγκληματικότητα. Το φρικιαστικό έγκλημα της Τουρκίας, που συντελέστηκε εις βάρος της Κύπρου, θέλει άλλη στάση και προοπτική που η κοινωνία μας δεν είναι διατεθειμένη να την επιλέξει, απαιτεί τίμημα που δεν διανοείται να το καταβάλει. Αν πει τα πράγματα με το όνομά τους σημαίνει ότι παραδέχεται έναν εξευτελισμό με τη θέλησή της. Γι’ αυτό πρέπει να χρυσώσει το χάπι με δικαιολογίες, ευσεβοποθισμούς, ανοησίες, αυτομαστίγωμα. Έτσι ξαναγράφεται η Ιστορία της Κύπρου με νέες προσεγγίσεις, τα θύματα πρέπει να αισθάνονται θύτες, οι αδικημένοι πρέπει να αισθάνονται ως αδικούντες, αυτοί που υπέστησαν τις συνέπειες του τουρκικού επεκτατισμού πρέπει να αισθάνονται φταίχτες.

Γι’ αυτό υποβάλλονται απόψεις, αναλύσεις και εξηγήσεις που, αν δεν ήταν τόσο τραγικά τα πράγματα, θα προκαλούσαν το χιούμορ και το γέλιο, τη θυμηδία και την χλεύη,  γιατί πράγματι αποτελούν πρωτοφανές φαινόμενο στρέβλωσης και αυτομαστίγωσης. Ο Χαξλευ, στο έργο του Θαυμαστός καινούργιος κόσμος (1932), έγραψε για ένα περίεργο πείραμα της Κύπρου που διεκπεραίωσε η εξουσία του μυθιστορηματικού του κόσμου. Αυτή την περίοδο συμβαίνει λοιπόν στην Κύπρο ένα νέο θαυμαστό πείραμα στρέβλωσης και αλλοτρίωσης, συνεπικουρούμενο από ξένες πρεσβείες, σεμινάρια ξένων πανεπιστημίων κλπ. κλπ.

Θα μείνουμε στην ιστορία της κοινωνιολογικής σκέψης ως η κοινωνία που έβγαλε, για την πορεία της και την ιστορία της, τις πιο γελοίες και αυτομαστιγωτικές απόψεις, τις πιο στρεβλές και αντιεπιστημονικές θεωρήσεις. Ο οτρηρός και χαλκέντερος τουρκολόγος Νεοκλής Σαρρής, υπέδειξε ότι, στις διακηρύξεις τους περί ελληνοτουρκικής φιλίας, οι Τούρκοι υπονοούν κάτι πολύ σημαντικό: Ότι η Τουρκία και η Ελλάδα θα συμπορευθούν ως ζευγάρι, με τις παραδοσιακές όμως αξίες, και ότι το ρόλο του άρρενος και σκληρού συζύγου θα κατέχουν οι Τούρκοι και της υποχείριας γυναίκας οι Έλληνες.

Αυτό που επιζητούν οι Τούρκοι το έχουμε πια αποδεχθεί και ενσωματώσει εδώ στην Κύπρο. Επιζητούμε το διακανονισμό του Κυπριακού σαν μια παραδοσιακή γυναικούλα που θέλει να επιστρέψει στον προστάτη και κυρίαρχο άντρα-αφέντη της, ζητάμε να επιστρέψουμε στο νεοοθωμανικό μας σπίτι. Επιβάλλεται και δεύτερο σημείωμα, επεξηγηματικό του πρώτου.

3. ΕΓΩ ΦΤΑΙΩ! (β΄)

Αναφέραμε στο προηγούμενο σημείωμα ότι, μετά την ήττα του 1974, μπροστά στο ασήκωτο και συνεχές βάρος της κατοχής, πολλά μέλη της κυπριακής κοινωνίας αισθανόμενα ότι δεν μπορούν να ανατρέψουν τα κατοχικά δεδομένα, βλέποντας τις δυνατότητές της Κύπρου περιορισμένες, καθώς και τον συμβιβασμό στον οποίο την οδηγούν, αρχίζουν να δικαιολογούν κάθε τουρκική αυθαιρεσία και εγκληματικότητα. Το φρικιαστικό έγκλημα της Τουρκίας, που συντελέστηκε εις βάρος της Κύπρου, θέλει άλλη στάση και προοπτική, που η κοινωνία μας δεν είναι διατεθειμένη να την επιλέξει. Απαιτεί τίμημα, που δεν διανοείται να το καταβάλει. Όμως, αν πει τα πράγματα με το όνομά τους σημαίνει ότι παραδέχεται έναν εξευτελισμό με τη θέλησή της. Γι’ αυτό πρέπει να χρυσώσει το χάπι με δικαιολογίες, ευσεβοποθισμούς, ανοησίες, αυτομαστίγωμα. Έτσι ξαναγράφεται η Ιστορία της Κύπρου με νέες προσεγγίσεις, τα θύματα πρέπει να αισθάνονται θύτες, οι αδικημένοι πρέπει να αισθάνονται ως αδικούντες, αυτοί που υπέστησαν τις συνέπειες του τουρκικού επεκτατισμού πρέπει να αισθάνονται φταίχτες.

Γι’ αυτό αναδιατυπώνεται η Ιστορία με βάση τη λεπτομέρεια, διαγράφεται το κυρίαρχο, δηλαδή οι λογικές του τουρκικού επεκτατισμού, του αγγλικού νεοϊμπεριαλισμού και των αμερικανικών συμφερόντων, και αναδεικνύεται η λεπτομέρεια, το ήσσονος σημασίας γεγονός, για να εξηγηθεί η πορεία της Κύπρου. Με βάση το μικρό, το μεμονωμένο και το περιθωριακό, με βάση την ανθυπολεπτομέρεια,  εξηγείται το όλον, το καθολικό και το γενικό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Παλαιός συνδικαλιστής της αριστεράς, επεξηγώντας γιατί φτάσαμε ως εδώ, στην τουρκική εισβολή και κατοχή,  ανέφερε και τα εξής ανεπανάληπτα: Ένας από τους λόγους που χάσαμε την Κύπρο, είναι γιατί δεν δείξαμε τον αναγκαίο σεβασμό και την προσοχή στους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας. Και παραθέτει τη δική του μαρτυρία: ότι όταν οι συνδικαλιστές της ΠΕΟ πήγαιναν σε συγκέντρωση εργαζομένων, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, οι Έλληνες εργάτες της αριστεράς, μετά την ενημέρωσή τους στα ελληνικά (για το τι ζήτησε η συνδικαλιστική τους οργάνωση, τι απάντησε η εργοδοσία και ποιες σκέψεις υπάρχουν περί του πρακτέου) δεν άκουγαν με προσοχή και την πληροφόρηση στα τουρκικά, που ακολουθούσε από Τουρκοκύπριο συνδικαλιστή.

Σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της γης, υπάρχει η ίδια στάση και συμπεριφορά όταν υπάρχει ενημέρωση για το ίδιο θέμα, πρώτα στη γλώσσα της πλειοψηφίας και, αμέσως μετά, στη γλώσσα της μειοψηφίας. Είναι πολύ φυσιολογικό, μετά την ενημέρωση στα ελληνικά, να επικρατήσει χαλάρωση. Η πλειοψηφία έχει ενημερωθεί αφού όλοι οι Έλληνες εργάτες και οι περισσότεροι Τούρκοι, που γνώριζαν ελληνικά, έμαθαν και κατανόησαν τα λεχθέντα. Ακόμη, οι άλλοι Τούρκοι, που δεν ήξεραν ελληνικά, πληροφορούνταν χοντρικά, για τα θέματά τους, ερωτώντας τους άλλους Τούρκους, που κατανοούσαν τη γλώσσα της πρώτης πληροφόρησης.

Από τη στιγμή που οι Έλληνες εργάτες και οι Τούρκοι που ήξεραν ελληνικά πληροφορήθηκαν για εκείνο που τους ενδιέφερε (ένα ποσοστό που υπερέβαινε το 90%), τότε θα χαλαρώσουν, θα ανάψουν τσιγάρο, θα αρχίσουν την ψιλοκουβέντα με τους διπλανούς τους. Οι άνθρωποι ήταν απλώς φυσιολογικοί, άνθρωποι του μόχθου και της δουλειάς, με χίλια προβλήματα και έγνοιες και σύμφωνα με τους στοιχειώδεις νόμους της κυβερνητικής και της εργονομίας δεν μπορούν  να προβαίνουν σε άσκοπη σπατάλη δυνάμεων. Αυτοί που θα περίμεναν ότι μετά την πληροφόρηση στα ελληνικά πως οι Έλληνες (και οι Τούρκοι που γνώριζαν ελληνικά) θα στέκονταν προσοχή, μέχρι να ενημερωθούν και οι άλλοι (το υπόλοιπο 8 με 10%) που γνώριζαν μόνον τουρκικά, σημαίνει ότι δεν υπήρξαν ποτέ εργάτες, ή δεν ξέρουν τι σημαίνει άνθρωπος του μόχθου και της δουλειάς, ή ακόμη αγνοούν βασικούς νόμους της εργονομίας και της κυβερνητικής. Για να μην πω ότι ακόμη και στα λουσάτα συνέδρια και συνδιασκέψεις στην Ευρώπη, τα ίδια φαινόμενα παρατηρούνται, δηλαδή χαλάρωση όταν ακολουθεί ενημέρωση σε δεύτερη γλώσσα, που γνωρίζει η μειοψηφία των συνέδρων.

Όμως,όπως είπαμε, το κόλπο πρέπει να συνεχίσει, πρέπει να ευρεθούν σημεία και λεπτομέρειες για να ρίξουμε το φταίξιμο, για πάσα νόσον και πάσαν μαλακίαν, στον Κυπριακό ελληνισμό, έτσι που αισθανόμενος ένοχος να συναινέσει στην αναξιοπρέπεια που τον οδηγούν. Σε λίγο, πολλοί θα επιρρίπτουν ευθύνες για την εξέλιξη του Κυπριακού και θα οδύρονται  γιατί π.χ. κάποιος γεωργός της Πάφου, μετά το 1964,  δεν κάλεσε όλους τους Τουρκοκύπριους του χωριού του στον γάμο της κόρης του, γιατί ο ταχυδρόμος πήρε τις επιστολές πρώτα στον ελληνικό τομέα κι ύστερα στα σπίτια των Τουρκοκυπρίων, κ.λπ. κ.λπ.

Γεμίσαμε από ειδικούς της λεπτομέρειας, εμπειρογνώμονες του ανούσιου και του περιττού, επιστήμονες του άσχετου, επαΐοντες του μηδαμινού. Και εξαφανίζεται κάθε αναφορά στο κυρίαρχο, που είναι ο τουρκικός επεκτατισμός, η αγγλικά αποικιοκρατία και τα αμερικανικά συμφέροντα.

Αυτό που ο Καρλ Μαρξ αρκετές  φορές ανέφερε στα κείμενά του, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα στρέβλωσης και τσαρλατανισμού:  Ότι χάνουμε το δάσος για το δέντρο.

3. Τεχνοφαγία

Ιουνίου 19, 2010

Είδα τη δουλειά του Γλαύκου Κουμίδη μερικές φορές. Τυπώνω κάτι στο τυπογραφείο του Χάρη Κυριακίδη, στην Παλιά Ηλεκτρική, κι έτσι οδεύω και στην Αίθουσα Τέχνης δίπλα, σεργιανώ και μελετώ. Την τελευταία φορά καθυστερούσε η παράδοση των τυπογραφικών δοκιμίων, περίμενα τρεις ώρες κουρασμένος, μέχρι να ολοκληρωθεί η τυπογραφική εργασία ξαναπέρασα από τις έκθεσή του. Μου φάνηκε πάλι  εξαιρετική, ένιωσα μάλιστα την ανάγκη να γράψω στον καλλιτέχνη τις θετικές σκέψεις μου στο σχετικό βιβλίο που υπάρχει σ’ όλες τις εκθέσεις, να του τα γράψω όλα στη γραμμική Β’ αφού το όνομά του: ΓΛΑΥΚΟΣ, υπάρχει αποτυπωμένο στις πινακίδες της παλιάς συλλαβικής γραφής όπου καταγράφονται πολλά και ποικίλα εν έλληνι λόγω, πριν από τρεις χιλιάδες εξακόσια χρόνια. Δεν εντόπισα όμως βιβλίο καταγραφής εντυπώσεων και απόψεων των επισκεπτών. Καταγράφω, λοιπόν, εδώ, ένα μέρος των συναισθημάτων και των πράξεών μου.

Σε κάποια αίθουσα της έκθεσης, δίπλα σε μια φωτεινή επιγραφή με νέον, υπήρχε μια σακούλα με χαρούπια καθώς και ένας υψωμένος σωρός χαρουπιών στο πάτωμα, ήταν μέρος του έργου, μέρος μιας κατασκευής και εγκατάστασης του καλλιτέχνη. Αμετανόητος αγροτόπαις, πήρα ένα χαρούπι και το έβαλα στην τσέπη. Παλιά ήταν τακτικό φαΐ για τους αγυιόπαιδες της Ερυθροτερμινθίας. Όπως αλητεύαμε στα δρομάκια και τα μονοπάτια του κάμπου, παίζοντας και εξερευνώντας το χώρο και την ανοιχτοσύνη της γενέτειράς μας, κόβαμε κάποτε χαρούπια από τις χαρουπιές και τα μασουλούσαμε με άφατη ηδονή, μας εξασφάλιζαν για λίγη ώρα από την οδύνη της πείνας που  μας πίεζε για επιστροφή στο σπίτι, έτσι μπορούσαμε να συνεχίσουμε τα παιγνίδια μας ακόμη λίγο. Βγαίνοντας έξω μασούλησα και το χαρούπι από την έκθεση. Όμως εκεί έμεινα αποσβολωμένος από τη σκέψη που τριβέλισε το μυαλό μου. Μήπως ήταν μια πράξη κανιβαλική, της τεχνοφαγίας, μήπως αναδύθηκε από τα βάθη της ψυχής μου ο βάρβαρος εαυτός που προέβη σε κάτι το ιερόσυλο, σε καταστροφή και υπονόμευση ενός έργου τέχνης; Διπλώθηκα για λίγο. Δεν ήταν μόνο ο φόβος ότι έκανα κάτι παράνομο, ήταν και η δυσθυμία ότι κυκλοφορούσα  έχοντας στο στομάχι μου ένα μέρος από κάποιο έργο τέχνης. Σαν να είχα ροκανίσει ένα κομμάτι από τον καμβά ενός πίνακα, σαν να κατάπια ένα δάκτυλο από άγαλμα. Ή, το χειρότερο, μήπως έδρασα ως εκφραστής κοινότητος παλαιών αγροτοποιμένων, που δεν γνώριζαν από Τέχνη, τα έβλεπαν όλα μέσα από το τρίπτυχο: γαστέρα,  ύπνος, υπογάστρια;

Το συζήτησα με δυο συναδέλφους πεζογράφους. Ο πρώτος αύξησε τις ενοχές μου, χαρακτήρισε  την πράξη μου παράνομη και βάνδαλη (σου χρειάζεται ανακριτής ή ψυχίατρος, μου τόνισε), ο δεύτερος, αντίθετα, μου τόνισε ότι αυτό που έκανα αποτελεί βασική και θεμελιώδη πράξη συμμετοχής στη Τέχνη, που θέλει τη μετάληψη του έργου, τη σωματική εγκόλπωσή του, την κοινωνία  μαζί του μέσα από διάφορες αισθήσεις, εδώ της γεύσης. Το έργο παραμένει ανολοκλήρωτο μέχρι τη διάδραση, μέχρι να σημειωθεί η αντίδραση του θεατή, εσύ αντέδρασες καίρια με την κατάποσή του.

Εγώ μένω μετέωρος. Ανάμεσα στο φόβο του αστυνομικού ανακριτή που οσονούπω θα καταφθάσει με τις κατηγορίες του βανδαλισμού, της καταστροφής και της βαρβαρότητας από τη μια και από την άλλη με τη μέθεξη στο πολιτιστικό δρώμενο, ως μεταμοντέρνος συμμέτοχος στην Τέχνη, ως εκφραστής του καινούργιου πνεύματος που επιζητεί τη σύνδεση και πέραν της όρασης. Ή μήπως υπάρχει τρίλημμα: Ήμουν νηστικός;

4. Ο ΦΩΝΟΓΡΑΦΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

Για τη μελέτη της λογοτεχνίας ένα ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί και η εισαγωγή των καινούργιων εφευρέσεων στο ποιητικό σώμα. Γιατί πέραν από την πάγια θεματογραφία της ποίησης (έρως, θάνατος, χρόνος, ανθρώπινες σχέσεις, υπαρξιακά ερωτήματα κ.ά.), είναι πολύ σημαντικό να δούμε πώς αυτή «οικειοποιείται» και το νέο τεχνολογικό περιβάλλον, που δημιουργεί η ανθρώπινη επινοητικότητα.

Πότε, λοιπόν, μπαίνει το θέμα του τρένου, του αυτοκινήτου, του αεροπλάνου μέσα στους στίχους ενός ποιήματος; Πότε εμφανίζεται για πρώτη φορά ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, το σινεμά, το τηλέφωνο ή η τηλεόραση σε ένα ποίημα; Η ανίχνευση του θέματος είναι πάντοτε ενδιαφέρουσα και κάποτε κρύβει και εκπλήξεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα το θέμα του φωνογράφου, η δυνατότητα  αποτύπωσης της φωνής, στον περιστρεφόμενο κύλινδρο στην αρχή, και η αναπαραγωγή και ακρόαση αυτής της φωνής. Ο φωνογράφος εφευρέθηκε από τον Έντισον το 1878. Λίγα χρόνια αργότερα μπαίνει και στη λογοτεχνία. Στο έργο του Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον, Δρ. Τζέκυλ και μίστερ Χάιντ, που κυκλοφόρησε το 1886, αναφέρεται η ηχογράφηση ενός μηνύματος για να ακουστεί από τον φωνογράφο.

Κι εδώ συμβαίνει το εκπληκτικό με τον Βασίλη Μιχαηλίδη που από τους πρώτους αναφέρεται στο θέμα του φωνογράφου. Στο εκτενές ποίημά του «Ρωμιός και Τζων Πουλλής  Τζιονής και Κακουλλής», που έγραψε γύρω στο 1903, υπάρχει το θέμα του φωνογράφου, με την καινούργια αυτή συσκευή ηχογραφείται η κυπριακή διάλεκτος [Έχω ένα φωνογράφο από τα τελειότερα […] την γλώσσαν την κυπριακήν την έχω μαζεμένην/ ’δω μέσα ’δω κλεισμένη].

Εξ όσων γνωρίζω ο Βασίλης Μιχαηλίδης είναι ο πρώτος που εισάγει τον φωνογράφο στη νεοελληνική ποίηση. Είχε το νεύρο και την ετοιμότητα από την περιφερειακή Κύπρο να συνειδητοποιήσει τις αλλαγές που θα επέφερε στη ζωή ο φωνογράφος, να τον εντάξει στη θεματογραφία του, να δει τις συνέπειες αυτής της ανακάλυψης σε θέματα πολιτιστικά.

Κι αυτά όλα στη Κύπρο του 1903, όταν το νησί μας, όσον αφορά το θέμα των νέων εφευρέσεων, ήταν από τα πιο «απομακρυσμένα» στα νέα τεχνολογικά επιτεύγματα.  Όμως το πρωτοπόρο πνεύμα του Βασίλη Μιχαηλίδη τόλμησε.


5. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ

Ζούμε στο 170ο έτος μετά την εφεύρεση της φωτογραφίας. Ανακαλώντας την προσφυή ρήση του Μαρξ για τις ανθρώπινες ανακαλύψεις  γενικά,  θα πρέπει να τονίσουμε ότι  η εφεύρεση της φωτογραφίας δημιουργήθηκε για τον άνθρωπο αλλά και ο άνθρωπος, σε μια δυναμική και διαλεκτική σχέση, δημιουργείται και καθορίζεται πια και γι’ αυτή. Από το 1839, που εισήλασε στον κόσμο του ανθρώπου η φωτογραφία, ατομικές και συλλογικές στάσεις, νοοτροπίες, συμπεριφορές και τρόποι συγκρότησης και θέασης του κόσμου δημιουργούνται γιατί στο συγκείμενό μας υπάρχει και η φωτογραφία, γιατί η φωτογραφία μας καθορίζει και μας κατευθύνει.

Στην πολύτιμη Συναγωγή νέων λέξεων που δημιούργησε στα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα ο  Στέφανος Κουμανούδης καταγράφεται η δημιουργία του νέου λεξιλογίου της ελληνικής, που σχετίζεται με τη νέα εφεύρεση. Ένα λεξιλόγιο με πολλές λέξεις, ανάμεσα σ’ αυτές: φωτογραφία, φωτογραφώ, φωτογραφείον, φωτογράφος, φωτογραφιοθήκη, φωτογραφομανής και φωτογραφόφιλος, οι δύο τελευταίες πλασμένες το 1891.

Ζούμε στην εποχή της εικόνας, η επικράτεια της φωτογραφίας γίνεται οσημέραι και πιο καταθλιπτική, η σύγχρονη τεχνολογία έδωσε στα χέρια του καθενός σχεδόν, μια φωτογραφική μηχανή που μπορεί να βγάζει φωτογραφίες με τεχνική τελειότητα, ζούμε σε ένα δικτυωμένο κόσμο που εξαποστέλλει παντού απίστευτο όγκο φωτογραφιών, δεκάδες εκατομμύρια φωτογραφίες τραβιούνται κάθε μέρα που υποκρίνονται ότι συλλαμβάνουν την πραγματικότητα, ότι αποδίδουν ρεαλιστικά τον κόσμο μας, ότι αποτελούν αψευδείς καταθέσεις του καιρού μας,  ενώ απλώς επιτελούν μια φωτογραφική – πληροφοριακή ρύπανση που το βαθύτερο τής διαφεύγει. «Όμως οι φωτογραφίες που υπερβαίνουν την απλή πραγματικότητα, που έχουν κάτι περισσότερο να πουν και αντιστέκονται στο χρόνο, είναι σπάνιες».[1] Δεν μπορούμε να αρνηθούμε ή να ακυρώσουμε τη φωτογραφία γενικά, μπορούμε όμως να στραφούμε στη φωτογραφία που ξέρει να εντοπίσει τις κρυφές αλληλουχίες και τις υπόγειες διαδρομές των φαινομένων, να καταγράψει το «επιπλέον».

Με τα λόγια του Οδυσσέα Ελύτη:

μια που ζούμε στον αιώνα της φωτογραφίας

ακινητήσετέ το: αυτό που δίπλα μας

ολοένα μ’ απίθανες χειρονομίες δρα:

Το Ασύλληπτο!

6. ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

Ήταν κάτι το συνηθισμένο, σχεδόν μόνιμη πρακτική, η συμπερίληψη των δημοσιευμένων φωτογραφιών του λογοτέχνη στη βιβλιογραφία του που κάποιος αναλάμβανε να συγκροτήσει. Ο βιβλιογράφος κατέγραφε όλα τα κείμενα του συγγραφέα και όλα τα δημοσιεύματα των άλλων για το έργο του και ταυτόχρονα και όλα τα άλλα έντυπα ίχνη (φωτογραφίες, σκίτσα) που υπήρχαν σε εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία γι’ αυτόν.

Μπορούμε να συνεχίσουμε αυτήν την πρακτική και σήμερα; Παλιά, η δημοσίευση της φωτογραφίας σήμαινε χρόνο και χρήμα, έτσι όταν άρχιζε να δημοσιεύεται η φωτογραφία ενός συγγραφέα σε κάποιο έντυπο αποτελούσε και ένα τεκμήριο αναγνώρισης και καταξίωσής του. Χαρακτηριστικά, στη βιβλιογραφία του Σεφέρη που συγκρότησε ο Κατσίμπαλης, δημοσιεύονται 26 λήμματα με θέμα τις φωτογραφίες του ποιητή, η πρώτη το 1945, όταν ο Σεφέρης διάνυε την πέμπτη δεκαετία της ζωής του και είχε δώσει το σημαντικότερο μέρος του έργου του. Θυμάμαι τώρα, όταν είχα την επιμέλεια της βιβλιοπαρουσίασης στην εφημερίδα τα  Νέα, τη δεκαετία του ’70, κάθε φορά που θα δημοσίευα στη στήλη μου τη φωτογραφία ενός συγγραφέα ή το εξώφυλλο κάποιου βιβλίου έπρεπε να πάω σε ένα κατάστημα κοντά στην Ονασαγόρου που κατασκεύαζε κλισέ, να ξαναπεράσω για να πάρω το κλισέ την επόμενη μέρα και να το πάρω στην εφημερίδα για να δημοσιευτεί.

Σήμερα η δημοσίευση της φωτογραφίας σε ένα έντυπο είναι από τα πιο εύκολα πράγματα. Οι φωτογραφίες υπάρχουν στο αρχείο της εφημερίδας ή του περιοδικού, βρίσκονται αποθηκευμένες στο διαδίκτυο  ή αναπαράγονται εύκολα. Δεν είναι μόνο αυτό. Η επίδραση της τηλεόρασης και της εικόνας γενικά γίνονται ολοένα και πιο καταθλιπτική εις βάρος του κειμένου και του λόγου. Οι σελίδες των εφημερίδων και των περιοδικών παίρνουν τη μορφή της τηλεοπτικής οθόνης, βομβαρδίζουν κι αυτές με φωτογραφίες, παραμελώντας και μειώνοντας τη σημασία του κειμένου που παλαιότερα ήταν το άπαν ενός εντύπου. Έτσι, με κάθε αφορμή, (κάποια εκδήλωση, επέτειο, έκδοση), η μορφή ενός λογοτέχνη, σημαντικού ή ασήμαντου, δημοσιεύεται παντού.

Σε μια βιβλιογραφία συγγραφέα που καταγράφει τα δημοσιεύματά του και τα κείμενα που διαλέγονται με τα δημοσιεύματά του (τα κρίνουν, τα παρουσιάζουν, απαντούν σε αυτά) ίσως η άρνηση της καταγραφής των φωτογραφιών του ενέχει και ένα είδος σεβασμού και καταξίωσης  του κειμένου. Αρνούμενος την καταγραφή των φωτογραφιών

7. ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Σε μια βιβλιογραφία συγγραφέα που καταγράφει τα δημοσιεύματά του και τα κείμενα που διαλέγονται με τα δημοσιεύματά του (τα κρίνουν, τα παρουσιάζουν, απαντούν σε αυτά) ίσως η άρνηση της καταγραφής των φωτογραφιών του ενέχει και ένα είδος σεβασμού και καταξίωσης για το κείμενο.

Αυτή ήταν η κατακλείδα του περασμένου σημειώματος που σχολίαζε το θέμα της καταγραφής, σε μια βιβλιογραφία ενός συγγραφέα, των δημοσιευμένων φωτογραφιών του.

Συγκροτώ τη βιβλιογραφία του Νάσου Βαγενά, δουλεύω πυρετωδώς καταγράφοντας όλα τα σχετικά δημοσιεύματα, όμως αποφάσισα να αφαιρέσω όλα τα λήμματα που αναφέρονται στις φωτογραφίες του. Δεν τα χρειάζεται ο Βαγενάς αυτά, θα έλεγα μάλιστα ότι η καταγραφή των φωτογραφιών του κατακαλύπτει  το πιο ουσιαστικό, τη λογοτεχνική και φιλολογική του κατάθεση καθώς και το διάλογο που προκάλεσαν τα δημοσιεύματά του.

Αναφέραμε και κάτι άλλο στο προηγούμενο δημοσίευμα. Το πως η επίδραση της τηλεόρασης, και της εικόνας γενικά, γίνονται ολοένα και πιο καταθλιπτική εις βάρος του κειμένου και του λόγου. Οι σελίδες των εφημερίδων και των περιοδικών παίρνουν τη μορφή της τηλεοπτικής οθόνης, βομβαρδίζουν κι αυτές με φωτογραφίες, παραμελώντας και μειώνοντας τη σημασία του κειμένου που παλαιότερα ήταν το άπαν ενός εντύπου.

Φτάσαμε και στην εμφάνιση σχεδόν τηλεοπτικών λογοτεχνικών περιοδικών. Χαρακτηριστικά ένα λογοτεχνικό περιοδικό στην Αθήνα έχει καταντήσει σαν οθόνη της τηλεόρασης. Γράφει λίγα λόγια για τον συγγραφέα και οι σελίδες γεμίζουν με φωτογραφίες του, εικόνες από τα εξώφυλλα των βιβλίων του. Ποιος χάνει απ’ αυτήν τη νοοτροπία; Μα το κείμενο φυσικά που το περιοδικό, θεωρητικά, τάχθηκε να υπηρετήσει.

Γι’ αυτό ίσως αξίζει να αναφέρω εδώ ότι η συντακτική ομάδα των Μικροφιλολογικών και από μια άρνηση στην επικράτεια της εικόνας και από μια πίστη στην ανάδειξη του κειμένου, αποφεύγει τη δημοσίευση φωτογραφιών στις σελίδες του περιοδικού. Κι αν δημοσιεύει κάποτε κάποια πρόκειται για φωτογραφία απαραίτητη για την κατανόηση ενός κειμένου. Πάντως θεωρούμε ως επιτυχημένη παρουσίαση του περιοδικού όταν το κείμενο, τα γράμματα και οι λέξεις, απλώνονται από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα του τεύχους, χωρίς φωτογραφίες. Επιτέλους, η οθόνη της τηλεόρασης δεν θα επιβάλει τη σφραγίδα της παντού.

8. ΑΥΤΟΜΑΤΟΣ ΔΙΟΡΘΩΤΗΣ

Ο  ηλεκτρονικός ορθογράφος προκάλεσε πολλά και διάφορα, κι όσοι αγαπούν τη γλώσσα και ασχολούνται συνεχώς μαζί της πρέπει να δουν και τις συνέπειες που προκαλεί αυτή η νέα τεχνολογική δυνατότητα στο γλωσσικό πεδίο. Εδώ και είκοσι περίπου χρόνια διαθέτουμε προγράμματα αυτόματης διόρθωσης στον ηλεκτρονικό υπολογιστή μας. Στην αρχή, όταν είχαμε κάποιο λάθος, σύμφωνα με το πρόγραμμα του ορθογράφου η λανθασμένη ή η άγνωστη λέξη εμφανιζόταν, στην οθόνη του υπολογιστή, υπογραμμισμένη με κόκκινο. Έτσι την πρόσεχες και τη διόρθωνες, απλώς πιέζοντας για τον σωστό τύπο ο οποίος αντικαθιστούσε αμέσως τον λανθασμένο. Αν δεν υπήρχε στη μνήμη του υπολογιστή η λέξη που χρησιμοποιούσες και ήταν υπογραμμισμένη με κόκκινο, έπρεπε να τη σκεφτείς και να τη διορθώσεις από μόνος σου ή να την αφήσεις όπως την έγραψες, αν έκρινες πως αυτός ήταν ο σωστός τύπος.

Έτσι, είχαμε μια εύκολη και άνετη διόρθωση των λαθών. Κάτι το ευκταίο και επωφελές ταυτόχρονα.

Τώρα όμως φτάσαμε σε μια νέα ανέλιξη του διορθωτή. Το κομπιούτερ, διαθέτοντας ένα νέο πιο εξελιγμένο και δυναμικό πρόγραμμα διόρθωσης, προβαίνει από μόνο του στη διόρθωση τής, κατ’ αυτό, λανθασμένης λέξης. Ενώ συνεχίζεις να γράφεις, αυτό χωρίς εντολή, αυτόματα, διορθώνει την προηγούμενη λέξη που θεωρεί λανθασμένη. Όπως  όταν έγραφα για τον ήρωα του Νάσου Βαγενά, τον Πάτροκλο Γιατρά από την πεζογραφική του συλλογή Συντεχνία. Έγραφα συνεχώς Πάτροκλος Γιατράς και σίγουρος για ό,τι στοιχειοθετούσα τύπωσα το κείμενό μου, όμως παντού έγραφε Πάτροκλος Γιατρός. Η λέξη Γιατράς ήταν άγνωστη και περίεργη στο λεξιλόγιο που έχει στη μνήμη του το κομπιούτερ και επειδή η πιο κοντινή είναι η λέξη Γιατρός την αντικαθιστούσε μ’αυτή. Ακόμη σε μια βιβλιογραφία που διεκπεραίωνα ο Αντώνης Ιντιάνος αυτόματα έγινε Αντώνης Ινδιάνος, ο  Γιάννης Κατσούρης  βγήκε Κατσούφης. Και άλλα πολλά ων ουκ έστιν αριθμός. Ο Δημήτρης Κόκορης έβγαινε Κόκορες, ο μακαρίτης Άγγελος Ελεφάντης εμφανιζόταν  Άγγελος Ελέφαντες, ο Κώστας Μουτζούρης ως  Μουτζούρες και η Αγγελική Μπομπούλα έγινε Μπαμπούλα, σε άλλο σημείωμα ο ηθοποιός Αλ Πατσίνο εμφανιζόταν Αλ Πέτσινο και ο σκηνοθέτης Κόπολα ως Κοπέλα!!!

Λοιπόν, ας μη εμπιστευόμαστε τον  αυτόματο ορθογράφο, είναι καλός μόνο για τον μέσο όρο της γλωσσικής έκφρασης, για τους παγιωμένους και κοινόχρηστους τύπους των λέξεων κι όχι για τις σπάνιες λέξεις ή για τους διαλεκτικούς τύπους και τα ασυνήθιστα των επωνύμων ή  για όλα εκείνα που έχουν το στοιχείο της εκφραστικής ιδιαιτερότητας του συγγραφέα.

9. Η «ΣΤΗΛΗ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑΣ»

Η «Στήλη Αλληλογραφίας» των λογοτεχνικών περιοδικών με τους αναγνώστες τους και, κυρίως, τους υποψήφιους συνεργάτες τους είναι, κατά το Δημήτρη Δασκαλόπουλο που μελέτησε το θέμα, «μια πλούσια και ανεκμετάλλευτη φλέβα φιλολογικών ειδήσεων και πληροφοριών». Στη στήλη αυτή εντοπίζεις επίδοξους λογοτέχνες που αργότερα τα παράτησαν, διαπρέποντας σε άλλους τομείς, υπάρχουν όμως και τεκμήρια εφηβικών και νεανικών λογοτεχνικών καταθέσεων από γνωστούς αργότερα λογοτέχνες, οι οποίοι εισπράττουν τα σχόλια και τις υποδείξεις του περιοδικού για τη συνεργασία που απέστειλαν για δημοσίευση.

Μελετώ εξονυχιστικά το λογοτεχνικό περιοδικό της αριστεράς Επιθεώρηση Τέχνης, που πρωτοκυκλοφόρησε στην Αθήνα το1954 και έκλεισε αναγκαστικά το 1967, λόγω της επικράτησης του χουντικού πραξικοπήματος.  Το μελετώ για την ολοκλήρωση της μελέτης με τίτλο: Επιθεώρηση Τέχνης και Κύπρος.

Είναι η περίοδος της έντασης του κυπριακού αγώνα και το περιοδικό προβάλλει τακτικά το νησί μας. Και στη «περιφρονημένη» στήλη της αλληλογραφίας με τα μικρά γράμματα εντοπίζω αρκετές αναφορές σε Κύπριους που απέστειλαν συνεργασία τους στο περιοδικό ή, ακόμη, κρίσεις για ποιήματα Ελλαδιτών που ήταν εμπνευσμένα από την Κύπρο και τον κυπριακό αγώνα.

Χαρακτηριστικά στο τεύχος Ιουνίου του 1955, αρ. 6, το περιοδικό απευθυνόμενο στον Γεράσιμο Λυκαρδιόπουλο  που απέστειλε ποίημα για την Κύπρο του γράφει:  Γερ. Λυκ. Πολύδροσο. Συμφωνούμε πώς ο καλλιτέχνης πρέπει να αντικρύζει τη ζωή καθολικά. Πιστεύουμε όμως να συμφωνείτε κι εσείς πως απ’ την πρόθεση ως την πραγμάτωσή του υπάρχει ένας μακρύς και δύσκολος δρόμος. Κι αυτός ο δρόμος νομίζουμε πως δεν έχει διανυθεί, ίσως δεν έχει καν χαραχτεί, στο ποίημά σας «Κύπρος».

Ο κυπριακός αγώνας της Ε.Ο.Κ.Α. είχε μόλις ξεκινήσει και ο Γεράσιμος Λυκαρδιόπουλος, δεκαεννέα χρονών τότε, εμπνεύστηκε ένα ποίημα για την Κύπρο, που το περιοδικό δεν το ενέκρινε για δημοσίευση.  Αργότερα ο Λυκαρδιόπουλος θα καθιερωθεί ως ένας από τους πιο καταξιωμένους δοκιμιογράφους,  ποιητές και μεταφραστές της ελληνικής πνευματικής ζωής.

Σε άλλα τεύχη, στη «στήλη αλληλογραφία»», βλέπουμε απαντήσεις στους Κύπριους ποιητές Θεόδωρο Στυλιανού, Θεοδόση Νικολάου και άλλους. Αυτά σε μια στήλη που συνήθως οι ερευνητές την προσπερνούν, όμως στα μικρά της γράμματα, που με δυσκολία διαβάζονται, αποτυπώνεται πολύ ζωντανά και παραστατικά κάτι από τον σφυγμό της λογοτεχνικής ζωής.

10. ΜΕΤΑ ΠΕΝΗΝΤΑ ΕΝΑ ΕΤΗ

Αναφερθήκαμε σε προηγούμενο σημείωμα για τη «Στήλη Αλληλογραφίας» των λογοτεχνικών περιοδικών με τους αναγνώστες τους και, κυρίως, τους υποψήφιους συνεργάτες τους που είναι, κατά το Δημήτρη Δασκαλόπουλο που μελέτησε το θέμα, «μια πλούσια και ανεκμετάλλευτη φλέβα φιλολογικών ειδήσεων και πληροφοριών». Παρ’όλον ότι οι ερευνητές την προσπερνούν, εν τούτοις στα μικρά της γράμματα, που με δυσκολία διαβάζονται, αποτυπώνεται πολύ ζωντανά και παραστατικά κάτι από τον σφυγμό της λογοτεχνικής ζωής. Στη στήλη αυτή εντοπίζεις επίδοξους λογοτέχνες που αργότερα τα παράτησαν, διαπρέποντας σε άλλους τομείς, υπάρχουν όμως και τεκμήρια εφηβικών και νεανικών λογοτεχνικών καταθέσεων από γνωστούς αργότερα λογοτέχνες, οι οποίοι εισπράττουν τα σχόλια και τις υποδείξεις του περιοδικού για τη συνεργασία που απέστειλαν για δημοσίευση.

Αναφέρθηκαν τα προηγούμενα με αφορμή τη μελέτη και εξονυχιστική αποδελτίωση του λογοτεχνικού περιοδικού της αριστεράς Επιθεώρηση Τέχνης, που πρωτοκυκλοφόρησε στην Αθήνα το1954 και έκλεισε αναγκαστικά το 1967, λόγω της επικράτησης του χουντικού πραξικοπήματος.  Αναδίφηση που αποσκοπεί στην ολοκλήρωση της μελέτης με τίτλο: Επιθεώρηση Τέχνης και Κύπρος. Και με την αφορμή αυτή αναφέρθηκαν τα μικρά σημειώματα του περιοδικού στη στήλη «Αλληλογραφία» που απευθύνονταν σε Κύπριους επίδοξους συνεργάτες καθώς και σε Ελλαδίτες δημιουργούς που απέστειλαν συνεργασία που σχετιζόταν με την Κύπρο.

Γι’αυτό ήταν ευχάριστη και συγκινητική έκπληξη ο εντοπισμός ενός σχετικού ποιήματος στη συλλογή του Θανάση Παπαθανασόπουλου, Αρτοφόριο που κυκλοφόρησε πρόσφατα στην Αθήνα και αναφέρεται μάλιστα στο περιοδικό που μας απασχόλησε. Ακόμη ο τίτλος του ποιήματος είναι: «Επιθεώρηση Τέχνης» 1956. Ο ποιητής δημιουργεί ένα νέο ποίημα με αφορμή τα σχόλια του αρχισυντάκτη για τους νεανικούς του στίχους που απέστειλε στο περιοδικό Επιθεώρηση Τέχνης, σχόλια που ξανακοιτάζει το 2007, ύστερα από πενήντα ένα χρόνια.

51 χρόνια από τότε που την πρωτοδιάβασα,

ξαναδιαβάζω την απάντηση του αρχισυντάκτη:

«Τα ποιήματά σας για την ηλικία σας

έχουν αρκετό ενδιαφέρον·

όμως χρειάζεται ακόμα αρκετή δουλειά.»

Τότε ήμουν στην προτελευταία τάξη του εξαταξίου

τώρα στην τελευταία τάξη της ζωής.

Στο μεταξύ προσπάθησα πολύ

και παρά το «ενδιαφέρον» που οι κρίνοντες

συνήθως βρίσκουν στα ποιήματά μου,

αυτά εξακολουθούν να κείτονται τιμωρημένα

στις έσχατες σελίδες των εντύπων.

Η πρώτη σελίδα είναι τόσο μακριά τους

λες και δε βρίσκονται στο ίδιο τεύχος,

παρά κοντά στου σύμπαντος την άκρη.

11. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΗΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΕΧΝΗΣ

Αναφερθήκαμε στο προηγούμενο σημείωμα για τη στήλη «Αλληλογραφία» του λογοτεχνικού περιοδικού Επιθεώρηση Τέχνης, που κυκλοφορούσε στην Αθήνα κατά την περίοδο 1954 – 1967, και για την πλούσια και ανεκμετάλλευτη φλέβα φιλολογικών ειδήσεων και πληροφοριών που περιέχει. Το περιοδικό Επιθεώρηση Τέχνης ήταν ένα καταξιωμένο περιοδικό, ακόμη πρόβαλλε την Κύπρο και τον αγώνα της και αρκετοί Κύπριοι απέστειλαν συνεργασίες. Ακόμη έστελναν τα βιβλία τους για να αναφερθούν στο βιβλιογραφικό δελτίο του περιοδικού ή, ακόμη, προσδοκώντας εκτενέστερη βιβλιοπαρουσίαση από τις σελίδες του. Μελετώντας το περιοδικό για την ολοκλήρωση της μελέτης «Επιθεώρηση Τέχνης και Κύπρος» διαπιστώνω ότι πλούσιες κυπρολογικές πληροφορίες μας παρέχει και το Βιβλιογραφικό του Δελτίο καθώς και άλλες σχετικές στήλες. Σ’αυτές καταγράφονται ή αναφέρονται με λίγα λόγια εκατοντάδες εκδόσεις που τυπώθηκαν στην Ελλάδα την εποχή της κυκλοφορίας του περιοδικού. Ανάμεσα σ’αυτές αναφέρονται και δεκάδες βιβλία Κυπρίων συγγραφέων. Συνήθως με λίγα πληροφοριακά στοιχεία, κάποτε με κάποιο θετικό σχόλιο. Εντοπίζω  μιαν αναφορά με αρνητική διάθεση για το βιβλίο Βιολέττες στη Βερενίκη, που κυκλοφόρησε στη Λευκωσία το 1962. Γράφει η Επιθεώρηση Τέχνης στο τεύχος αριθμός 106 – 107 (Οκτώβριος – Νοέμβριος 1963): «Μια ανιαρή αισθηματική ιστορία ανάμεσα σε δυο φοιτητές της φιλολογίας, γραμμένη απ’ τον έναν απ’ τους δυο όσο γίνεται πιο κοινότοπα και γλυκερά.»

Παρουσιάζοντας με λίγα λόγια το βιβλίο του Γ. Φ. Πιερίδη, Βιβλία και Βιβλιοθήκες. που εξέδωσε η Δημοτική Βιβλιοθήκη Αμμοχώστου το 1962, το περιοδικό (τεύχος Απριλίου 1963) τονίζει ότι πρόκειται για εκλαϊκευτική έκδοση που όμως είναι γραμμένη με γνώση και παρέχει στοιχεία ιστορικά και εγκυκλοπαιδικά.

Ακόμη αναφέροντας το βιβλίο του Κώστα Γραικού, Κύπρος 1955 -1958, που εκδόθηκε στο νησί μας το 1959, η Επιθεώρηση Τέχνης γράφει στις σελίδες της τα ακόλουθα: «Δώδεκα ποιήματα εμπνευσμένα από τον αγώνα της Κύπρου. Οι πρώτοι στίχοι του πρώτου ποιήματος:

Ποτές του δε θ’αλλάξει

Στο πέρασμα του χρόνου

Της Κύπρου το νησί

Ελλάδα θα μυρίζει.»



[1] ) Gisele Freund, Η φωτογραφία και ο πολιτισμός της εικόνας, περ. Η Λέξη, Αθήνα, Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος 2000, αρ. 159 – 160, σ. 660

4. Ο ΜΙΚΡOΣ HΡΩΣ ΚΑΙ Η ΚYΠΡΟΣ

Ιουνίου 18, 2010


Tο ανάγνωσμα Ο μικρός Ήρως αποτέλεσε εκδοτική επιτυχία και έθρεψε τα παιδικά και εφηβικά χρόνια αμέτρητων ελληνόπουλλων. Κυκλοφορούσε σε εβδομαδιαία τεύχη για δεκαέξι ολόκληρα χρόνια, από το 1952 μέχρι το 1967.

Βασικός άξονας οι περιπέτειες και η δράση του Γιώργου Θαλάσση, του παιδιού-φαντάσματος, εναντίον των Γερμανών κατακτητών της Ελλάδας.Το πεδίο δράσης του Μικρού Ήρωα είναι κυρίως η κατεχόμενη Ελλάδα αλλά και όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Το συμμαχικό στρατηγείο της Μέσης Ανατολής τον καλούσε τακτικά να αναλάβει δράση όταν άλλα στελέχη του τα έβρισκαν σκούρα. Έτσι ο Γιώργος Θαλάσσης βρισκόταν πότε στις ερήμους της Αφρικής και πότε στις ζούγκλες της Ασίας. Μαζί του πάντα η παρέα του, η Κατερίνα –πιστή συντρόφισσα γλυκιά και τρυφερή, αλλά μόνο αυτό– και ο Σπίθας, το αδιάκοπα πεινασμένο παιδί, που τρώει πολύ, σκέφτεται λίγο και ανάμεσα σε δυο γεύματα όπου καταβροχθίζει τα πάντα επιτελεί και κάποια ηρωική πράξη, κάποτε άθελά του ή χωρίς να το καταλαβαίνει.

Το ανάγνωσμα αυτό γραφόταν και κυκλοφορούσε κατά την περίοδο που σημειώθηκε η κορύφωση των προσπαθειών του κυπριακού ελληνισμού για την εθνική του αποκατάσταση καθώς και οι διάφορες οξύνσεις του Κυπριακού (αγώνας 1955 – 59, υποκινούμενη από την Άγκυρα ανταρσία του 1963, βομβαρδισμοί της Τηλλυρίας 1964) γι’ αυτό και υπάρχει αρκετή Κύπρος στις σελίδες του, ο Στέλιος Ανεμοδουράς γράφοντας για τους αντιναζιστικούς αγώνες της περιόδου της Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου  εκμεταλλεύεται κάθε ευκαιρία για να αναφερθεί στην Κύπρο και να ενισχύσει εμμέσως τον αγώνα της. Είναι ενδεικτικό ότι μερικές από τις περιπέτειες του Μικρού Ήρωα εκυλίσσονται εξ ολοκλήρου στην Κύπρο. Χαρακτηριστικά, ο ίδιος ο στέλιος Ανεμοδουράς σε συνέντευξή του, ανέφερε ότι σε ένα τεύχος του Μικρού Ήρωα:  «είχα βάλει το Γιώργο Θαλάσση να σώζει τον Ουίνστον Τσώρτσιλ και αυτός να ρωτάει: “Τι θέλεις να σου δώσω” και ο Γιώργος Θαλάσσης απαντάει: “Την Κύπρο” ενώ ο Σπίθας του έλεγε να ζητήσει φαγητό. Βέβαια, ο Σπίθας θα θυσιαζόταν για την Κύπρο αλλά το φαΐ, φαΐ! Πράγματι του έδωσε φαΐ, αν θυμάμαι καλά. »

Η αναδίφηση των 798 τευχών του Μικρού Ήρωος και ο εντοπισμός των καταγραφών που αναφέρονται στην Κύπρο και το αίτημα της εθνικής αποκατάστασής της θα προσφέρει σημαντικά στην ιστορική αυτογνωσία μας και θα καταδείξει την εμβέλεια του κυπριακού αγώνα και των επιδράσεων του ακόμη και σε έντυπα και λαϊκά αναγνώσματα πλατιάς κυκλοφορίας, καθώς και τον τρόπο που αυτά, στις σελίδες τους, αντιμετώπιζαν τις εξελίξεις στο νησί.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα στο τεύχος αρ. 254 με τίτλο: Ο Δράκος της Κύπρου, περιγράφονται οι περιπέτειες του Μικρού Ήρωα στην Κύπρο (στην περιοχή Αμμοχώστου) για να αντιμετωπίσει τον Δράκο, τον σατανικό και σαδιστή Τούρκο πράκτορα, που δρα για την νίκη της χιτλερικής Γερμανίας προκαλώντας μεγάλη ζημιά στη συμμαχική υπόθεση. Όταν ο Μικρός Ήρωας συναντάται με τον Δράκο ακούει από τον Τούρκο πράκτορα και τα ακόλουθα. “Άκουσε καλά αυτό που θα σου πω: η Κύπρος δεν θα γίνει ελληνική όπως ονειρεύονται οι Έλληνες! Οι Γερμανοί θα κερδίσουν τον πόλεμο αυτό και τότε θα σφάξουμε όλους τους Έλληνες της Κύπρου και στη θέση τους θα φέρουμε Τούρκους από την Μικρά Ασία! Η Κύπρος θα γίνει τουρκική!”

Διαψεύστηκε στο πρώτο μέρος της δήλωσής του (για τον νικητή του πολέμου). Ο φιλοναζιστής Τούρκος πράκτορας όμως είναι απόλυτα προφητικός στο δεύτερο μέρος της για σφαγή των Ελλήνων και μεταφορά εποίκων από την Τουρκία. Με μια διαφορά: Αντί της ηττημένης χιτλερικής Γερμανίας την εθνοκάθαρση εναντίον των Ελλήνων της Κύπρου εκ μέρους της Τουρκίας την ενέκριναν και την ενίσχυσαν οι αγγλοαμερικανοί σύμμαχοι της Ελλάδας η οποία κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου πολεμούσε στο πλευρό τους δίδοντας αφειδώλευτα το αίμα των παιδιών της για την επίτευξη της νίκης. Η αναλγησία των ισχυρών, ο κυνισμός των συμφερόντων σε όλο τους το μεγαλείο.

5. ΜΗΔΕΙΣ ΑΝΙΣΤΟΡΗΤΟΣ ΕΙΣΙΤΩ

Ιουνίου 18, 2010


«Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω» χάραξε πάνω στην είσοδο της σχολής του ο φιλόσοφος Πυθαγόρας. Να μη μπει κανένας, δηλαδή, που δεν ήξερε γεωμετρία και μαθηματικά. Αργότερα αναφέρθηκε ότι και ο Πλάτωνας έγραψε το ίδιο, στο χώρο των φιλοσοφικών του μαθημάτων, και στους νεότερους χρόνους ο Ευγένιος Βούλγαρις το έβαλε ως επιγραφή στην είσοδο της Αθωνιάδος Σχολής.

Νομίζω, όμως, ότι οι νέες εξελίξεις στην κοινωνική και πολιτική διαδρομή της Κύπρου επιβάλλουν να αναγραφεί, ειδικά στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, κάτι ανάλογο που σχετίζεται με την κακοποίηση και παραχάραξη της Ιστορίας, όπως μας το τονίζουν πράξεις και ενέργειες που έγιναν και πολλά άλλα που ακούγονται και είναι αναμενόμενα. Και αυτό που πρέπει να γραφτεί είναι το «Μηδείς ανιστόρητος εισίτω».

Αν εφαρμοστεί το πνεύμα αυτής της επιγραφής μερικοί πρέπει να εξέλθουν.

Η Ιστορία δεν εξηγείται με ιδεολογικές αγκυλώσεις και κομματικές παρωπίδες. Αποτελεί επιστέγασμα ενδελεχούς έρευνας, βαθύτατης επιστημονικής μελέτης και νηφάλιου προβληματισμού. Σίγουρα δεν είναι βεγγαλικά που τινάζονται στον ουρανό με θεαματικό τρόπο και αναγκάζουν ολόκληρη την κοινωνία να ασχολείται με αντιεπιστημονικά ιδεολογήματα και ανοησίες, ή το χειρότερο να δημιουργούνται αντιδράσεις σπαστικές, το ίδιο απαράδεκτες.

Κάθε ιδεολογικοποιημένη  αναφορά στην ιστορία έχει κύριο χαρακτηριστικό ότι προσπαθεί να εξηγήσει το γενικό βασισμένη στο  μεμονωμένο επεισόδιο, προσπαθεί να τεκμηριώσει βροχόπτωση με το «ράβδος εν γωνία» ή όπως προσφυώς επαναλάμβανε ο Κάρολος Μαρξ: χάνει το δάσος για το δέντρο.

Και στην εγκύκλιο του Υπουργού Παιδείας είναι έκδηλη αυτή η νοοτροπία που με το δέντρο κρύβει το δάσος. Τα γεγονότα του 63 -64 δεν μπορούν να ερμηνευθούν με τις απλουστευτικές ατάκες της υπουργικής εγκυκλίου που εμφανίζει την Κύπρο ως πεδίο διαμάχης  κάποιων μεμονωμένων ομάδων, εξτρεμιστικών ή άλλων. Ποιες μεμονωμένες ομάδες; Η ελληνική δημοκρατική πλειοψηφία του νησιού βρέθηκε να σφυροκοπιέται μέσα σε μια ευρύτερη διαπλοκή συμφερόντων στην οποία πρωταγωνιστικό ρόλο είχαν η Άγκυρα και οι Άγγλοι κυρίως, καθώς και η Αμερική, το ΝΑΤΟ και άλλες ισχυρές δυνάμεις.

Ακόμη όλη αυτή η αντιπαράθεση είχε βάθος χρόνου. Τα κυριότερα σημεία της προϊστορίας ήταν η προσπάθεια της Άγκυρας να αποκτήσει ρόλο και λόγο στο νησί. Ήταν τα Σεπτεμβριανά του 1955 με το πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, οι ταραχές στην Κύπρο το 1958, οργανωμένες από την Άγκυρα και ενισχυμένες από τις αγγλικές αποικιοκρατικές αρχές. Χαρακτηριστικά το πλοιάριο Ντενίς αφίχθη το 1959, λίγους μήνες μετά την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχη – Λονδίνου, όταν η τουρκοκυπριακή μειονότητα, με την αποχώρηση της αποικιοκρατίας, πήρε θεσμική συγκυριαρχία στην Κύπρο ύστερα από αγώνα που έκαναν οι Έλληνες του νησιού, με αίμα και θυσίες. Το πλοιάριο Ντενίς έφτασε από την Τουρκία μεταφέροντας τόσες σφαίρες όσες ήταν δυνατό να δολοφονήσουν όλα τα μέλη του Ελληνικού πληθυσμού από τρεις φορές τον καθένα. Μιλάμε για όλους τους Έλληνες από μίας ημέρας μέχρι εκατόν χρόνων. Όλα έδειχναν ότι οι λογαριασμοί παρέμεναν  ανοικτοί και το μέλλον δεν προβλεπόταν ρόδινο, οι πληροφορίες για τους εξοπλισμούς της τουρκοκυπριακής μειονότητας ήσαν συνεχείς και οι προκλητικές ενέργειες της τουρκικής ηγεσίας επαναλαμβανόμενες. Όμως αφού ο Υπουργός  Παιδείας μίλησε για εξτρεμιστικές ομάδες πρέπει να του θυμίσω ότι κάποια από αυτές είχε δική της και σύγχρονη πολεμική αεροπορία. Γιατί στα γεγονότα του 63 -64 συμμετείχε και η τουρκική αεροπορία που κατέκαψε την Τηλλυρία με βόμβες ναπάλμ και τραυμάτισε και σκότωσε εκατοντάδες. Πρώτη φορά στην ιστορία σημειώνουμε εξτρεμιστική ομάδα που διέθετε και τακτική πολεμική αεροπορία. Είναι ένα στοιχείο που εμφαίνει αμέσως τις δυνάμεις που έδρασαν στην εξέλιξη του Κυπριακού αυτής της περιόδου, που οι αναφορές στην εγκύκλιο του Υπουργού τις συσκοτίζουν και αποδεικνύει αμέσως πόσο ιδεολογικοποιημένο, της παραχάραξης και της στρέβλωσης, είναι το μήνυμά του.

Εντωμεταξύ όλοι μιλάνε στο Υπουργείο Παιδείας με έπαρση για την επικείμενη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Ότι μ’αυτήν θα περάσουμε σε ένα στάδιο δόξης λαμπρό στο οποίο κέντρο θα είναι η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών, η αυτενέργεια και συμμετοχή τους στη διαδικασία της γνώσης και άλλα ηχηρά παρόμοια. Η μεταρρυθμισιολογία, η επιστήμη που εξετάζει τους όρους παραγωγής και αναπαραγωγής της θεωρίας και πρακτικής για μια μεταρρύθμιση, έχει τονίσει ότι όλες σχεδόν οι μεταρρυθμιστικές διακηρύξεις τονίζουν τα ίδια και ότι εκείνο που  καταξιώνει μια μεταρρύθμιση είναι η έμπρακτη εφαρμογή των βασικών της αρχών. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, παρά τις διακηρύξεις για κριτική σκέψη, διαπιστώνουμε ότι με το παράδειγμά της εγκυκλίου το Υπουργείο στρεβλώνει τα πράγματα και κατευθύνει τους μαθητές στην υποδοχή και αποδοχή λανθασμένων, αγκυλωμένων και ιδεολογικοποιημένων απόψεων για την ιστορία του τόπου τους, τους αναγκάζει να καταπιούν μια προκατασκευασμένη αντιεπιστημονική άποψη.

Δεν είναι μόνο αυτό. Μια κοινωνία διαλύεται όταν δεν τιμά εκείνους που αγωνίστηκαν για τη σωτηρία της και την υπεράσπιση των αξιών της, της ελευθερίας και της αξιοπρέπειάς της. Για την αποτροπή της επέκτασης των ελεγχόμενων από την Τουρκία θυλάκων, για την αντιμετώπιση της απειλούμενης εισβολής, το 1963 – 64 πολλοί κινητοποιήθηκαν, στρατεύτηκαν εθελοντικά, ξενύχτησαν στις σκοπιές, έπεσαν στις μάχες. Τι λένε αυτοί που αγωνίστηκαν, τι λένε οι συγγενείς των πεσόντων όταν στο μήνυμα του υπουργού παρουσιάζονται ως εξτρεμιστική και παράνομη ομάδα. Όπως τόνισε και ο Γιαννάκης Ομήρου αποτελεί «αναντίλεκτο και ιστορικά αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι υπήρξε ανταρσία κατά του νόμιμου κράτους και της κυβέρνησης του Προέδρου Μακαρίου με υπαιτιότητα της Τουρκίας και της ελεγχόμενης από την Τουρκία παράνομης οργάνωσης της Τ.Μ.Τ. Η διαφύλαξη της ιστορικής αλήθειας συνιστά επιταγή για όλους, πολύ περισσότερο για την επίσημη πολιτεία». Συμφωνώ απόλυτα αν η ΕΔΕΚ, ως κόμμα της συμπολίτευσης, τονίσει και το «μηδείς ανιστόρητος εισίτω» στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού.

6. ΔΕΞΙΟΙ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΟΙ ΜΑΓΟΙ

Ιουνίου 18, 2010


Η μαρξιστική πολιτική προπαίδειά μου ήταν σαφής και κατηγορηματική. Δεν υπάρχουν αριστεροί και δεξιοί μάγοι, όλοι οι μάγοι είναι δεξιοί. Είναι δεξιοί γιατί η αριστερά απεχθάνεται τις θολούρες και τις μεταφυσικές των πολιτικών αναλύσεων, τις προλήψεις και δεισιδαιμονίες της σκέψης, επιμένει στη λαγαρή και διαλεκτική εξέταση των πολιτικών και άλλων δυνάμεων που εμπλέκονται  σε ένα ζήτημα και μπορεί να διεισδύσει με την κοινωνική και πολιτική της ανάλυση στο βάθος των καταστάσεων και να προβεί στις στέρεες και επιστάμενες διαπιστώσεις, στην κατάδειξη των δυνάμεων  που δημιουργούν τα φαινόμενα και τις εξελίξεις τους.

Όμως στην κοινωνική επίσκεψη της κυρίας Ταλάτ στην κυρία Χριστόφια μάθαμε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, που το πρόβαλλαν κατά κόρον, ότι είδαν και τον καφέ και τα σημάδια του είναι ευοίωνα, το μέλλον της Κύπρου προβλέπεται ρόδινο.

Καημένοι αναλυτές του Κυπριακού, που φάγατε τα νιάτα σας εξετάζοντας και μελετώντας όλες τις παραμέτρους του, που νύχτες και μέρες  διαβάζατε τουρκολογία, διπλωματική ιστορία της Αγγλίας, γεωστρατηγική της κυπριακής περιοχής και τόσα άλλα, καλείστε να υποβάλετε τις παραιτήσεις σας, να απομακρυνθείτε από το σκηνικό. Υπάρχει πιο σύντομος δρόμος, μπορούμε να δούμε την πορεία του Κυπριακού μέσα στον καφέ, είναι τόσο απλό.

Και συ ταλαίπωρε  Τσόμσκυ και τόσοι άλλοι διανοούμενοι του παγκόσμιου σκηνικού, όλο μελετάτε και γράφετε για να δείτε την πορεία του πλανήτη, ενώ υπάρχει πιο εύκολη λύση, και απορώ πως δεν το έχετε πάρει χαμπάρι, ελάτε στην Κύπρο για έναν καφέ με την κυρία Χριστόφια, γυρίστε μετά και το φλυτζάνι ανάποδα και θα δείτε τη μοίρα του κόσμου. Γρήγορα, εύκολα και ωραία.

Αν και φοβάμαι άλλες περιπλοκές εδώ, αύριο κάποιοι Κύπριοι διανοούμενοι θα μας κατηγορούν ότι είμαστε σοβινιστές γιατί, για λόγους πολιτικής ισότητας, οι διάφοροι διανοούμενοι πρέπει να πηγαίνουν για καφέ και από την κυρία Ταλάτ, ή ακόμη, μερικοί αντισοβινιστές μεγάλου βεληνεκούς θα επιμένουν ότι  ο καφές της κυρίας Ταλάτ τα λέει καλύτερα.

Πάντως στην Κύπρο οδεύουμε στην επικράτηση του μαγείας και της δεισιδαιμονίας. Χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Συναγερμού στην κοινωνική  συνάντησή του με τον Ταλάτ,  στο σπίτι του κ. Νίκου Αναστασιάδη, την περασμένη εβδομάδα,  δήλωσε ότι η βροχή που έπεφτε εκείνη την ώρα ήταν ένδειξη καλού οιωνού, τα πράγματα στο Κυπριακό θα πήγαιναν πολύ καλά.

Ιδού λοιπόν η Κύπρος του 2008. Ωροσκόπια, τράπουλες, ζάρια, γυάλινες σφαίρες και καφέδες μπαίνουν σε χρήση. Καλούνται για πολιτικές ενδείξεις και υποδείξεις καφετζούδες και χαρτορίχτρες, μέντιουμ, μάγοι και βροχοποιοί, οιωνοσκόποι και ωροσκόποι για να δουν την πορεία των γεγονότων και των φαινομένων. Οι αρχηγοί και οι εκφραστές της πολιτικής πρακτικής  θα πλαισιώνονται από τα σχετικά κλιμάκια της μαγείας, της τύχης και της οιωνοσκοπίας, η πολιτική Κύπρος επιστρέφει στον πολιτικό μεσαίωνα. Μοιάζει με κάτι οπισθοδρομικά μεσαιωνικά κρατίδια που η φεουδαρχική δομή τους επέτρεπε και επέβαλλε τέτοιες πρακτικές.

Αν τα πιστεύουν φυσικά. Γιατί υπάρχει και η δεύτερη σκέψη. Ότι όλα αυτά είναι καμώματα και παραστάσεις ενός έσχατου λαϊκισμού, γιατί μερικοί από την  πολιτική ηγεσία προετοιμάζουν την  παλινόρθωση ενός σχεδίου που απλώς από ανανικό θα γίνει μουνικό, σύμφωνα με τα ονόματα του πρώην (Ανάν) και νυν (Μουν) Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Γιατί όταν προετοιμάζονται πράγματα απαράδεκτα πρέπει οι πολίτες αυτού του τόπου να εξαναγκαστούν να υποβιβάσουν το πολιτικό κριτήριό τους, πρέπει να συντελεστεί εκβρεφισμός της πολιτικής σκέψης, να επικρατήσει ο πρωτογονισμός και η ναϊφ ανάλυση, η αποβλάκωση των υπηκόων που θα αντιδρούν μόνο με συναισθηματισμό και χωρίς λογική επεξεργασία και θα υποδέχονται εν χορώ τα συμπεράσματα των εντεταλμένων πολιτικών οργάνων όπως δέχονταν οι πρωτόγονοι λαοί τα καθρεφτάκια των αποικιοκρατών. Φαίνεται λοιπόν ότι οι καφετζούδες και οι οιωνοσκόποι είναι απαραίτητοι στην ευρωπαϊκή Κύπρο του 2008.

7. Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΩΝ -συνταγματολογικά-

Ιουνίου 17, 2010


Στην εποχή της επιστημολογίας και της διεπιστημονικής προσέγγισης των διαφόρων ζητημάτων, η εμμονή και η περιχαράκωση στα στενά όρια μιας επιστήμης μόνο παραπληροφόρηση και αποπροσανατολισμό μπορεί να επιφέρει. Έτσι, όταν μελετούμε το σύνταγμα μιας χώρας, η απομόνωση του θέματος από άλλες επιστήμες, όπως είναι η Πολιτική, η Κοινωνιολογία, η Ιστορία, η Οικονομία κ.λπ. μόνο θεωρητικά εκτρώματα μπορεί να αποφέρει. Γι’ αυτό με άφησαν εντελώς δύσθυμο, ή και αντίθετο, οι ερμηνείες που προσπάθησε να δώσει για τα συνταγματικά του σχεδίου Ανάν κάποιος φερόμενος ως συνταγματολόγος, σε σχετική εκπομπή του ΡΙΚ.

Παρουσίασε κάποιες επιφυλάξεις, όμως, εν πολλοίς, επικράτησε εκ μέρους του μια ειδυλλιακή προσέγγιση των πραγμάτων, απομονώνοντας ακόμη το θέμα του από τα πεδία άλλων επιστημών.

Όταν, λοιπόν, στην εκπομπή του ΡΙΚ τού υποδεικνύονταν διάφορες λέξεις, που περιείχανε επικίνδυνο περιεχόμενο για τον κυπριακό ελληνισμό, αυτός, ως εκπρόσωπος της ωραιοποίησης, προσπαθούσε να το αποφύγει, αναφέροντας διάφορα για διάφορες ερμηνείες, που μπορούσαν να τις εξηγήσουν και αλλιώς ή, ακόμη, ότι δεν είναι η πρέπουσα λέξη  αλλά, και αν επελέγη αυτή, και όχι η άλλη που ήταν πιο συμφέρουσα και πιο συμβατή με τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών, δεν έχει και τόση σημασία.

Έχει και παραέχει και δεν παίζουμε με το μέλλον αυτού του τόπου. Δεν είναι, λοιπόν, αθώες οι λέξεις, είναι πολύ πονηρές, (ή, μάλλον, πολύ πονηροί, εκείνοι που τις τοποθέτησαν εκεί) και έχουν μεγάλη δύναμη. Αύριο, στις διασκέψεις και στις συνομιλίες, αυτές θα χρησιμοποιούνται, και βάσει αυτών θα επιβάλλονται στον κυπριακό λαό οι ερμηνείες και οι αποφάσεις για την καταπίεση και καταστρατήγηση των δικαιωμάτων του.

Ο Θουκυδίδης, στο περίφημο κεφάλαιο της παθολογίας του Πελοποννησιακού πολέμου, ανέφερε πολύ χαρακτηριστικά ότι οι εμπόλεμοι, για να δικαιολογούν τις πράξεις τους, άλλαζαν ακόμη και τη σημασία των λέξεων και ο Γάλλος μαρξιστής φιλόσοφος Λ. Αλτουσέρ είχε τονίσει ότι η συμπύκνωση της πολιτικής και κοινωνικής πάλης μπορεί να εκφράζεται στην προσπάθεια επιλογής και χρήσης μιας λέξης για την αντικατάσταση μιας άλλης.

Είναι ενδεικτικά δυο παραδείγματα από το λεξιλόγιο που επικράτησε στην Κύπρο μετά την τραγωδία του 1974. Ο κάτοικοι της Καρπασίας, που παρέμειναν στον τόπο τους μετά την εισβολή, ονομάστηκαν «εγκλωβισμένοι» αντί του όρου «κατεχόμενος πληθυσμός», που κυριολεκτεί. Η λέξη «εγκλωβισμένος» παραπέμπει σε κάποιον που έχει εγκλωβιστεί, έχει παγιδευτεί σε κλουβί και η αναμενόμενη φυσιολογική ενέργειά του είναι η προσπάθεια να ξεφύγει, να «απεγκλωβιστεί», στις συγκεκριμένες συνθήκες να φύγει από τα κατεχόμενα και να έλθει στις ελεύθερες περιοχές. Η χρήση του όρου «εγκλωβισμένος» επιβράβευε με άλλα λόγια και την πολιτική Ντενκτάς και των κατοχικών δυνάμεων, που επιζητούσαν την εθνοκάθαρση και την εκδίωξη κάθε ελληνικού στοιχείου από τα κατεχόμενα –όλοι, λοιπόν, τους ήθελαν να απεγκλωβιστούν, όπως και έγινε, αφού από τις είκοσι χιλιάδες, που χαρακτηρίστηκαν το 1974 ως «εγκλωβισμένοι», σήμερα έχουν μείνει μερικές εκατοντάδες. Αντιθέτως, η χρήση του σωστού όρου «κατεχόμενος πληθυσμός» παραπέμπει στην κατοχή και στη σκλαβιά, καθώς και στο αίτημα απελευθέρωσής του, δηλαδή στην αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων. Ενδεικτική είναι και η χρήση του όρου «αγνοούμενοι» αντί του ορθού «αδήλωτοι αιχμάλωτοι πολέμου». Ο πρώτος όρος είναι ήπιος, αποενοχοποιεί τις τουρκικές δυνάμεις, γιατί αυτά τα πρόσωπα μπορεί να είχαν χαθεί και από δική τους υπαιτιότητα, ενώ ο δεύτερος παραπέμπει σε έγκλημα πολέμου για το οποίο είναι υπόλογος ο τουρκικός στρατός κατοχής.

Η χρήση  των δύο αυτών λέξεων είναι χαρακτηριστική μιας στάσης και μιας νοοτροπίας που επικράτησε μετά το 1974 για λεκτική ηπιότητα, για αποφυγή, δηλαδή, λέξεων που ήταν σωστές, όμως όξυναν τα συναισθήματα εναντίον του τουρκικού επεκτατισμού και οι οποίες, μεταφρασμένες και μεταφερόμενες στο διεθνές περιβάλλον των διασκέψεων και των διαβουλεύσεων για λύση του Κυπριακού, θα προκαλούσαν την έντονη αντίδραση της Τουρκίας.

Θα σταθώ, όμως, και στον όρο «εποικοδομητική ασάφεια», που χρησιμοποιήθηκε από τους παμπόνηρους δημιουργούς του ανανικού εκτρώματος και που, δυστυχώς, ο Κύπριος “συνταγματολόγος” τον χρησιμοποίησε κι αυτός με θετικό τρόπο στην εκπομπή. Από την εποχή του Θουκυδίδη, και από όλους τους μεγάλους θεωρητικούς μέχρι σήμερα, έχει τονιστεί ότι κάθε ασάφεια σε μια συμφωνία ερμηνεύεται όπως συμφέρει στο ισχυρό μέρος. Έτσι, εκτός από τους ξεκάθαρα επαχθείς και εξευτελιστικούς όρους εναντίον της δημοκρατίας, των θεμελιωδών αξιών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που περιέχει το σχέδιο Ανάν για να επιβραβεύσει τον τουρκικό επεκτατισμό, έχει και τις λεγόμενες «εποικοδομητικές ασάφειες», που κι αυτές θα εξυπηρετούν την τουρκική καταπίεση και παρέμβαση και μόνον αυτή.

Να, λοιπόν, που  οι όροι δεν είναι τόσο αθώοι. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι ασάφειες ονομάζονται «εποικοδομητικές», ενώ θα κυριολεκτούσαμε αν τις ονομάζαμε «αποδομικές» ή «πονηρές» ή, καλύτερα, «ασάφειες της κατάρρευσης». Τοποθετήθηκαν στο σχέδιο Ανάν διάφορα με ασάφεια,  για να γίνουν σήμερα δεκτά από τους αφελείς Ελληνοκύπριους, που κινούνται από σύνδρομα ευσεβοποθισμού και, όταν τους ξεγελάσουν και πάρουν την παραδοχή τους για το ρατσιστικό και αντιευρωπαϊκό σχέδιο Ανάν, από την επόμενη ημέρα, να ερμηνεύονται όπως επιβάλλουν τα συμφέροντα της τουρκικής υπεροπλίας.

8. Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ

Η Τουρκία, με την έπαρση του νικητή του ’74 και τη βεβαιότητα της χώρας που υπερτερεί όσον αφορά τον συσχετισμό δυνάμεων, ακόμη αισθανόμενη ότι εκφράζει στην περιοχή μας και τα ενδιαφέροντα/συμφέροντα των ισχυρών της γης (Αγγλίας και Αμερικής), δεν έχει αναστολές για να μιλήσει μερικές φορές ωμά. Έτσι, ακόμη και αξιωματούχοι του τουρκικού κράτους, μας τονίζουν κάποτε, από την Άγκυρα, με προκλητικό κυνισμό: Ότι η εισβολή του 1974 δεν έγινε για τα μάτια των Τουρκοκυπρίων αλλά για τα στρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας ή, ακόμη, “και αν δεν υπήρχε ούτε ένας Τουρκοκύπριος στο νησί θα έπρεπε η Τουρκία να τον ανακαλύψει” για να μπορεί να έχει λόγο στην Κύπρο και τη στρατηγική της σημασία.

Οι Τουρκοκύπριοι, πριν από τη δεκαετία του 1950, αυτοπροσδιορίζονταν με τον πρέποντα  και ορθό τρόπο ως μειονότητα της Κύπρου και με τον όρο τουρκοκυπριακή μειονότητα αναφερόταν σ’ αυτούς ο τύπος της Τουρκίας.[1] Όταν η αποικιοκρατία αρχίζει να παρακμάζει και όλη η ανθρωπότητα θεωρεί πια ως αναχρονιστικό και απάνθρωπο  κάθε αποικιοκρατικό καθεστώς, η Αγγλία «ανακαλύπτει» εντονότερα τους Τουρκοκύπριους. Τους υπερπροβάλλει και τους υπερπροωθεί και έτσι το Κυπριακό αρχίζει να εμφανίζεται, από θέμα απελευθέρωσης και αυτοδιάθεσης ενός αποικιοκρατούμενου λαού, ως πρόβλημα δύο αντιτιθέμενων «κοινοτήτων» του νησιού. Με την “ανακάλυψη” των Τουρκοκυπρίων η Αγγλία πετυχαίνει από παρωχημένη αποικιοκρατική δύναμη να εμφανίζεται πια ως σύγχρονος επιδιαιτητής ο οποίος, από αγαθή συγκυρία, βρίσκεται στο νησί για να αποτρέπονται ακρότητες ανάμεσα στις αντιτιθέμενες  δυνάμεις. Ήταν ένα παιγνίδι που η Αγγλία το εγκαθίδρυσε με αληθινή μαεστρία, με την ενίσχυση της Τουρκίας και τη συναίνεση ελλαδικών και κυπριακών παραγόντων.

Η Τουρκία προχώρησε και αυτή στην “ανακάλυψη” των Τουρκοκυπρίων, εκμεταλλευόμενη τις πλάτες και κάθε άλλη υποστήριξη που της παρείχε η αγγλική πολιτική τη δεκαετία του ’50. Έκτοτε η Τουρκία  “ανακαλύπτει” τακτικά την τουρκοκυπριακή παρουσία στο νησί για να διεισδύσει στην Κύπρο και να επιβάλει εντονότερα τα συμφέροντά της, για να κερδίσει τον στρατιωτικό και πολιτικό έλεγχο του τόπου μας. Και ενώ όλες οι πολιτικές κινήσεις του νησιού θεωρούσαν τους Τουρκοκύπριους ως ισότιμους πολίτες και ουδέποτε υποστήριξαν κάτι που θα μείωνε τα δικαιώματά τους όμως, κάθε λίγο και λιγάκι, η Άγκυρα αναφέρεται στην προστασία των Τουρκοκυπρίων και απαιτεί περισσότερα. Έτσι η μειονότητα μετατράπηκε σε κοινότητα, για χατήρι της προσφυγοποιήθηκαν 200, σχεδόν, χιλιάδες πρόσφυγες και έγινε η σκληρότερη εθνοκάθαρση, αργότερα προβιβάστηκε σε κοινότητα με πολιτική ισότητα και συγκυρίαρχη και αύριο επικυρίαρχη.

Όμως τους Τουρκοκύπριους δεν τους “ανακαλύπτουν” μόνο η Τουρκία και οι Άγγλοι. Τους “ανακαλύπτουν” και οι Ελληνοκύπριοι.  Γιατί όταν η ηγεσία μας  υποκύψει στα άνομα σχέδια της Άγκυρας και του Λονδίνου και  αποδεχτεί διάφορες άδικες λύσεις και υποχωρήσεις πρέπει μετά αυτά να τα πουλήσει και να τα κάνει αποδεκτά και  στον δύσμοιρο λαό των Ελληνοκυπρίων. Και τότε αρχίζουν τα συγκινησιακά και πέφτει το δάκρυ κορόμηλο. Οι συμβιβασμοί που γίνονται, καθώς και διάφορα απαράδεκτα που δρομολογούνται, δεν είναι λόγω των απαιτήσεων της Τουρκίας και των πιέσεων των Άγγλων, δεν αποτελούν υποχωρήσεις σε άδικα σχέδια που καταστρατηγούν τα στοιχειώδη δικαιώματα της ελληνικής πλειοψηφίας αλλά γίνονται για χατίρι των συμπατριωτών μας των Τουρκοκυπρίων. Ότι πρέπει να ανακαλύψουμε και  την άλλη πλευρά και τα δικαιώματά της και ότι πρέπει να φανούμε προοδευτικοί και σύγχρονοι και να δείξουμε κατανόηση και για τις δικές της ευαισθησίες και άλλα ηχηρά παρόμοια. Τη σκυτάλη μετά αναλαμβάνουν ημιμαθείς πανεπιστημιακοί και πολιτικοί αναλυτές και ατάλαντοι λογοτεχνίζοντες που δημιουργούν έναν πολτό με σιροπιαστά ιδεολογικά πιλάφια και νεοκυπριακά ιδεολογήματα. Η «ανακάλυψη» των Τουρκοκυπρίων δημιούργησε τα πιο χαμηλού επιπέδου πολιτικά κείμενα και τη χειρότερη λογοτεχνία.

Οι νόμοι των μαθηματικών όμως είναι άτεγκτοι. Όταν σε ένα σύνολο υπερπροβάλλουμε ένα μέρος του τότε το υπόλοιπο του συνόλου, έστω και αν αποτελεί το συντριπτικό του μερος, μπαίνει σε δεύτερη μοίρα, υποτονίζεται και αδικείται, τείνει σε μαρασμό και εξαφάνιση. “Ανακαλύπτοντας” συνεχώς τους Τουρκοκυπρίους όλοι υποτονίζουν και μειώνουν συνεχώς, μέχρι εξαφανίσεως, τους Έλληνες του νησιού και τα στοιχειώδη δικαιώματά τους. Είναι καιρός, λοιπόν, να ανακαλύψουμε και την ιστορική πλειοψηφία του νησιού, είναι καιρός να ανακαλύψουν οι πολιτικοί μας ταγοί και τους Έλληνες του νησιού και να απαιτήσουν τα στοιχειώδη δικαιώματα που δικαιούται κάθε άνθρωπος σ’ αυτόν τον πλανήτη.


[1] ) βλ. Χρ. Πάμπαλος – Ι. Θεοχαρίδης, Ο τουρκικός τύπος για την Κύπρο (1928 – 1945), Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου, Λευκωσία 2008, σ. 343, 366.

12. Το σφυροκόπημα του εξειδικευμένου

Ιουνίου 17, 2010

16. Ιουνίου

ΤΟ ΣΦΥΡΟΚΟΠΗΜΑ ΤΟΥ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΥ

Τώρα με τη δορυφορική τηλεόραση πήραν μεγάλο μερίδιο και τα εξειδικευμένα κανάλια. Θέλεις πυγμαχία; Σε κάποιο κανάλι, 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, πέφτει ξύλο. Θέλεις μόδα; Σε κάποιο άλλο πηγαινοέρχονται συνεχώς στην πίστα σεισοπυγούσες γυναίκες, με κάθε είδους και φαντασίας ρούχα κι αξεσουάρ. Σκι; Διαρκώς κινούνται χιονοδρόμοι σε ολόασπρο τοπίο.

Κούρσες αυτοκινήτων; Σουμάχερ και κόντρα Σουμάχερ. Τένις; 24 ώρες ένα μπαλάκι να πηγαίνει και να έρχεται. Σεξ; Ακαταπόνητοι εραστές συνεχώς. Το ίδιο και στα κανάλια που προβάλλουν ποδηλατοδρομίες, καλαθόσφαιρα ή άλλα αθλήματα ή, ακόμη, άλλες ασχολίες και χόμπι. Και επειδή υπάρχουν πια και τα ανταγωνιστικά κανάλια και πρέπει να τα ξεπεράσουν με πιο έντονη εξειδίκευση ή γιατί πρέπει να τονώσουν ξανά το ενδιαφέρον του τηλεθεατή, όλο και πιο πολύ εξειδικεύουν, εστιάζουν στο πιο θεαματικό, στα λίγα λεπτά πριν και στην κορύφωση αμέσως μετά, του κάθε είδους αθλήματος και της κάθε είδους ασχολίας και κατεύθυνσης.

Στα πορνό κανάλια αλλεπάλληλοι οργασμοί, οι τροπαιοφόροι εραστές εκσπερματώνουν συνεχώς, στις χιονοδρομίες διαρκώς οι θεαματικές καταβάσεις, τα περιβόητα σλάλομ, στο ποδοσφαιρικό κανάλι πάντοτε γκολ, γκολ από ποικίλες αποστάσεις, φάσεις και διαδρομές, συνήθως είκοσι δευτερόλεπτα από τη φάση που καταλήγει στα δίκτυα.

Γκολ από πέναλτι, γκολ από στημένες φάσεις, γκολ από μεμονωμένες προσπάθειες και συλλογικούς συντονισμούς. Τα έξι δισεκατομμύρια δυνητικοί τηλεθεατές, που διαθέτει ο πλανήτης μας για τη δορυφορική τηλεόραση, επιτρέπουν και στο πιο εξειδικευμένο κανάλι να ιδρυθεί, να επιβιώσει και να επιτύχει κερδοφορία. Όλος ο κόσμος οδεύει έτσι στην αποβλάκωση, στη μονομέρεια του επιμέρους, που καταλαμβάνει και καλύπτει το παν.

Επειδή χάνεται το όλο, η ένταξη στο γενικό συγκείμενο, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Γιατί ένα ποδοσφαιρικό ματς δεν είναι μόνο το γκολ, είναι η όλη διαδικασία, η κόπωση και οι ατυχίες, η τύχη και το πείσμα σ’ όλη την περίοδο του αγώνα.

Κι ακόμα τα πριν και τα μετά, η προετοιμασία και η ιστορία των αντιπάλων, η προέλευση των φιλάθλων, οι στάσεις και οι νοοτροπίες τους.

Διότι, για να κατανοήσεις και απολαύσεις το ματς ΑΕΚ-Ολυμπιακός, χρειάζεται και η γνώση και της ελληνικής Ιστορίας.

9. .…ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΡΑ ΣΑΝ ΦΑΡΣΑ

Ιουνίου 16, 2010


Ο Κάρολος το είχε τονίσει με τον γνωστό σπινθηροβόλο και περιεκτικό του τρόπο. Την πρώτη φορά μπορεί να υπάρχει δραματική και τραγική συμπύκνωση μα όταν στην Ιστορία ένα γεγονός επαναληφθεί, τη δεύτερη φορά έχει τα χαρακτηριστικά της φάρσας, είναι κακέκτυπο που προκαλεί τη θυμηδία και τη χλεύη. Πριν προχωρήσουμε μια απαραίτητη διευκρίνιση γιατί πέρασε καιρός αρκετός για πολλούς. Λοιπόν όταν λέμε Κάρολος εννοούμε τον Καρλ Μαρξ, η παλιά μας παρέα.

Στο προκείμενο τώρα. Το Βερολίνο και η Λευκωσία χαρακτηρίζονταν ως οι δυο μοιρασμένες και διχοτομημένες πόλεις της Ευρώπης. Το «Τείχος» του Βερολίνου στην μια περίπτωση, η «Πράσινη Γραμμή» της Λευκωσίας στην άλλη. Όταν με την κατάρρευση του σοβιετικού στρατοπέδου οι πολίτες του ανατολικού Βερολίνου όρμησαν στο τείχος και το κατεδάφιζαν αποτελούσαν συγκλονιστικές εικόνες για την επερχόμενη αλλαγή, ήταν το τέλος μιας εποχής και η αρχή μιας καινούριας. Μετά την ενοποίηση του Βερολίνου επικράτησε η ευχή να ακολουθήσει το παράδειγμά του και η Λευκωσία, η τελευταία διχοτομημένη πόλη της Ευρώπης.

Με τις τελευταίες κινητοποιήσεις των Τουρκοκυπρίων, που εκδήλωναν αμφισβήτηση του Ντεκτάς (πρωτοφανές γεγονός για τα κατεχόμενα) και την υποστήριξή τους στο σχέδιο Ανάν, υπάρχει περίπτωση να δούμε στην Πράσινη Γραμμή παρόμοια γεγονότα όπως στο Βερολίνο του 1989. Παρ’ όλον ότι το ρωμαίικο αρέσκεται στις φιέστες και τις συναισθηματικές εξάρσεις και αντιμετωπίζει παρόμοια γεγονότα χωρίς κριτική διάθεση, με ρητορικές και άλλες εύκολες αναλύσεις, εν τούτοις είμαστε υποχρεωμένοι να τρυπήσουμε αυτό το προσδοκώμενο χρωματιστό μπαλόνι.

Λοιπόν ούτε ενοποίηση τύπου Βερολίνου θα σημειωθεί, ούτε οτιδήποτε άλλο. Θα πρόκειται απλώς για μια φάρσα.

Οι κάτοικοι του ανατολικού Βερολίνού όρμησαν στο Τείχος ζητώντας και διαδηλώνοντας να γίνουν ένα ενιαίο εκλογικό σώμα με τους υπόλοιπους Γερμανούς, κάθε ένας, Ανατολικογερμανός ή Δυτικογερμανός, θα ήταν και μία ψήφος. Οι Τουρκοκύπριοι θα ζητούν να αποτελούν ιδιαίτερο εκλογικό σώμα με υπερπρονόμια και ιδιαίτερη μεταχείριση, κάθε Τουρκοκύπριος θα διαθέτει 7 περίπου ψήφους ενώ κάθε Ελληνοκύπριος μία ψήφο. Με άλλα λόγια να δημιουργηθεί ένα ρατσιστικό καθεστώς και το 18% του πληθυσμού να εξισώνεται ταχυδακτυλουργικά με το 82%.

Οι κάτοικοι του Ανατολικού Βερολίνου όρμησαν εναντίον του τείχους με την διακήρυξη ότι θέλουν να ζουν σε μια ενιαία χώρα όπου ο καθείς θα μπορούσε να πάει σε οποιοδήποτε μέρος ήθελε, να εργαστεί ή να εγκατασταθεί. οπουδήποτε. Οι Τουρκοκύπριοι σ’ αυτό το σενάριο που επίκειται θα ορμήσουν προς τη γραμμή αντιπαράταξης για να δημιουργηθεί ένα καθεστώς στο οποίο τα σπίτια των συμπατριωτών τους Ελληνοκυπρίων θα παραμείνουν υπό την κατοχή τους (αναγνώριση με άλλα λόγια της ληστείας που έγινε το 74) και οι Έλληνες συμπατριώτες τους δεν θα δικαιούνται να εγκατασταθούν στον βορρά, στον τόπο γέννησης και καταγωγής τους (ή να πηγαίνουν εκεί  μόνο σαν τουρίστες, τρεις διανυκτερεύσεις την βδομάδα προβλέπει το αντιευρωπαϊκό έκτρωμα Ανάν).

Οι κάτοικοι του Ανατολικού Βερολίνου όρμησαν εναντίον του τείχους για να δημιουργήσουν μια νέα κοινότητα ισότητας και συνεργασίας με τους υπόλοιπους που ήταν από την άλλη πλευρά του τείχους, οι Τουρκοκύπριοι θα απαιτούν και θα κατοχυρώνουν προνόμια και δικαιώματα τα οποία θα στερούν από τους Ελληνοκύπριους συμπατριώτες τους.

Η τακτική των υπέρ του σχεδίου Ανάν Τουρκοκυπρίων είναι πολύ απλή και έξυπνη. Ζητούν να κερδίσουν και από τα δυο:  και από την ευρωπαϊκή ένταξη για την οποία εργάστηκαν παθιασμένοι και ακάματοι οι Ελληνοκύπριοι και ταυτόχρονα να διαθέτουν καταπιεστικά για την ελληνική πλειοψηφία υπερπρονόμια που τους δίδει   η ισχύς  της τουρκικής παρουσίας και υπεροπλίας. Γι’ αυτό και ζητούν να διαιωνιστούν τα εγγυητικά και επεμβατικά δικαιώματα της Τουρκίας σε μια χώρα που θα γίνει πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτά για όσους δεν έχουν μάθει να απομακρύνονται από την ανάλυση του επιστημονικού λόγου στην κοινωνία και την πολιτική. Οι άλλοι ας παραμείνουν στην εποχή των μυθολογικών και προλογικών αναλύσεων,  των ψευδαισθήσεων και των ιδεολογημάτων, του παραμυθιού και του παραμυθιάσματος.

Φάρσα, λοιπόν, με την κυριολεξία της λέξης.