ΤΑ ΙΝΔΙΚΑ ΧΟΙΡΙΔΙΑ

Τα ινδικά χοιρίδια

(ένα άρθρο γραμμένο πριν 23 χρόνια και δημοσιευμένο στη Σημερινή, το 1989. Τίποτα δεν αλλάζει στον τόπο αυτό. Ακολουθούμε τον ίδιο στραβό δρόμο και τους ίδιους ηλίθιους πολιτικούς) 

Οι λύσεις που προωθούνται, κάθε λίγο και λιγάκι, για το Κυπριακό θα μείνουν στην ιστορία της  ανθρωπότητας για τα εξωφρενικά και ανεπανάληπτα που προτείνουν, για τα ρατσιστικά και φασιστικά στοιχεία που περιέχουν. Και ο κυπριακός ελληνισμός, εν πολλοίς άβουλος, με ηγεσίες ως επί το πλείστον χρεοκοπημένες, γίνεται καθημερινώς ρεζίλι. Οι κάθε λογής μεσολαβητές και απεσταλμένοι, εκμεταλλευόμενοι το κλίμα ηττοπάθειας και ραγιαδισμού, κατεβαίνουν κάθε τόσο και τον εξευτελίζουν ακόμη παραπάνω, κόβοντας και ράβοντας τα διάφορα κοστούμια-λύσεις, που δεν είναι παρά ρούχα ενός δραματικού τσίρκου.

Τώρα, κατεβαίνει εδώ ο νέος απεσταλμένος του Ο.Η.Ε. κ. Φεϊσέλ, ο οποίος έχει ένα «έγγραφο ιδεών» για «λύση» του Κυπριακού, που θα παραμείνει στον χαρτοφύλακά του για μελλοντική χρήση αναλόγως των περιστάσεων. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, το «έγγραφο ιδεών» του κ. Φεϊσέλ, ανάμεσα σε άλλα, προνοεί:

Με τη «λύση», από τις 200 χιλιάδες πρόσφυγες θα μπορέσουν να επανεγκατασταθούν 10 χιλιάδες μόνο, κυρίως οι κάτοχοι ξενοδοχειακών ή τουριστικών μονάδων για ανάπτυξη του τουριστικού ρεύματος  στα κατεχόμενα. Οι Ελληνοκύπριοι θα δικαιούνται να διακινούνται στις κατεχόμενες περιοχές ως τουρίστες, εκτός αριθμού 5000 προσώπων που θα βρίσκονται στον κατάλογο «ανεπιθύμητων προσώπων», που θα καταρτίσουν οι δύο πλευρές.

Ο Ο.Η.Ε., λοιπόν, που προπαγανδίζει ὀτι στηρίζει τη λειτουργία του σε αρχές και στα ανθρώπινα δικαιώματα, γίνεται κήρυκας του χειρότερου ρατσισμού, των διακρίσεων και του φασισμού. Βασίζει την επιστροφή των προσφύγων στα σπίτια τους με βάση το επάγγελμά τους. Προωθεί κατάλογο ανεπιθύμητων πρόσωπων που δεν θα δικαιούνται, ούτε καν σαν τουρίστες, να επισκεφτούν την Κερύνεια, δημιουργώντας έτσι ένα κοινωνικό στρώμα που πρέπει, σύμφωνα με τις λογικές και προδιαγραφές της περιβόητης λύσης, να περιθωριοποιηθεί. Να οδηγηθεί σε κοινωνική απομόνωση και διαφοροποίηση, να έχει λιγότερα δικαιώματα από τον υπόλοιπο πληθυσμό.

Ανήκουστα και φρικτά πράγματα, που θυμίζουν ρωμαϊκές προγραφές. Μήπως, αύριο, θα ζητήσουν, για να ξεχωρίζουν αυτοί οι «ανεπιθύμητοι», να φέρουν κίτρινο άστρο στο στήθος ή δερματοστιξία, δηλαδή τατουάζ, στο μέτωπο; Σε μια εποχή που μιλούν όλοι για κατάργηση  του φακελώματος, θα ανασκοπηθεί το παρελθόν και θα εξεταστούν τα φρονήματα των Ελλήνων του νησιού, για να ευρεθούν οι «επικίνδυνοι ανεπιθύμητοι»; Αυτοί, δηλαδή, που σ’ όλο αυτό το εξωφρενικό ρεζίλεμα δεν έχουν αποκτηνωθεί, έχουν ευαισθησία στο θέμα των εθνικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων, πιστεύουν στην απελευθέρωση και τη δημοκρατία.

Αν ακουγόταν κάτι παρόμοιο αλλού, θα προκαλούσε ανταραχή και χιονοστιβάδα δηλώσεων και εκδηλώσεων εναντίον του απαρτχάιντ και του φασισμού. Φανταστήκατε ποτέ, στη Γαλλία, τη Σουηδία ή τη Δανία, κάποιοι να διανοούνται καν ότι μπορούν να διαχωρίσουν μια κατηγορία πληθυσμού και να προσπαθήσουν να της επιβάλουν οποιαδήποτε απαγόρευση;

Η Κύπρος, όμως, έχει μεταβληθεί σε ένα εργαστήριο και ο πληθυσμός της σε πειραματόζωα, όπου όλοι κατεβαίνουν για να πειραματιστούν και να επιβάλουν συνταγματικά και πολιτειακά κατασκευάσματα και λύσεις πρωτοφανείς στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Αναδιφώντας σε δεκάδες τόμους εθνογραφίας και Ιστορίας, μελετώντας για τα συστήματα διακυβέρνησης στις ζούγκλες, στις στέπες και στις σαβάνες, στους πρωτόγονους και ιστορικούς λαούς, δεν θα βρεις παρόμοια με αυτά που προτείνονται για λύση του Κυπριακού. Και ενώ οι οικολόγοι και διάφορες άλλες ομάδες ζωόφιλων αγωνίζονται και διαδηλώνουν εναντίον της καταπίεσης των ζώων στα πειραματικά εργαστήρια και υπέρ της απελευθέρωσης των ινδικών χοιριδίων, για τον ανθρώπινο πληθυσμό της Κύπρου όλα επιτρέπονται, ακόμη και τα πιο εξωφρενικά. Λοιπόν, το ότι μερικοί σκέφτονται πως μπορεί να προτείνουν τέτοιας υφής προτάσεις, ότι μπορεί να συζητήσουμε τέτοια ξετσίπωτα και φασιστικά (ή, το χειρότερο, το ότι μερικοί “δικοί μας” τα έχουν ήδη συζητήσει και τα έχουν ήδη αποδεχτεί) δείχνει την κατρακύλα του Κυπριακού, που μας οδήγησε όλη αυτή η πορεία των “φιλικών” συνομιλιών με τον κατακτητή, καθώς και οι συνεχείς υποχωρήσεις. Ακόμη, δείχνει την άμεση και πιεστική ανάγκη της αλλαγής στην πορεία μας.

Οι συνεχείς υποχωρήσεις, το ξεπούλημα και ο ενδοτισμός δεν θα μας οδηγήσουν παρά μόνο στην πλήρη εξαφάνισή μας. Ξεκινήσαμε από το ιερό και επαναστατικό δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, που αποτελεί τη βασικότερη και κυριότερη αρχή των Ηνωμένων Εθνών. Η πρώτη και βασική μας υποχώρηση οδήγησε στο σύνταγμα της Ζυρίχης, που ξένοι αντικειμενικοί παρατηρητές ονόμασαν συνταγματικό τερατούργημα. Τα πειράματα ξεκίνησαν. Η διείσδυση του τουρκικού επεκτατισμού και οι δικές μας υποχωρήσεις οδήγησαν σήμερα σε ένα πολυποίκιλο μωσαϊκό, που ακροβατεί στο τεντωμένο σκοινί. Αντί να υπάρχει η ελληνική σημαία απ’ άκρου σ’ άκρον της Κύπρου, όπως θα ήταν το φυσιολογικό αν εφαρμοζόταν η αρχή της αυτοδιάθεσης, φτάσαμε τώρα στην αφύσικη παρουσια έξι σημαιών (ελληνική, κυπριακού κράτους, Ο.Η.Ε., αγγλική στις Βάσεις, τουρκική, σημαία του “κράτους” Ντεκτάς). Αντί να ειναι μια ενιαία περιοχή, το έδαφος της Κύπρου έχει χωριστεί σε φέτες (κυπριακό κράτος, κατεχόμενα, νεκρή ζώνη, υπό την ευθύνη των Ηνωμενων Εθνών, αγγλικές βάσεις).

Ο πληθυσμός του νησιού, αντί να αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο, που θα διοικείται με βάση την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, χωρίστηκε σε κοινότητες. Τώρα, με το έγγραφο ιδεών του κ. Φεϊσέλ, η ελληνική πλειονότητα του νησιού θα χωριστεί σε πρόσφυγες που δικαιούνται να επαναεγκατασταθούν και σε πρόσφυγες που δεν θα δικαιούνται, σε εκείνους που μπορούν να κινηθούν στη βόρεια κατεχόμενη Κύπρο και σε κείνους που θα μπουν σε κατάλογο ανεπιθύμήτων προσώπων.

Σ’ όλη αυτήν την κατάπτωση και το ρεζίλεμα, για να ανακοπεί ο φασιμός και το απαρτχάιντ, δεν απομένει παρά μόνο η επανατοποθέτηση του Κυπριακού πάνω στις βασικές αξίες και δικαιώματα, της απελευθέρωσης και του αυτοκαθορισμού. Η μοίρα των ινδικών χοιριδίων πρέπει να τερματιστεί.

[1989]

Ξανά για την Άγρια Συμμορία

Ξανά για την Άγρια Συμμορία

 

Κυκλοφόρησε και η έκδοση Άγρια Συμμορία. Τριάντα, σχεδόν, χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευσή της στο περιοδικό Αυτοδιάθεση. Βλέποντας αυτό το βιβλιαράκι, φιλική επιμονή και πίεση του εκδότου κ. Φτωχόπουλου, και γνωρίζοντας τις περιορισμένες δυνατότητες του κειμένου, λέω απλώς: “Καλώς βγήκε”, και τίποτε άλλο. Όμως πεισματώνω τώρα για τη νοοτροπία μου,  γιατί όταν εκδίδω παλιά κείμενα δεν προσθέτω και δεν συμπληρώνω, απλώς διορθώνω συντακτικές και ορθογραφικές αβλεψίες και διευκρινίζω κάποιες ασάφειες. Λοιπόν αυτή η έκδοση θα ήταν καλύτερη αν:

Α) προσέθετα μια υποσημείωση. Ότι όταν οι κυνηγοί επικηρυγμένων βλέπουν το νεκρό σώμα του Πάικ, του αρχηγού της άγριας συμμορίας, λέγουν: Δεν είσαι πια τόσο σκληρός κύριε Πάικ. Κατ’ ευθείαν μεταφερμένο αυτό από την Ιλιάδα, όταν οι Έλληνες αντικρύζουν το νεκρό κορμί του Έκτορα, ανίσχυρο πια, ενώ τους τρομοκρατούσε τόσο προηγουμένως. [=ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ μαλακώτερος ἀμφαφάασθαι/ Ἕκτωρ].

Β) Προσέθετα, ως υστερόγραφο, το ακόλουθο σχόλιο που, γραμμένο εδώ και χρόνια, αναρτήθηκε στο ιστολόγιο στις 23 Νοεμβρίου του 2010:

“Τέχνη και ζωή

Ο Ουίλιαμ Χόλντεν, ο Πάικ της Άγριας Συμμορίας, ο άνθρωπος που είπε στην ταινία το λυτρωτικό «let’s go», για την απελευθέρωση του Άνχελ [και την κάθε είδους απελευθέρωση], πέθανε στη μοναξιά του Χόλιγουντ. Το πτώμα του βρέθηκε στο διαμέρισμά του να όζει, μέρες πολλές μετά τον θάνατό του, γύρω του πολλά άδεια μπουκάλια ουίσκι.

Η Άγρια Συμμορία, 40 χρόνια μετά την προβολή της, παραμένει νεόκοπο νόμισμα.”

Ποιητές στην Κύπρο

 

Α) Να ήμουνα Έλληνας ποιητής στην Κύπρο

Η υπέρτατη καταξίωση της αισθητικής δικαίωσης βρίσκεται σ’ ένα επίγραμμα της Παλατίνης Ανθολογίας:

Δεξιών Όμηρε την κεκαυμένη

φθονείν αφήκας τας απορθήτους πόλεις.

Δηλαδή: Τραγουδώντας Όμηρε για την πυρπολημένη Τροία έκανες τις άλλες πόλεις, που δεν έπαθαν τίποτε, να ζηλέψουν. Με άλλα λόγια, να σε κουρσέψουν, να σε λεηλατήσουν, να σε κάψουν, όμως να σε τραγουδήσει ένας Όμηρος.

Σκέφτομαι ξανά την Κύπρο. Κουρσεμένη, στον απόλυτο πόνο του ‘74 και είχε ακόμη την πιο φρικιαστική τραγωδία, μίλησαν για τον πόνο της νεοκύπριοι και Ακελικοί, που όπως τον εννοούσαν αυτοί έγινε δήθεν πόνος.

Να ήμουνα Έλληνας ποιητής στην Κύπρο. Θα έγραφα την αλήθεια, με όση ποιότητα μπορούσα, πρώτα από όλα όμως την αλήθεια. Πως σπάραξε ένας τόπος ελληνικός. Δεν φταίω εγώ γιατί οι εν λόγω ποιητές της Κύπρου πούλησαν την υπόθεση της ποίησης, έβγαλαν κατώτερης υποστάθμης ποιήματα, για τις φτηνιάρικες ιδεοληψίες τους.

 

Β) Να ήμουνα Τούρκος ποιητής στην Κύπρο

Στον Όμηρο όλες οι ανθρώπινες στιγμές βρίσκονται από την πλευρά των Τρώων. Ο Έλληνας Όμηρος τραγουδά τη σύζυγο και το παιδί της πολιορκημένης Τροίας στη συνάντηση Έκτορα, Ανδρομάχης και του μικρού Αστυάνακτα, μιλά για τον πόνο της τρωαδίτισσας Εκάβης στα τείχη όταν προβλέπει το θάνατο του γιου της, μιλά για τον τραγικό βασιλιά Πρίαμο όταν, για να πάρει το σώμα του σκοτωμένου παιδιού του, φιλά τα χέρια του Αχιλλέα, «ανδρός παιδοφόνοιο». Έτσι βγαίνει η μεγάλη ποίηση, με την απόλυτη αλήθεια και την ποιότητα.

Να ήμουνα Τούρκος ποιητής στην Κύπρο, να μιλήσω γι’ αυτό το νησί που κατακτήθηκε από τους δικούς μου, να μιλήσω για έναν πολιτισμό πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια, ένα βαθύτατα ελληνικό πολιτισμό, που εκθεμελιώνεται από τους Ασιάτες επήλυδες, να έγραφα για τη βαρβαρότητα που δείχνουμε στους απογόνους των προσωκρατικών, να διακηρύξω μ’ όλη τη δύναμή μου και να λάμψει όμορφα  η τουρκική γλώσσα μέσα από τη ισχύ της αλήθειας: ότι η Κύπρος είναι ελληνική.

Γιατί έτσι βγαίνει η μεγάλη ποίηση, με την αλήθεια και με όση ποιότητα μπορείς, πρώτα απ’ όλα όμως με την αλήθεια. Δεν φταίω εγώ γιατί οι Τούρκοι ποιητές της Κύπρου πούλησαν την υπόθεση της ποίησης, έβγαλαν κατώτερης υποστάθμης ποιήματα, για τον φτηνιάρικο εθνικισμό τους.

 

ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΜΕΡΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ

[Κλείνουν 25 ακριβώς χρόνια από την πρώτη προσπάθεια για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας, με την εκπομπή του Ράδιο –Αυτοδιάθεση το 1987. Για πληροφόρηση των νέων, κυρίως, αναγνωστών, ένα παλιό κείμενο]

ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΜΕΡΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ

Εναντίον της κυπριακής κοινωνίας ασκήθηκαν ποικίλες κριτικές για εφησυχασμό και αλλοτρίωση. Ότι στρέφει γενικά τη ράχη στην πραγματικότητα της κατοχής και του κινδύνου του τουρκικού επεκτατισμού και επαναπαύεται σε ευσεβοποθισμούς και στρουθοκαμηλισμούς. Όμως την ίδια ώρα βλέπουμε πως οι νέοι άνθρωποι οι φανατικοί για γράμματα, οι άνθρωποι οι ευαίσθητοι στο θέμα των ελευθεριών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι πολίτες που βρίσκονται σε επαφή με τα παγκόσμια ρεύματα ιδεών, δημιουργούν νέα ώθηση στο απελευθερωτικό κίνημα του κυπριακού ελληνισμού, το μπολιάζουν με καινούργιες εκφραστικές τάσεις και νοοτροπίες, το ανασπειρώνουν θετικά.

Γι’ αυτό διαψεύδονται διάφοροι ψευδομοντέρνοι, που πίστευαν ότι η εισαγωγή νέων ιδεολογικών ρευμάτων θα έστρεφε την κυπριακή κοινωνία σε άλλους προβληματισμούς και θα την έκανε να αφήσει τους «εθνικισμούς» και την ενασχόληση με το θέμα της κατοχής ή, ακόμη, ότι θα δεχόταν συμβιβαστική λύση για να κλείσει το θέμα.

Γιατί οι κίνδυνοι του τουρκικού επεκτατισμού και η κατοχή αποτελούν τις πραγματικές συνθήκες ύπαρξης του κυπριακού ελληνισμού και κάθε ρεύμα ιδεών που έρχεται σε επαφή με την κυπριακή πραγματικότητα αν είναι γνήσιο, ή για να γίνει γνήσιο, πρέπει να συνδιαλεχθεί με το πρόβλημα της κατοχής, να τοποθετηθεί απέναντι σ’ αυτό.

Έτσι, το γυναικείο κίνημα αγωνιζόμενο για τα δικαιώματα της γυναίκας πήρε αντικατοχικές διαστάσεις με τη μαζική συσπείρωση «Οι γυναίκες επιστρέφουν». Οι μηχανόβιοι έδωσαν νέα ώθηση με τις αντικατοχικές πορείες μοτοσικλετιστών. Και το κυπριακό οικολογικό κίνημα βροντοφωνάζει, σε δικούς μας και ξένους, ότι το μεγαλύτερο οικολογικό έγκλημα στην Κύπρο είναι η εισβολή και η κατοχή, που διχοτόμησαν και κατέστρεψαν το ενιαίο οικοσύστημα του νησιού, διακηρύσσει ότι «είμαστε αντικατοχικοί γιατί είμαστε οικολόγοι, είμαστε οικολόγοι γιατί είμαστε αντικατοχικοί».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και το ξεκίνημα της ελεύθερης ραδιοφωνίας στην Κύπρο, το 1987. Κλείνουν, αυτές τις μέρες, εννιά ακριβώς χρόνια και η επετειακή συγκυρία επιβάλλει να αναφερθούμε εκτενέστερα. Η νεοσύστατη, τότε, Ομάδα Πρωτοβουλίας για την Αυτοδιάθεση της Κύπρου, ύστερα από την πρώτη επιτυχημένη πορεία με τις μοτοσικλέτες, στις 20 Ιουλίου 1987, που οργάνωσε μαζί με την Κυπριακή Ομοσπονδία Μοτοσικλετιστών, έβαλε πλώρη για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας.

Βασικό σκεπτικό των πρωτεργατών ήταν ότι με την ύπαρξη ενός μόνο ραδιοφωνικού σταθμού, του κρατικού Ρ.Ι.Κ., αφενός υποτονίζονταν τα αντικατοχικά συναισθήματα και η αντικατοχική πρακτική του κυπριακού ελληνισμού, αφετέρου ήταν εύκολο να προωθηθεί μια λύση απαράδεκτη, η οποία θα προπαγανδιζόταν από το ελεγχόμενο αυτό σταθμό, που θα ήταν πλήρως κυρίαρχος των ραδιοτηλεοπτικών κυμάτων. Η ύπαρξη, όμως, και άλλων σταθμών θα ενίσχυε τον διάλογο και τον προβληματισμό, θα διαφώτιζε σωστά για τα τεκταινόμενα.

Η «επίσημη» έναρξη του αγώνα διαφώτισης για το δικαίωμα αυτό έγινε στις 30 Σεπτεμβρίου 1987, στην Πύλη Αμμοχώστου. Προσεκλήθη  και μίλησε ο Ελλαδίτης δημοσιογράφος του περιοδικού Αντί Βασίλης Ζήσης, ο οποίος μετέφερε την ελλαδική εμπειρία για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας. Η Επιτροπή σχεδίαζε να συνεχίσει με ποικίλες άλλες εκδηλώσεις για προετοιμασία του εδάφους, για συνειδητοποίηση των πολιτών και διεκδίκηση του δικαιώματος αυτού. Όμως προχώρησε στην έμπρακτη εφαρμογή και καθιέρωση όταν ο ίδιος ο Βασίλης Ζήσης τέλειωσε την εισήγησή του με τα εξής χαρακτηριστικά λόγια: «Η ελεύθερη ραδιοφωνία δεν γίνεται με συζητήσεις, άρθρα στις εφημερίδες και κινητοποιήσεις για υποστήριξη αυτής της ιδέας. Απλώς βάζεις ένα σταθμό και τον λειτουργείς, γίνεται ντόρος και το πρόβλημα μπαίνει από μόνο του».

Έτσι προγραμματίστηκε η μετάδοση εκπομπής, από πομπό της Ομάδας Πρωτοβουλίας για την Αυτοδιάθεση της Κύπρου, στις 15 Νοεμβρίου 1987, ημέρα ανακήρυξης του κατοχικού «κράτους».

Ένα αίτημα, λοιπόν, των μοντέρνων καιρών, ένα αίτημα εκσυγχρονισμού και διεκδίκησης ελευθεριών για τη σύγχρονη κοινωνία, το δικαίωμα της ελεύθερης ραδιοφωνίας, δενόταν με την αντικατοχική πρακτική και την πάλη εναντίον του τουρκικού επεκτατισμού. Όμως πρέπει να συνεχίσουμε και την άλλη εβδομάδα.

ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΜΕΡΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Γράψαμε στο προηγούμενο σημείωμα για την τάση στην κυπριακή κοινωνία που «εθνικεύει» τις σύγχρονες αναζητήσεις και αιτήματα ούτως ώστε αυτά να αποκτούν αντικατοχικές διαστάσεις, γιατί αυτό επιβάλλουν οι πραγματικές συνθήκες ύπαρξης του κυπριακού Ελληνισμού. Αναφέρθηκαν μάλιστα τα παραδείγματα του γυναικείου κινήματος, των περιβαλλοντιστών και των μηχανοβίων, που έδωσαν νέα διάσταση στην αντικατοχική πρακτική.

Χαρακτηριστικά θα πρόσθετα σήμερα, ύστερα από υπόδειξη φίλου, και τους κύκλους των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του ιντερνέτ. Ήδη, και πριν ακόμη φτάσει το  διαδίκτυο στην Κύπρο, κύκλοι Κυπρίων φοιτητών στο εξωτερικό δημιούργησαν δικές τους ηλεκτρονικές σελίδες για να προβάλουν την απελευθέρωση του νησιού, ανίχνευσαν την ηλεκτρονική παρουσία της τουρκικής προπαγάνδας και μπήκαν στη μάχη των ηλεκτρονικών υπολογιστών για να ανασκευάσουν, αποκαλύψουν και απαντήσουν στις θέσεις του στρατοκρατικού τουρκικού καθεστώτος. Ένα νέο πεδίο, λοιπόν, ανοίγεται στην Κύπρο, τώρα που το ιντερνέτ θα μπει στη ζωή μας: η ηλεκτρονική παρουσία, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, των εθνικοαπελευθερωτικών αιτημάτων του κυπριακού ελληνισμού.

Η επετειακή συγκυρία επέβαλε όμως να αναφερθούμε εκτενέστερα στο θέμα της ελεύθερης ραδιοφωνίας, ένα θέμα εκσυγχρονισμού και διεκδίκησης ελευθεριών για τη σύγχρονη κοινωνία που η ομάδα πρωτοβουλίας το συνέδεσε με την αντικατοχική πρακτική και την πάλη εναντίον του τουρκικού επεκτατισμού θέτοντας σε λειτουργία τον πομπό της στις 15 Νοεμβρίου, ημέρα ανακήρυξης του κατοχικού «κράτους».

Κλείνουν αυτές τις μέρες εννιά χρόνια ακριβώς και η εφαρμογή και παγίωση του δικαιώματος αυτού μας εμποδίζει να κατανοήσουμε τις τότε δυσκολίες διεκδίκησης και επιβολής του. Η αστυνομία περικύκλωσε το διαμέρισμα, η εκπομπή διακόπηκε, έγινε κατάσχεση των πομπών και οι πρωταγωνιστές οδηγήθηκαν στα δικαστήρια. Αρκετούς μήνες αργότερα, με απόφαση του εισαγγελέα έγινε όμως αναστολή ποινικής δίωξης και το δικαίωμα της ελεύθερης ραδιοφωνίας εν τέλει κερδήθηκε.

Για να αντιμετωπίσει τον δικαστικό αγώνα η Ομάδα Πρωτοβουλίας απευθύνθηκε για υποστήριξη σε προσωπικότητες από την Ελλάδα. Όπως προηγουμένως ήλθε σε επαφή με ελλαδικές συσπειρώσεις, που μετέφεραν στην Κύπρο την εμπειρία για την κατάκτηση του δικαιώματος της ελεύθερης ραδιοφωνίας στην Ελλάδα, έτσι και για το θέμα της δίκης δεν θέλησε να το αφήσει μέσα στα κυπριακή πλαίσια. Πεποίθηση της Ομάδας Πρωτοβουλίας ήταν ότι για όλα τα θέματα του κυπριακού χώρου έπρεπε να υπάρχει εμπλοκή ελλαδικών συσπειρώσεων και ατόμων.

Η Κύπρος έπρεπε να μην είναι μακριά, έπρεπε να γίνει κάτι το καθημερινό και οικείο για τον ελλαδικό χώρο. Γι’ αυτό και απευθύνθηκε στους Διονύση Σαββόπουλο, Μανόλη Γλέζο και Μάνο Χατζιδάκι, που απεδέχθησαν για να παραστούν ως μάρτυρες υπερασπίσεως στη δίκη. Πιστεύω ότι επιβάλλεται να καταθέσω εδώ, ως μαρτυρία, την επαφή της ομάδας με τον απόντα πια Μάνο Χατζιδάκι.

Βρισκόταν τότε στη Λεμεσό, για μια μουσική εκδήλωση με την ορχήστρα του και άλλους τραγουδιστές. Τον συναντήσαμε στην καφετέρια του ξενοδοχείου, δίπλα στη θάλασσα, και γύρω από το τραπέζι με τους καφέδες συζητήσαμε μύρια τόσα. Ήταν σαγηνευτικός ομιλητής, και τον ακούγαμε με αγάπη και προσοχή. Ας μου επιτραπεί να αναφέρω εδώ ότι στη συνάντηση αυτή  μαζί του έλυσα και μια απορία για το έργο του, που είχα από παιδί.

Μικρός άκουγα ότι το τραγούδι για τον «Υμηττό και το μυστικό του» αναφερόταν δήθεν στους έρωτες της Αλίκης Βουγιουκλάκη με τον διάδοχο τότε Κωνσταντίνο, ότι συναντιόντουσαν μυστικά σε καταφύγιο του αττικού βουνού. Οι φήμες αυτές του ήταν γνωστές και τις διέψευσε κατηγορηματικά. Καμιά σχέση, είπε. Τα λόγια δεν έχουν κανένα μυστικό και νόημα, υπακούουν στη λογική του ρυθμού και της ομοιοκαταληξίας. Ήθελε, απλώς, να δημιουργήσει ένα τραγούδι δροσερό και ζωντανό, μας αποκάλυψε μάλιστα ότι τους στίχους τούς έγραψε με τη συνδρομή της μητέρας του.

Εν τέλει φτάσαμε στο ζητούμενο, στο θέμα της υπεράσπισης στο δικαστήριο. Ο Μάνος Χατζιδάκις, με τις επιφυλάξεις του Ελλαδίτη απέναντι στις κυπριακές συσπειρώσεις και κομματικές εντάξεις, προσπαθούσε να καταλάβει τις ιδεολογικές κατευθύνσεις της ομάδας την οποία εκαλείτο να υπερασπιστεί στο δικαστήριο.

Του δώσαμε τη διακήρυξη της Ομάδας Πρωτοβουλίας, η οποία αναφερόταν στα τυποποιημένα και αναμενόμενα για ένα τέτοιο κείμενο, όπως είναι το δικαίωμα της πληροφόρησης των πολιτών και της πολυφωνίας για μια «πολυδιάστατη και ελεύθερη ραδιοφωνία». Στο τέλος όμως αναφερόταν στο θέμα της κατοχής και στο πόσο αναγκαίο είναι, για ένα λαό που αντιμετωπίζει πρόβλημα επιβίωσης, να αποκτήσει τα δικαιώματά του. Η διακήρυξη κατέληγε ως εξής: «Η διεκδίκηση των δικαιωμάτων του κυπριακού λαού, ειδικά στο θέμα της έκφρασης, είναι βασικό στοιχείο του αγώνα μας. Τον τουρκικό επεκτατισμό θα τον αντιμετωπίσουν όχι δουλόφρονες και χειραγωγούμενοι, αλλά ελεύθεροι άνθρωποι.»

Ο Μάνος Χατζιδάκις μόλις έφτασε στο τέλος της διακήρυξης αναπήδησε από ενθουσιασμό. Έρχομαι σίγουρα στη δίκη για μάρτυρας υπεράσπισης, είπε. Το ότι απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό ζητάτε να υπάρχει κοινωνία των ελεύθερων ανθρώπων μού είναι αρκετό. Θέλω οπωσδήποτε να είμαι παρών στη δίκη, μας τόνισε.

Ο Χατζιδάκις ο Μέγας, διότι επρόκειτο περί μεγάλου, είχε κριτήριο του εκείνο το στοιχείο που έδινε σε έναν εθνικό αγώνα τις διαστάσεις της οικουμενικότητας.

Ας είναι το σημείωμα αυτό ελάχιστος φόρος τιμής στη μνήμη του.

[1996]

With a little help from Edgar Allan Poe

With a little help from Edgar Allan Poe

The decipherment of a cryptographic text produced by a Modern Greek writer

When I was fourteen years old I discovered the American Center in Nicosia. It is in an old building surrounded by a garden, near the archaeological Museum of Cyprus. Its library is rich in books by American authors written in English. There was however only a poor section of books on American history and American literature translated into Greek in a far away corner. It was then that I began to study American literature. I have read virtually all the Greek section of the American Center. It was also there and then that I read books by Edgar Allan Poe for the first time in my life. One of his books, The Gold-Bug, amazed me when I was fifteen years old. I was amazed then and still I am  now because of his other books. After so many years, I still admire this great man. He remains one of my favorite writers.

The following quotation of a critic speaks of Poe’s talent and importance: “The 1830s and the 1840s American literary world that he inhabited was at once genteel and rough-and-tumble, and Poe was its enfant terrible, a prolific but unpredictable talent of distinctive opinions and little restraint”[1]

For Baudelaire, Edgar Allan Poe was “a fallen angel who remembered heaven”. Whereas Emerson looked down upon that “jingle man” who shook his bells and called their sound poetry, Tennyson admired him as an equal and Yeats (on an official occasion, however), proclaimed that he was “so certainly the greatest of American poets, and always, and for all lands, a great lyric poet.”[2]

In 1843, Poe published his famous tale The Gold-Bug and won a prize of one hundred dollars offered by the Dollar Newspaper. This brought him belated fame.[3]  Poe’s tale was a popular success. One newspaper reviewer called The Gold-Bug the most remarkable American work of fiction in the past fifteen years. The Gold-Bug became famous world-wide and one of the most popular stories ever written.

The Gold-Bug is a treasure – hunting tale. William Legrand, the hero of this tale, discovered, by accident, a scrap of parchment containing a cryptographic message. Cryptography deals directly with secrets. It’s the medium through which secrets are hidden. In this tale, if Legrand manages to decipher the message he will be the owner of the secret, which, in The Gold-Bug, means a pirate’s treasure.

“Later, in anonymous review of himself, Poe attributed the popularity of his tale The Gold-Bug to the same materialistic predictions of the American mass audience: money, and the finding of money being chosen as the most popular thesis”. A similar desire to exploit or control the mass audience underlies Poe’s great innovations in literary form, such as the tale of “ratiocination” or, more, specifically, the detective story (which Poe is credited with inventing). An attentiveness to an emerging mass market even informs Poe’s aesthetic writings, for his is perpetually investigating the possibility of creating a single literary text capable of satisfying both “the popular and the critical taste”.[4]

Poe was very interested in cryptography and had written texts on the subject (e.g. “A few words on Secret Writing”).[5] As the Reverend Mr. Cudworth claimed: “The most profound and skilful cryptographer who ever lived was undoubtedly Edgar Allan Poe.” Poe, with his belief that no cipher devised by the human mind could go unresolved by human examination, himself claimed he would solve any cryptogram sent to him in challenges published in both Alexander’s Weekly Messenger and Craham’s Magazine. In his own words, Poe’s challenge is stated as follows:

“It would be by no means a labor lost to show how great a degree of rigid method enters into enigma-guessing. This may sound oddly; but it is not more strange than the well fact that rules really exist, by means of which it is easy to decipher any species of hieroglyphical writing –that is to say writing here, in a place of alphabetical letters, any kind of marks are made use of at random. For example, in place of A put % or any arbitrary character –in place of B, a *, etc., etc. Let an entire alphabet be made in his manner, and then let this alphabet be used in any piece of writing. This writing can be read by means of a proper method. Let this be put to the test. Let anyone address us a letter in this way, and we pledge  ourselves to read it forthwith-however unusual or arbitrary may be the characters employed.”[6]

The challenge initiated numerous responses. Edgar Allan Poe found the solutions of all the ciphers that fall into the sample substitution category that Poe  gave as a condition for the challenge.

Back to The Gold-Bug again. The cryptographic message about the pirate’s treasure was the following:

William Legrand, the hero of this tale, with unusual powers of mind, tried to break the code of this cryptographic text. The first step was to ascertain the predominant letters, as well as the least frequent. Counting all, he constructed a table with the cryptographic characters and the frequency of them. In the first position was one cryptographic character like the number 8, it was written in the text 33 times. The most frequent letter in the English language is “E”. So the first cryptographic letter had been recognized. The symbol 8 represents the letter e. Second step: Of all the words in the English language “the” is the most usual. So he recognized  two other cryptographic characters that represented the letters t and h. In this way he managed to decipher the cryptographic text.

This is the deciphered text:

“A good glass in the Bishop’s hostel in the devil’s forty – one degrees and thirteen minutes northeast and by north main branch seventh limb east side shoot from the left eye of the death’s –head a bee-line from the tree through the shot fifty feet out”

After the decipherment the discovery of the location of the treasure was very easy. Gold, coins, diamonds. Worth one and a half million dollars in those days.

Let us proceed to the second cryptographic text.

Giorgos Ioannou (1927 – 1985), the famous Greek prose writer of the post war period, started, when he was sixteen years old, during the period of the Nazi occupation of Greece, writing a diary about his every day life (hunger, oppression and other problems of the occupation, the progress of  the Second World War, the weather, the situation at home, his personal thoughts and experiences). The future author stopped writing his diary after four months. In ten pages of this diary some sentences had been written in a cryptographic way by means of a symbolic alphabet created by this young man himself. He did that in order to hide some personal experiences and thoughts he did not want to share with anybody. At the beginning of his Diary he had written his self created alphabet with the explanation for every symbol but he destroyed that first page because he was afraid that somebody might find out what he had written. The author himself, Giorgos Ioannou, admitted that even he himself hadn’t been able to decipher the cryptographic texts in his diary written such a long time before.[7] The Diary of the Greek writer was published  many years ago, when Giorgos Ioannou was alive.[8] In this edition a photo of one of his cryptographic texts was included. This is the following, dated 13 December 1943:

When I saw it I was reminded of the decipherment in Edgar Allan Poe’s The Gold Bug and I wondered if I could decipher this text. I read  The Gold Bug again to remember the method and I started working. After many hours of hard work and following Poe’s guidelines I managed to decipher the first word and then with more ease the first sentence: “[They behave to me] in a cruel way, my mother hit me”, this was the first sentence.

I was in tears, I realized that I was possibly the first man in the world to read this personal and cryptographic text. My favorite writer, Giorgos Ioannou, expressed himself in this text in 1943, when he was sixteen years old, and after 57 years, in 2000, I was the first to receive his message. I continued and deciphered  the whole message, which goes as following: “[They behave to me] in a cruel way, my mother hit me. I pray to God to help me and save me. I wish I could find a job to be able to have even only bread but to be saved from these people’s hands. I remember the fat grandmother and my heart wants to live with her. All those in the house, I loath them, I am disgusted.”[9]

The subject is not yet finished. The novelist Giorgos Ioannou visited Kalavryta in 1963. There, thirty years before, on 13 – 12 – 1943  the Nazi troops of Germany executed all the men of Kalavryta, 1200 victims aging from sixteen years and upwards. During his visit, the brother and the sister of one of the victims, who was sixteen years old on the day of the execution, came to have his bones exhumed. In this place of martyrdom Giorgos Ioannou was curious to find out what was written in his Diary on that very date, December 13^th 1943, promising  himself to check the Diary entry when he returned home. This visit and his subsequent intention to check his diary is referred in a  short story written by Giorgos Ioannou himself entitled: “13 – 12 – 43.”

It is unbelievable! In his Diary, on December 13^th, 1943, Giorgos Ioannou wrote the cryptographic text that in 2000 I, myself, deciphered.

So in Kalavryta a sixteen-year-old boy was faced with an execution squad of the Nazi troops and at the same time, on the same day, another boy of the same age, in Salonica, confronted hell in his home. It is important to understand that the major tragedies of a people and a nation go side by side with the tragedies of ordinary people; the tragedies of every day life. The latter must not be ignored if we want to understand our society and our environment.

I am about to finish now. So, we have examined the decipherment of a literary text by Edgar Allan Poe and a diary text by the Greek writer Giorgos Ioannou. This happened at a time when scientists have  deciphered the human genetic code, with telescopes and  radio scopes we try to understand the evolution of the Universe from the Big Bang to the present day. I believe that the liberation process of  humanity is a process of  decipherment. To decipher ourselves, to decipher  society and nature, to decipher the universe.

THE TWO TEXTS

A. The cryptographic text in Edgar Allan Poe’s The Gold-Bug

B. The cryptographic text in Giorgos Ioannou The occupation Time Diary

---

[1] ) Leonardo Cassuto, Beyond Originality: Edgar Allan Poe the Critic. (in the edition: Edgar Allan Poe Literary theory and Criticism, edition by Leonard Cassuto, USA 1999, p.V.

[2] ) American Writers A collection of Literary Biographies, Leonard Unger Editor in Chief, Volume III, Charles Scribner’s Sons, New York, p. 409.

[3] ) A Historical Guide to Edgar Allan Poe, edited by J. Gerald Kennedy, Oxford University Press, 2001, p. 49.

[4] ) A Historical Guide to Edgar Allan Poe, edited by J. Gerald Kennedy, Oxford University Press, 2001, p. 67.

[5]) Daniel Hoffman, Poe Poe Poe, Luisiana University Press, 1972, p. 99.

[6] ) C. S. Brigham, Edgar Allan Poe’s contributions to Alexander’s Weekly Messenger, American Antiquarian Society, 1943.

[7]) Γιώργος Ιωάννου, Το κατοχικό Ημερολόγιο χωρίς περικοπές, Εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα 2000, σ. 28 [= Giorgos Ioannou, To Katochikon Imerologion, Estia, Athens 2000, p. 28].

[8] ) περ. Φυλλάδιο, Αθήνα 1978, αρ. 1, σ. 8 [= Fylladio, Athens 1978, n. 1, p. 8].

[9] ) Σάββας Παύλου, Βάναυσα με δέρνει η μάνα μου, εφ. H Καθημερινή, Αθήνα, 17 /12 /2000, σ. 58 [= Savvas Pavlou, Vanavsa me dernei I mana mou,I Kathimerini, Athens, 17 /12 /2000, p. 58].

Ανοικτή επιστολή αγροτόπαιδος-μελετητού προς K. Μυριανθέα διά αλλοδαπή μελετήτρια περί ελληνικής ονοβασίας

Αγαπητέ Κωνσταντίνε

Έχω προβλημα με το ποτήρι του Νέσκαφέ μου, που χρησιμοποιώ κάθε πρωί. Έχει έναν πρωτότυπο σχεδιασμό, ένα κοίλωμα στο εξωτερικό του μέρος, που γίνεται κύρτωμα στο εσωτερικό, και στην καθαριότητά του αυτό αποτελεί πρόβλημα. Ειδικά, όταν ξεχάσεις για μια δυο μέρες το ποτήρι και στεγνώσουν τα υπολείμματα του νέσκαφε, τότε γίνεται μαγάλη φασαρία, για να καθαρίσεις το στερεοποιημένο υπόλειμμα, που βρίσκεται σε ένα μικρό χώρο ανάμεσα στο εσωτερικό κύρτωμα και τον πάτο του φλιτζανιού. Ούτε το δάκτυλό σου, ούτε το σφουγγάρι μπορούν να φτάσουν εκεί. Και σκέφτομαι ότι όλοι αυτοί οι σχεδιαστές και σχεδιάστριες ποτηριών και φλιτζανιών πρέπει να έχουν πλύνει και κανένα στην κουζίνα πριν αρχίσουν τους σχεδιασμούς, τα ρηξικέλευθα και δήθεν πρωτότυπα κατασκευάσματά τους, γιατί πρώτα απ’ όλα ένα φλιτζάνι ξεκινά με την άμεση πρακτική του χρήση, να πίνεις μέσα σ’ αυτό και, δεύτερο, να καθαρίζεται εὔκολα, κι όχι για τις σχεδιαστικές ιδιοτροπίες του κάθε εντυπωσιοθήρα designer.

Όσοι, λοιπόν, σχεδιάζουν φλιτζάνια, πρέπει να ξέρουν και να τα πλένουν.Τα σκέφτηκα όλα αυτά διαβάζοντας το κείμενο που μου έδωσες, με τίτλο: Εθνολογικές αποκαλύψεις. Το μυστικό της μακριάς γαϊδούρας. Μια εθνολογική μελέτη ανατρέπει όλες τις γνωστές θεωρίες για την προέλευση του παιγνιδιού της μακριάς γαϊδούρας. Και ταυτόχρονα δίνει νέα διάσταση στην αγάπη των Νεοελλήνων προς τα ζώα. Η κρυφή γοητεία της γαϊδούρας.

Όσα γράφονται εκεί εκ μέρους της Γαλλίδος εθνολόγου αποτελούν μια μεγάλη πομφόλυγα, ήγουν ανοησία -δεν γνωρίζω αν τα μεταφέρουν επακριβώς οι υπεύθυνοι της στήλης [= Ο Ιός της Κυριακής, περ. Έψιλον Ελευθεροτυπίας, Αθήνα 12/10/1997]. Η Γαλλίς λοιπόν υποστηρίζει ότι το παιγνίδι της μακριάς γαϊδούρας αποτελεί μια μετωνυμία κτηνοβασίας και μύησης στα ερωτικά μέσω του συμπαθεστάτου τετραπόδου.

Η περί ης ο λόγος Γαλλίς καβαλλίκεψε ποτέ γαϊδούρι; Ξέρει τον πρώτο ρόλο του γαϊδουριού και της μούλας στη ζωή της αγροτικής και ποιμενικής οικογένειας, πόσο απαραἰτητα ήταν για την επιβίωσή της; Γνωρίζει το δέσιμο των ανθρώπων με το γαϊδούρι τους, του μιλούσαν ακόμη, σχεδόν σαν να ήταν μέλος της οικογένειάς τους. Η Γαλλίς αυτή ξέρει πόσοι σκοτώθηκαν λόγω πτώσης από γαϊδαρο, πόσες πλευρές, κεφάλια, πόδια και χέρια έσπασαν από πέσιμο, πόσα προϊόντα χάθηκαν γιατί έπεσαν από το σαμάρι και τη ράχη του ζώου, σε γκρεμμούς ή σε ρεύμα, πόσες στάμνες και άλλα αγγεία από κόκκινο πηλό θραύστηκαν στους τοίχους των στενοσόκκακων κατά τη μεταφορά τους στη ράχη του ζώου; Ξέρει πόσο επικίνδυνο γίνεται το γαϊδούρι για τον αναβάτη του όταν αυτό αφηνιάζει και τρέχει εκτός ελέγχου;

Το καβαλίκεμα του γαϊδουριού αποτελούσε απαραίτητη δεξιότητα σε κάθε μέλος της αγροτικής και ποιμενικής κοινότητας, έπρεπε να ξέρεις να καβαλικεύεις καλά και να κρατιέσαι καλά, για λόγους ασφάλειας πρώτα από όλα και, δεύτερο, για να διεκπεραιώνεις την πρακτική δουλειά σωστά. Ως παλαιός αγροτόπαις θυμάμαι άπειρες εικόνες τώρα, μάνες με δυο ή τρία παιδιά στη ράχη του γαϊδουριού, στο σαμάρι δεμένα τα σχοινιά με τις αίγες που ακολουθούσαν, οι επιβαίνοντες κρατώντας στα χέρια σακούλια και σκεύη με διάφορα προϊόντα, προχωρώντας προσεκτικά, γιατί κάθε πτώση θα ήταν οδυνηρή και ζημιογόνα. Και πτώση θυμάμαι. Στη ράχη του γαϊδουριού εγώ εξάχρονος, ο πατέρας μου και μια σακούλα με σιτάρι, πέσαμε στο έδαφος, ο πατέρας μου κτύπησε, θυμάμαι που πονούσε όμως ρωτούσε ανήσυχος αν χτύπησα κι εγώ -δεν έπαθα τίποτα γιατί προσγειώθηκα στη σακούλα με το σιτάρι που έπεσε μαζί μου.

Στην πραγματικότητα τι είναι το παιγνίδι της γαϊδούρας, της μακράς γαϊδούρας; ένα παιγνίδι δεξιότητας για μια ενέργεια καθημερινή, χρήσιμη και απαραίτητη στη ζωή των παλιών αγροτοποιμένων που μέχρι πριν από εκατόν χρόνια αποτελούσαν το 95% του πληθυσμού. Όπως το παιγνίδι με τις πέτρες ήταν ένα παιγνίδι καλλιέργειας της δεξιότητας, να βρίσκεις τον στόχο, δηλαδή το φίδι, ένα ζώο επικίνδυνο που πλησιάζει, να ρίξεις τον καρπό κάτω, να φέρεις το πρόβατο πίσω στο κοπάδι, να βρεις ένα πουλί. Γιατί στην αργόσυρτη ζωή των παλιών αγροτοποιμένων και τα παιγνίδια που έπαιζαν ήταν συνυφασμένα με τις δεξιότητες της παραγωγής, όπως και τα τραγούδια και οι χοροί τους (τραγούδια του θερισμού, χορός του δρεπανιού κ.λπ.).

Διάφοροι όμως δήθεν ρηξικέλευθοι μελετητές, που δεν γνωρίζουν το εύρος και τις ποικίλες εκδηλώσεις του αγροτοποιμενικού βίου, τις δυσκολίες και τα βάσανά του μέσα σε αρρώστιες και αντιξοότητες, τον αγώνα του για παραγωγή και επιβίωση, αυτοί, λοιπόν, με μια λογική εντυπωσιοθηρίας, αποστασιοποιημένοι, με την ψυχοσυνθεση του κυριακάτικου εκδρομέα, που βλέπει την αγροτική ζωή από τα τζάμια του αυτοκινήτου του, νομίζοντας ότι οι αγροτοποιμένες δεν είχαν οποιαδήποτε έγνοια κα απλώς ασχολούνταν με διάφορα πιπεράτα θέματα όπως η ονοβασία κ.λπ., μας βασανίζουν με θεωρίες και απόψεις, ενώ τα πράγματα είναι πιο απλά.

Αν υπήρχε οποιαδήποτε ερωτική συμπαραδήλωση αυτή ήταν τριτεύουσας σημασίας και προσετίθετο στην εξέλιξη. Π.χ. με το σημάδι, με τόξα ή με λάστιχα και, μετά, με μικρά αεροβόλα που χρησιμοποιούσαμε όταν είμασταν μικροί. Πρώτη και κύρια διεκδίκηση, να αποδεικτεί ότι είμαστε καλοί στο σημάδι, ότι είχαμε αυτή τη δεξιότητα, που πρόσφερε τόσα στη ζωή. Κάποτε λεγόταν: αυτός δεν σημαδεύει καλά, άρα δεν θα βρει και την τρύπα –μετωνυμία, αυτό,  του γυναικείου αιδοίου, όμως ήταν η δευτερέυουσα σύνδεση, που έδενε ένα άθλημα δεξιότητας με την ερωτική ζωή. Και στο παιγνίδι της μακριάς γαϊδούρας, ένα παιγνίδι δεξιότητας όπως είπαμε για μια δραστηριότητα απαραίτητη της αγροτικής ζωής, κάποιοι που είχαν εμπειρίες ονοβασίας έλεγαν και κάποιο πείραγμα για τους μετέχοντες στο παιγνίδι, μα αυτό γινόταν για όλα τα θέματα, ακόμη και ψαλμωδίες μεταποιούνταν για να ειρωνευτούν εκδηλώσεις του κοινωνικού και ερωτικού βίου.

Δυστυχώς αυτό που μελετούμε το υπερτονίζουμε, το βάζουμε στο πρώτο πλάνο, με αποτέλεσμα να δημιουργούμε λανθασμένες εντυπώσεις για όσα πραγματικά διαδραματίζονταν. Αν υπάρχει οποιαδήποτε άλλη συμπαραδήλωση ας ειπωθεί, ας πάρει το επιβάλλον μέρος της ουσίας· όχι, όμως, να κατακαλύψει όλο το κάδρο. Και η κτηνοβασία ήταν σύνηθες φαινόμενο στις αγροτοποιμενικές κοινότητες, δεν δημιουργούσε όμως παιγνίδια.

Η Γαλλίς νομίζει ότι η γαϊδούρα ήταν διακοσμητικό είδος της αγροτικής ζωής για να ασχολούνται ερωτικά οι αγροτόπαιδες, γι  αυτό και έφτιαξαν και το παιγνίδι της μακράς γαϊδούρας. Κούνια που την κούναγε.

Ως αγροτόπαις, που έζησα τα πρώτα μου δεκαοκτώ χρόνια στη γενέτειρά μου, μπορώ να επιμαρτυρήσω ότι μόνο μια φορά άκουσα για κάποιους που προσπάθησαν να ασχοληθούν με το άθλημα της ονοβασίας και αυτός που μας το είπε το ανέφερε με βδελυγμία και εγώ και δυο άλλοι φίλοι ακροατές το ακούσαμε με βδελυγμία. Και το παιγνίδι της μακριάς γαϊδούρας παιζόταν και το χαίρονταν παιδιά που δεν είχαν ανακαλύψει ακόμη το φύλο τους όμως, για να βοηθούν την οικογένειά τους στις δουλειές της, ασχολούνταν με την ονηλασία από έξι χρονών.

Μυλλωμένα τραγούδια του Βασίλη Μιχαηλίδη

Επιστολή προς Λευτέρη Παπαλεοντίου και Κυριάκο Ιωάννου επ’ ευκαιρία της κυκλοφορίας τού Μικροφιλολογικού Τετραδίου τους (αρ. 11) με τίτλο: Μυλλωμένα τραγούδια του Βασίλη Μιχαηλίδη

Λευτέρη και Κυριάκο

Για την πάλη του ανδρικού μορίου με τον κύσθο,  δηλαδή για το γνωστό αθυρόστομο ποίημα του Βασίλη Μιχαηλίδη, πιστεύω ότι επιβάλλεται να τονιστεί, έκτος από τα κειμενικά στοιχεία [=«την θάλασσαν με μιαν ποτσούν μπορείς να ξηντιλήσεις; »] που παραπέμπει στο: «μεν μάσιεσαι την θαλασσαν να την ιξηντιλήσεις»  του ποιήματος Η 9^η Ιουλίου του 1821,[1] και η γενικότερη εικόνα της ταύτισης του γυναικείου αιδοίου με τα στοιχειώδη της ζωής, τα βασικά στοιχεία του περιβάλλοντος κόσμου που είναι η γη και η θάλασσα.

Με τη θάλασσα, την πανδέγμονα κατά τον Παπαδιαμάντη,[2] υπάρχει η άμεση δήλωση [=«την θάλασσαν με μιαν ποτσούν μπορείς να ξηντιλήσεις; »] όμως η γενική αίσθηση που υποβάλλει το ποίημα παραπέμπει στη γνωστή εικόνα της 9ης Ιουλίου, για τη γη και το υνί  [=«το ‘νιν αντάν να τρω’ την γην, τρώει την γην θαρκέται/ μα πάντα τζιείνον τρώεται τζιαι τζιείνον καταλυέται»]. Στη περίπτωση του αθυρόστομου ποιήματος του Μιχαηλίδη περί της πάλης ανδρικού μορίου και γυναικείου αιδοίου, το υπερφίαλο και αλαζονικό ανδρικό μόριο επαίρεται ότι θα καταβάλει το γυναικείο αιδοίο “οργώνοντάς” το συνεχώς ως υνί, πλην το αιδοίο παραμένει ήρεμο, σίγουρο για την τελική έκβαση. Γιατί το αιδοίο-γη, ως το θεμελιώδες της ζωής, θα φάει και καταλύσει το αλαζονικό ανδρικό μόριο. Ο μεγάλος ποιητής κατάφερε αυτή την εικόνα να τη συνδέσει με το αίσθημα της εθνικής πίστης στην «9η Ιουλίου» και με εικόνα της ερωτικής ζωής στα αθυρόστομά του.

Χαιρετώ

Σάββας

---

[1] ) Βλ. και Κ. Λάμαχος [=Κ. Γ. Γιαγκουλλής], Από τα γαμοτράγουδα του Β. Μιχαηλίδη, περ. Άμαξα, Λεμεσός, 1985, αρ. 10-12, σ. 18-22.

[2]) Θυμίζω εδώ και τα σεφερικά «Τη θάλασσα τη θάλασσα ποιος θα μπορέσει να την εξαντλήσει; [Μυθιστόρημα, (1935) ] «Ας έρθει να με κοιμηθεί όποιος θέλει,/μήπως δεν είμαι η θάλασσα;» [Τρία κρυφά ποιήματα (1966)]

Εκατόν χρόνια από το ναυάγιο του «Τιτανικού»

Κλείνουν αυτές τις μέρες εκατόν χρόνια από το ναυάγιο του «Τιτανικού». Τη νύχτα της  14^ης προς τη 15^η Απριλίου του 1912, ύστερα από πρόσκρουση σε παγόβουνο, το θαυμαστό επίτευγμα της σύγχρονης, τότε, ναυπηγικής βυθίστηκε στην παγωμένη θάλασσα παίρνοντας στο βυθό και 1500 από τους 2200 επιβάτες του, σώθηκαν  μόνο 700, λιγότεροι από το ένα τρίτο.

Παρά τη χρονική απομάκρυνση, και ύστερα από τόσα άλλα πολύνεκρα ναυάγια, μερικές φορές πολυπληθέστερα, το θέμα του «Τιτανικού» εξακολουθεί να συγκινεί και οι συναισθηματικοί κραδασμοί που προκάλεσε δεν φαίνεται να καταλαγιάζουν. Δεκάδες βιβλία –μυθιστορήματα και χρονικά-, πληθώρα δημοσιογραφικών ερευνών και συνεντεύξεων με τους επιζήσαντες, αμέτρητες ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές κι ακόμα τέσσερις κινηματογραφικές μεταφορές της ιστορίας του ναυαγίου, πάντοτε εισπρακτικές επιτυχίες, επιβεβαιώνουν αυτή τη συγκίνηση. Πρέπει λοιπόν να συζητήσουμε το θέμα αυτό και να διαγράψουμε κάποιους λόγους που προκαλούν το ενδιαφέρον γι’ αυτή τη ναυτική τραγωδία που συνέβηκε πριν από εκατόν χρόνια.

Εν αρχή ην το όνομα: «Τιτανικός». Ένα επίθετο από τους Τιτάνες της ελληνικής μυθολογίας, που ήταν η προσωποποίηση των μεγάλων δυνάμεων. Στους αρχαίους Έλληνες, το επίθετο τιτανικός, σύμφωνα με το λεξικό  Liddell – Scott , σήμαινε: ο ανήκων ή αρμόζων στους Τιτάνες και μέχρι σήμερα το επίθετο αυτό όπως και τα παρόμοια (τιτάνιο έργο, τιτανώδης προσπάθεια) έχουν την έννοια του υπεράνθρωπου, του γιγαντιαίου και του μεγαλειώδους. Συναφές με το θέμα ήταν και το γενικότερο πνεύμα της εποχής. Που τόνιζε την αξία των μηχανών, με παιδικό ενθουσιασμό χαιρέτιζε κάθε καινούρια εφεύρεση, υπερεκθείαζε και ηρωοποιούσε τους μηχανολόγους – κατασκευαστές, είχε ένα ξέφρενο ρυθμό προβολής της δυνατότερης, ταχύτερης και μεγαλύτερης μηχανικής κατασκευής, πίστευε ότι με τα νέα επιτεύγματα των μηχανών η επικυριαρχία επί της φύσης ήταν πια αναμφισβήτητη. Μέσα σ’ αυτό το πνεύμα ήταν και η όλη διαφήμιση και προβολή του πλοίου. Ότι ήταν ένα θαύμα της ναυπηγικής τέχνης, πολυτελέστατο και ολόφωτο, με μηχανές πανίσχυρες και τέτοια κατασκευή που ήταν αβύθιστο κυριολεκτικά. Γι’ αυτό και η αδιαφορία της ιδιοκτήτριας εταιρείας στον εφοδιασμό του με όλες τις αναγκαίες ναυαγοσωστικές λέμβους, θεωρήθηκαν περιττές σε ένα αβύθιστο σκάφος.

Στο ναυάγιο του «Τιτανικού» ενυπήρχε λοιπόν το θέμα της ύβρης και της τιμωρίας της. Ο άνθρωπος ναυπηγούσε με έπαρση ένα πλοίο, μεγαλειώδες και επιβλητικό, που άρμοζε και ανήκε στους Τιτάνες. Στην επαφή και σύγκρουσή του με τα στοιχεία της φύσης ο «Τιτανικός» βυθίστηκε. Δεν θα μας συγκινούσε τόσο αν το πλοίο αυτό ονομαζόταν «Γλασκόβη» ή «Ελεονόρα Λίβιγκστον».

Ακόμη αυτή η θαυμαστή κατασκευή, ο μεγαλειώδης «Τιτανικός», χάνεται στο βυθό, στο πρώτο του, στο παρθενικό του, ταξίδι. Είναι ένα άλλο στοιχείο που φορτίζει έντονα συγκινησιακά την περίπτωση αυτού του ναυαγίου. Το γεγονός παραπέμπει σε εφηβική προσπάθεια που καταπίπτει άτυχη και θνησιγενής, συμπυκνώνει λοιπόν έναν πανίσχυρο και κοινό στους ανθρώπους συμβολισμό. Δεν θα μας συγκινούσε τόσο αν το ίδιο καράβι, ο «Τιτανικός», βυθιζόταν π.χ. τέσσερα χρόνια μετά την ναυπήγησή του, στο εικοστό πέμπτο ταξίδι του.

Υπάρχουν και άλλα που συντείνουν στο συγκινησιακό φορτισμό γύρω από το ναυάγιο αυτό. Στο πλοίο επέβαιναν κυρίως άνθρωποι των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Ο καλός κόσμος της Μπελ Εποκ. Πολλοί απ’ αυτούς δεν ταξίδευαν για οποιαδήποτε δουλειά, επιβιβάστηκαν για λόγους ψυχαγωγικούς, για να έχουν την ευκαιρία να ταξιδέψουν με αυτό το υπέροχο και δυνατό πλοίο στην πρώτη του διαδρομή. Όλες τις μέρες πριν από το ναυάγιο οι χώροι του πλοίου, πολυτελέστατοι και πάμφωτοι, ήσαν πλήρεις από επιδείξεις και εικόνες ομορφιάς, ωραίου γούστου, κομψών φορεμάτων, κατανάλωσης εύγεστων εδεσμάτων και ακριβών ποτών, με ορχήστρα και χορούς από ωραία ζευγάρια στην πίστα. Το βύθισμα του «Τιτανικού» ενέπνευσε και τον δικό μας Γιάννη Σκαρίμπα. Στο ποίημά του «Το πλοίο (Ο Τιτανικός)», που συμπεριλαμβάνεται στην ποιητική του συλλογή «Εαυτούληδες» (1950), υπάρχει έντονα αποτυπωμένη η ατμόσφαιρα αυτή. Στο «περήφανο πλοίο», με τα «ονείρου φώτα χρυσά» υπάρχει η «θεία ώρα» με τα βαλς στη σάλα, οι έξωμες μηλαίδες και τα ζεύγη που ωραία στροβιλίζονται, η μπάντα με την αιθέρια μέθη και η κυρία, η μοιραία και ωραία, με το βιβλίο στο χέρι και την πολυτέλεια να μελαγχολεί, ίσως από ανία, που πλησιάζει τον πλοίαρχο για να ρωτήσει και πληροφορηθεί το: «Μα βέβαια βυθιζόμεθα κυρία».

Ο ταξικά δομημένος κόσμος μας υπήρχε φυσικά και στο πλοίο αυτό, με τους επιβάτες της πρώτης και των κατώτερων θέσεων, με τις ανάλογες διακρίσεις, όμως δεν είναι καθόλου τυχαίο που  επικράτησε γενικότερα, για όλο το πλοίο, η ολόφωτη εικόνα της πρώτης θέσης, τουλάχιστον σ’ αυτή επιμένουν να εστιάζουν οι σχετικές κινηματογραφικές ταινίες.

Λευκοί, λοιπόν, των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων, σ’ ένα πολυτελέστατο πλοίο που θεωρείται αβύθιστο και  που ενώνει τις πιο δυνατές και εκσυγχρονισμένες χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, την Αγγλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, διαπλέουν τον Ατλαντικό, σ’ ένα ταξίδι ευημερίας και ευωχίας κι αυτό το ταξίδι τους εξελίσσεται σε διάπλευση της Αχερουσίας. Ένα πλοίο με πολυπληθέστερους μετανάστες, στρατιώτες, πρόσφυγες ή δούλους που ναυαγεί π.χ. στη γραμμή Ινδίας – Ιάβας δεν προκαλεί αυτή την αντίστιξη ευτυχίας και κατάρρευσής της που δημιουργεί στην περίπτωση του «Τιτανικού» η συναισθηματική μας παιδεία.

Μερικοί διαβλέπουν έναν ταξικό ανταγωνισμό στη συνεχή ενασχόληση και επιστροφή στο ναυάγιο του «Τιτανικού». Μια ταξική χαιρεκακία για το βύθισμα του «καλού κόσμου». Μπορεί να ενυπάρχει αυτό, όμως το κυριότερο βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά, στην ταύτιση της πλατιάς μάζας των ανθρώπων με τον κόσμο αυτό. Κάτι ξέρει το Χόλυγουντ που συνήθως επιμένει στις ταινίες του σε ιστορίες που εξελίσσονται στους κύκλους των ανωτέρων κοινωνικών στρωμάτων ενώ προσβλέπει στα εισιτήρια μιας πελατείας που προέρχεται από τα πολυπληθέστερα κατώτερα στρώματα.

Οι πλατιές λοιπόν μάζες του κόσμου, με τα καθημερινά αγχώδη και ανιαρά, που ζουν μικροζημιές και μικροκέρδη συμψηφίζοντας, βλέπουν τον κόσμο, με τον οποίον αρέσκονται να ταυτίζονται, σε μια κρίσιμη στιγμή που υπερβαίνει το συνηθισμένο. Ο κόσμος αυτός του «Τιτανικού» βρέθηκε σε ένα οριακό σημείο και η ψαλίδα της μικροψυχίας και της μεγαλοψυχίας άνοιξε με μεγάλο άνοιγμα διαφοράς. Έχουν καταγραφεί συγκλονιστικές περιπτώσεις θάρρους και ηρωισμού καθώς και άλλες αποτρόπαιες περιπτώσεις μικρότητας. Άντρες που προσπάθησαν να εξαγοράσουν αξιωματούχους του πληρώματος ή ντύθηκαν γυναικεία για να επιβιβαστούν στις βάρκες διάσωσης μαζί με τα γυναικόπαιδα, κι άλλοι που επιτελούσαν το καθήκον τους με συνέπεια, γνωρίζοντας ότι σε λίγη ώρα θα ήσαν νεκροί. Άλλοι που κυριεύτηκαν από τον πανικό κι άλλοι που αντιμετώπισαν τον επικείμενο θάνατό τους με τη μεγαλύτερη ηρεμία και αξιοπρέπεια. Σε όλες τις μαρτυρίες των επιζώντων αναφέρεται η συγκλονιστική στάση της ορχήστρας που μέσα στο χάος της καταβύθισης εξακολουθούσε να παίζει για να βοηθήσει στην κατάπνιξη του πανικού.

Πριν κλείσουμε να αναφέρουμε ακόμη κάτι που φορτίζει πιο έντονα την υπόθεση αυτή: Το θέμα της συγκυρίας και των πιθανοτήτων. Όπως ήταν ναυπηγημένος ο «Τιτανικός», ακόμη και αν τρυπούσαν τέσσερα από τα στεγανά διαμερίσματά του, θα παρέμενε αβύθιστος. Το παγόβουνο με το οποίο συγκρούστηκε του τρύπησε πέντε. Έτσι το βύθισμα του πλοίου ήταν αναπότρεπτο. Το πώς προκλήθηκε η σύγκρουση με το παγόβουνο και, κυρίως, η ρήξη των πέντε στεγανών διαμερισμάτων, αποτελεί μια συσσώρευση συμπτώσεων εκπληκτική (η ταχύτητα του πλοίου, η απόσταση του παγόβουνου, οι μοίρες της στροφής για αποφυγή του κ.λπ.). Ένας από τους παράγοντες αυτούς να αλλοιωνόταν, για μερικά εκατοστά του μέτρου, για μερικά δέκατα του δευτερολέπτου, το πλοίο θα σωζόταν. Όπως τονίστηκε, πολύ παραστατικά, ακόμη κι αν προκαλούσαμε, με το ίδιο παγόβουνο, σύγκρουση χιλίων άλλων πλοίων, της ίδιας κατασκευής με τον «Τιτανικό», αποκλείεται να συνέπιπταν όλες μαζί οι ατυχείς συγκυρίες και να υπήρχε άλλη περίπτωση βύθισης.

Ο «Τιτανικός» με τη βύθισή του ανασύρει στην επιφάνεια θεμελιώδεις συμβολισμούς και βασικά  μοτίβα της ανθρώπινης τραγικής περιπέτειας.

“Καρφώνω, καρφώνεις, καρφώνει”: Το νέο στάδιο της πολιτικής πρακτικής

Ο ξάδελφος μου ο Ανδρέας δεν χωνεύει τους γείτονες μας Δεμαρίτες. Κάθε λίγο και λιγάκι θα εκτοξεύσει εις βάρος τους ένα βαρύ χαρακτηρισμό, ένα σύνθημα κατεδαφιστικό και απαράδεκτο. Άνθρωπος εγώ της ηπιότητας και του πολιτικώς ορθού, τον ελέγχω και του κάνω αρκετές συστάσεις και παρατηρήσεις για τη νοοτροπία του. Ότι αναπαράγει αντιθέσεις και μίσος μεταξύ των γειτονικών χωριών και ότι οι κάτοικοι της γενέτειράς μας, της μοναδικής Ερυθροτερμινθίας, πρέπει, επιτέλους, να σταματήσουν όλα αυτά, να πάψουν να αναπαράγουν τις προκαταλήψεις και την καλλιέργεια μίσους για να φτάσουμε σε ένα “νέον στάδιον δόξης λαμπρόν”, της συνεργασίας και της ειρηνικής συμπόρευσης των ομόρων κοινοτήτων.

Όμως αυτός επιμένει και αραδιάζει διάφορα επιχειρήματα εναντίον  της νοοτροπίας των κατοίκων του γειτονικού χωριού,, την οποία θεωρεί ξεπερασμένη και παλαιολιθική, κυρίως επιμένει για τη στάση τους στο αγροτικό πρωτάθλημα όταν αντί να κλωτσούν την μπάλα κλάδευαν τα πόδια των δικών μας και όταν πηγαίναμε να διαμαρτυρηθούμε ήταν έτοιμοι να ορμήσουν για ξύλο, πολύ ξύλο. Παιδί, ήμουν παρών, μου τονίζει, όταν όρμησαν μέσα στο γήπεδο και διέκοψαν τον αγώνα, αναγκαστήκαμε να μπούμε στο λεωφορείο για να φύγουμε άρον άρον κι αυτοί περικύκλωσαν το όχημα και το γρονθοκοπούσαν.

Είναι λοιπόν αμετανόητος γι’ αυτό και προσπαθώ να βρω το τηλέφωνο του κ. Τριμικλινιώτη για να τον καρφώσω. Εύχομαι ο κ. Τριμικλινιώτης, που σε σχετική εκπομπή έδωσε τον αριθμό του τηλεφώνου του και ζήτησε οι στρατιώτες να καρφώνουν τους αξιωματικούς τους που αναφέρονται και συνθηματολογούν με αντιτουρκική νοοτροπία, να τον παραλάβει και αυτόν.

Για να αφήσουμε όμως τα ευτράπελα και παιγνιώδη. Οι μελετητές και οι λογοτέχνες του σοβιετικού στρατοπέδου έχουν δώσει άπειρα κείμενα που με καίριο τρόπο αποκάλυπταν τη λειτουργία του καρφώματος στη πολιτική ζωή των χωρών του ανατολικού μπλοκ, ο Σολζενίτσιν στα βιβλία του ήταν πολύ αποκαλυπτικός. Ακόμη, οι μελετητές και οι λογοτέχνες έδωσαν άπειρα κείμενα για τη λειτουργία του καρφώματος, όταν επικράτησε η φασιστική και ναζιστική λαίλαπα στον ευρωπαϊκό μεσοπόλεμο -ο Μπρεχτ στο έργο του “Τρόμος και αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ.” Είναι, λοιπόν, έκδηλον ότι η άνοδος στην εξουσία του ΑΚΕΛ ανέσυρε και στην επιφάνεια εκείνο το στρώμα διανοουμένων που εκστασιαζόταν με τα αστυνομικά μέτρα των σταλινικών καθεστώτων, που χαιρόταν με την καταπίεση των λαών του σοβιετικού μπλοκ, που θεωρούσε το κάρφωμα ως υπέρτατη πολιτική πράξη. Γι’ αυτό και θα δούμε πολλά και απαράδεκτα στην ευρωπαϊκή Κύπρο. Εν έτει 2009, οι Ευρωπαίοι πολίτες της Κύπρου θα νιώσουν στο πετσί τους σταλινικές εκφάνσεις και νοοτροπίες, πρακτικές και μέτρα που κάθε άλλο προσιδιάζουν με τον ευρωπαϊκό φιλελευθερισμό, θα δούμε τάσεις και λογικές που θα θυμίζουν ασιατικές δεσποτείες.

Πράγματα θνησιγενή όταν οι Κύπριοι πολίτες αντιληφθούν τις δυνατότητες και τα δικαιώματά τους και παλέψουν γι’ αυτά. Όμως υπάρχει κι ένα άλλο όπλο ακατανίκητο, το χιούμορ. Λοιπόν το τηλέφωνο του κ. Τριμικλινιώτη πρέπει να αρχίσει να βομβαρδίζεται με μηνύματα για ρατσιστικές και απορριπτικές εκδηλώσεις, ας καμωθούμε όλοι ότι καρφώνουμε ανθρώπους που εκφράστηκαν απορριπτικά, απαξιωτικά και υβριστικά για γειτονικά χωριά, για τους Παφίτες, Λεμεσιανούς, τους Κοκκινοχωρίτες, τους Τεμπριώτες και τους Τριμικλινιώτες, άλλοι για τους Κοκκινοτριμιθιώτες (αν είναι ποτέ δυνατόν!), για Μολδαβές και Ουκρανές, για Πακιστανούς και Σριλαγκέζους, για τους Αποελίστες, Ομονοιάτες και οπαδούς άλλων ομάδων. Στους νεοκυπριακούς κύκλους δεν ακούγεται οτιδήποτε εναντίον της Τουρκίας ενώ ακούγονται μύρια τόσα εναντίον των «Καλαμαράδων» και της Ελλάδας. Ποιος θα τους προστατεύσει αυτούς; Ακόμη είναι και το θέμα των Δικωμιτών. Τελευταία ακούγονται μύρια τόσα, θα προστατεύεται, λοιπόν, η κατοχική δύναμη της Τουρκίας μην ακουστεί τίποτε γι’ αυτήν, ενώ για τους Δικωμίτες δικαιούται κάποιος να τους διασύρει;

Λοιπόν ας αναλάβει να πάρει τα καρφώματα ο κ. Τριμικλινιώτης για τα περαιτέρω. Εκτός και αν αναπαράγει και αυτός έναν καινούργιο ρατσιστικό λόγο ο οποίος προτάσσει τα στήθη και προστατεύει την κατοχική Τουρκία αλλά αφήνει απροστάτευτους τους ευγενείς κατοίκους του Δεμαρίου, του Δικώμου και της Τεμπριάς καθώς και τόσους άλλους άλλων κοινοτήτων, εθνών, τάξεων και ομάδων.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΗΜΑΙΕΣ ΤΟΥ ΑΠΟΕΛ

Τώρα που ο ΑΠΟΕΛ προχωρεί άξιος και ωραίος στους ευρωπαϊκούς αγώνες, τώρα που όλα τα ξένα ειδησεογραφικά μέσα προσπαθούν να τον γνωρίσουν και να τον παρουσιάσουν στους ακροατές/θεατές τους, ανάμεσα σε άλλα και για το άνθισμα της ελληνικής σημαίας στους χώρους των Αποελιστών, είναι καλό να ανασύρουμε ένα παλιό σημείωμα του ιστολογίου, (γράφτηκε πριν από δύο χρόνια) όταν μεθοδευμένα, από δικούς μας και ξένους, προσπαθούσαν να επιβάλουν κυρώσεις στον ΑΠΟΕΛ για τις ελληνικές σημαίες, να επιβάλουν κυρώσεις γιατί ήταν (και είναι) περήφανος και ωραίος.

Έτσι, το κείμενο αυτό, επανέρχεται για τρίτη φορά. Γιατί, ο ΑΠΟΕΛ συνέχισε περήφανος και ωραίος, μπήκε στους οκτώ του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος. Πανάξιος.

Β. ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΗΜΑΙΕΣ ΤΟΥ ΑΠΟΕΛ

Στην εξαιρετική ταινία του Μπράιαν ντε Πάλμα, Οι αδιάφθοροι (αγγλικός τίτλος The untouchables, 1987) υπάρχει μια απείρου κάλλους σκηνή: Ο Αλ Καπόνε, ο αρχηγός των μαφιόζων (τον ρόλο παίζει ο μοναδικός Ρόμπερτ ντε Νίρο) βρίσκεται στην όπερα. Την ώρα που διαδραματίζεται στο έργο μια συγκινητική εξέλιξη της υπόθεσης φτάνει κάποιος δικός του και του ψιθυρίζει στ’ αφτί ένα πολύ ευχάριστο μήνυμα για τις δραστηριότητες της μαφίας. Και τότε βλέπουμε κάτι το ανεπανάληπτο. Το μισό πρόσωπο του Ρόμπερτ ντε Νίρο είναι λυπημένο από την τραγική υπόθεση της όπερας που παρακολουθεί και το άλλο μισό πρόσωπο είναι χαρούμενο από τα ευχάριστα νέα που μαθαίνει. Ρόμπερτ ντε Νίρο είναι αυτός και όλα μπορεί να τα υποδυθεί και να τα καταφέρει.

Το θέμα είναι ότι στην πολιτική ζωή της Κύπρου γεμίσαμε από παρόμοιας υποκριτικής τέχνης πολιτικούς, που υποδύονται ότι λυπούνται ενώ το άλλο μισό πρόσωπό τους είναι χαρούμενο από τις εξελίξεις. Μόνο που εδώ δεν παίζεται μια κινηματογραφική ταινία αλλά το μέλλον της Κύπρου. Αναφέρομαι σε αποφάσεις ευρωπαϊκών σωμάτων για το θέμα των περιουσιών και το θέμα της δήθεν απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων. Όλες αυτές τις αποφάσεις τις ενθαρρύνουν και αρκετοί παράγοντες του πολιτικού και κομματικού μας κατεστημένου, ή δηλώνουν στους Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι δεν θα αντιδράσουν αν ληφθούν τέτοιες αποφάσεις. Ακόμη τους ειδοποιούν ότι αν θα αναγκαστούν να κάνουν κάποιες δηλώσεις αντίθεσης, για να εκτονώσουν τις αντιδράσεις της κομματικής τους βάσης, οι Ευρωπαίοι να μην τις λάβουν υπόψιν και να συνεχίσουν τη δουλειά τους.  Ξέρουν ότι το ευρωπαϊκό κεκτημένο και η παγιωμένη νομοθετική τάξη της Ευρώπης ενθαρρύνουν τον Κυπριακό Ελληνισμό να επιμένει στη διεκδίκηση του δικαίου του αφού αυτό είναι πλήρως εναρμονισμένο με τις ευρωπαϊκές αξίες και τα ευρωπαϊκά προτάγματα. Έπρεπε λοιπόν να βρεθεί τρόπος να κατεδαφιστεί και αυτό το έρεισμα, να απογοητευτεί ο  Έλληνας της Κύπρου για να υποκύψει στα νέα αγγλοτουρκικά σχέδια για κλείσιμο του Κυπριακού. Το κυπριακό πολιτικό κατεστημένο λοιπόν ενθαρρύνει για να προωθηθούν τέτοιες αποφάσεις στην Ευρώπη, να παραβιαστεί η ευρωπαϊκή τάξη από τους ίδιους τους Ευρωπαίους (κι αυτοί και γιατί το ζυγίζουν εδώ και καιρό για να εκδηλωθούν οι κατευθύνσεις της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών και της ευρωπαϊκής ελίτ και  κατά το “αφορμή βοήθα με” και αφού τους το ζητούν και οι ίδιοι οι Κύπριοι, ευχαρίστως προχωρούν). Κι όταν λαμβάνονται αυτές οι αποφάσεις διάφοροι πολιτικοί βγαίνουν στις οθόνες της τηλεόρασης για να δηλώσουν ότι θλίβονται με αυτή την εξέλιξη ενώ το άλλο πρόσωπό τους είναι χαρούμενο θέλοντας να δηλώσει: “Δεν σας τα έλεγα; Να νέα αρνητικά δεδομένα, ας υποκύψουμε λοιπόν.”

Οι υπόγειες και μυστικές δραστηριότητες εναντίον των συμφερόντων της Κύπρου από τους ημέτερους, φαίνονται πολύ αποκαλυπτικά στη στάση της ΟΥΕΦΑ για τις ελληνικές σημαίες που οι φίλαθλοι του ΑΠΟΕΛ παίρνουν στο γήπεδο. Λοιπόν, η ΟΥΕΦΑ ζήτησε να αφαιρεθούν ειδάλλως θα τιμωρούσε το ΑΠΟΕΛ. Τι είχε γίνει; Είναι γνωστό ότι παράγοντες του πολιτικού σκηνικού της Κύπρου μαζεύονται κάθε λίγο και λιγάκι στα κογκλάβιά τους, για το πώς θα κάνουν τους Κύπριους να δεχτούν να γίνουν ηλίθιοι και δούλοι των νέων σχεδίων και κάθε φορά οργανώνουν κάποια υπόσκαψη που θα βοηθήσει τα σχέδιά τους, πότε εναντίον της Κυπριακής Εκκλησίας, πότε εναντίον του αγώνα του 55-59, ακόμη εναντίον του Λυσσαρίδη,  της ιστορικής μνήμης του Κυπριακού Ελληνισμού, της εθνικής και πολιτιστικής του ταυτότητας γενικά και άλλων πολλών. Εκεί συζητήθηκε και το θέμα των ελληνικών σημαιών που οι φίλαθλοι του ΑΠΟΕΛ και άλλων ομάδων παίρνουν στα γήπεδα. Αυτή η ενέργεια δυναμώνει τα αισθήματα συλλογικής ταυτότητας και περηφάνιας, πρέπει, λοιπόν, να τη χτυπήσουμε αποφάσισαν. Δρομολόγησαν διάφορα, ένα ήταν να παροτρύνουν την ΟΥΕΦΑ να δράσει ή ίδια. Η πίεση εναντίον της ελληνικής σημαίας όταν προέρχεται από κυπριακούς κύκλους δεν είναι αποτελεσματική, ακόμη προκαλεί αντιδράσεις, ενώ αν αυτή προέλθει από ευρωπαϊκά και διεθνή σώματα θα φανεί ουδέτερη και αντικειμενική, ότι είναι απόφαση της διεθνούς νομιμότητας και πρακτικής και θα γίνει αποδεκτή πιο εύκολα. Πλησίασαν, λοιπόν, την ΟΥΕΦΑ και υπέδειξαν ότι πρέπει να πιέσει για το θέμα των ελληνικών σημαιών. Βοηθήστε μας και σεις λίγο, παρακαλούσαν και υπεδείκνυαν, αν μας ενισχύσετε και σεις θα συντείνετε και στη λύση του Κυπριακού που όλοι προσπαθούμε τώρα να καταφέρουμε κάτι, είναι εθνικισμός και χουλιγκανισμός αυτό το φαινόμενο γι’ αυτό  χτυπήστε το και άλλα πολλά. Η ΟΥΕΦΑ, κατά το “αφορμή βοήθα με” που αναφέραμε προηγουμένως και βλέποντας ότι αυτό το ζητούσαν οι ίδιοι οι Κύπριοι, μέλη του πολιτικού, κρατικού και αθλητικού κατεστημένου, και πιστεύοντας ότι ήταν μια εύκολη υπόθεση, προχώρησε στη γελοία αυτή απαίτηση. Μαρτυρίες γι’ αυτή την κατρακύλα υπάρχουν πολλές, από ηλεκτρονικά μηνύματα, τηλεφωνήματα, τέλεφαξ, γραπτές αναφορές. Φυσικά, πολλοί εξέφρασαν τη λύπη τους τότε για την απόφαση όμως το άλλο μισό πρόσωπό τους ήταν χαρούμενο γιατί έβλεπαν να πετυχαίνει το σχέδιό τους για τη μετατροπή των Κυπρίων σε ένα πολτό άχρωμων και άοσμων καταναλωτών χωρίς ιστορική μνήμη και συνείδηση, σε ένα ασπόνδυλο συνονθύλευμα.

Η απόφαση της ΟΥΕΦΑ ήταν πράγματι κάτι ανεπανάληπτο, απόδειξη ότι πια μας χρησιμοποιούν ως ινδικά χοιρίδια των ερευνητικών εργαστηρίων, ως ηλίθιους και ασπόνδυλους σε ζωώδη κατάσταση. Από που και ως που θα καθορίσει η ΟΥΕΦΑ ποια σημαία θα πάρει ένας φίλαθλος σε γήπεδο π.Χ. της Ισπανίας; Αν θέλει μπορεί να πάει με τη σημαία της Δανίας ή της Φιλανδίας. Και τόσες φορές, από την τηλεόραση,  στους διάφορους αγώνες, είδαμε όλες τις σημαίες της Γης. Για τους Κύπριους όμως μπορεί να παρθεί και η πιο εξευτελιστική απόφαση γιατί θεωρείται δεδομένο ότι δεν θα αντιδράσουν. Ακόμη η ελληνική σημαία προστατεύεται και κατοχυρώνεται από το Κυπριακό σύνταγμα, υψώνεται παντού. Η ελληνική σημαία είναι η Ιστορία μας,  η ταυτότητά μας, η πολιτιστική μας διακήρυξη, η δήλωση του συνανήκειν. Ποιος γραφειοκράτης της ΟΥΕΦΑ αποφασίζει και διατάσσει για το θεμελιώδες και πρωταρχικό της ιστορίας της Κύπρου; Ακόμη, η Κύπρος αποτελεί ευρωπαϊκό έδαφος. Ποιος μας θεωρεί τόσο υπανάπτυκτους που διατάζει να απαγορευτεί η ελληνική σημαία, σημαία κράτους της ευρωπαϊκής Ένωσης, στο ευρωπαϊκό έδαφος της Κύπρου; Μόνο για την Κύπρο παίρνονται τετοιες απαράδεκτες αποφάσεις.

Οι αντιδράσεις όμως του γεμάτου αξιοπρέπεια και περηφάνια φίλαθλου κοινού του ΑΠΟΕΛ όπως και πολλών άλλων παραγόντων ήταν έντονες και εν τέλει η ΟΥΕΦΑ υπαναχώρησε. Πάντως νομικός φίλος από την Αθήνα, ευπαίδευτος και διακεκριμένος, υποστηρίζει και συμβουλεύει ότι και τώρα ακόμα αν το ΑΠΟΕΛ κινήσει αγωγή εναντίον της ΟΥΕΦΑ θα κερδίσει εκατομμύρια ως αποζημίωση γιατί αυτή η απόφαση μειώνει και εξευτελίζει τη σημαία ενός κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαγορεύει την προβολή και ανάρτηση επί ευρωπαϊκού εδάφους μίας σημαίας ενός κράτους μέλους, έτσι  παραβιάζει θεμελιώδη δεδομένα της ίδιας της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, που προβλέπει για την ανάρτηση και προβολή όλων των σημαιών των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί ευρωπαϊκού εδάφους. Και το ΑΠΟΕΛ πρέπει να αποζημιωθεί για την οδύνη, την ταλαιπωρία που υπέστη, την προσπάθεια για τη  δημιουργία αισθημάτων ενοχής και απογοήτευσης, τη δυσφήμιση.

Η απόφαση αυτή μπορεί να μην πέτυχε, όμως μπορεί να μας βοηθήσει ως θέμα-περίπτωση μελέτης, με χαρακτηριστική τυπολογία δράσεων και αντιδράσεων,  για να κατανοήσουμε διάφορες πλευρές των εξελίξεων σε θέματα κοινωνικά καθώς  και στο μείζον θέμα του Κυπριακού.  Δηλαδή: α) Υπάρχουν πρώτα από όλα αποφάσεις και πίεση των ασπόνδυλων νεοκυπριακών κύκλων (σε επαφή, συνεργασία ή κάτω από τις υποδείξεις και ξένων δυνάμεων και παραγόντων) για να προωθηθεί κάτι που χτυπά τα εθνικά,  ακόμη και ευρωπαϊκά, ερείσματα της Κύπρου, για να υποκύψει ο Κυπριακός Ελληνισμός στα σχέδια που μεθοδεύονται. β) Οι κύκλοι αυτοί συνήθως κρύβονται ύπουλα και καλύπτονται πίσω από ξένα σώματα, οργανώσεις και θεσμούς που θεωρούνται ουδέτερα. γ) Όταν τα πράγματα εξελιχθούν όπως τα δρομολόγησαν βγαίνουν και δηλώνουν την απαρέσκειά τους για τις εξελίξεις για να εκτονώσουν τις αντιδράσεις της κομματικής τους βάσης. γ) Την ίδια ώρα χρησιμοποιούν αυτήν την απόφαση για να καλλιεργήσουν ακόμη περισσότερο το κλίμα παραίτησης και ηττοπάθειας. δ) Όταν, όμως, οι αντιδράσεις άλλων πολιτικών κύκλων και κυρίως της βάσης του Κυπριακού Ελληνισμού κορυφώνονται, η αρνητική για την Κύπρο απόφαση αναστέλλεται ή υπονομεύεται η αξία της με άλλα μέτρα και αποφάσεις.

Ένα λοιπον: εύγε στους φιλάθλους του ΑΠΟΕΛ που επέμεναν και επιμένουν. Γιατί το πείσμα και η εμμονή είναι σωτήρια για την Κύπρο. Το θέμα όμως δεν βρίσκεται εδώ μόνο. Η ελληνική σημαία συμπυκνώνει την έννοια της κυπριακής αξιοπρέπειας, της ιστορικής περηφάνειας, της ταυτότητας και των συνεκτικών δεσμών της κοινωνίας μας. Έτσι, πιστεύω ότι η σωτηρία της Κύπρου θα κριθεί όταν και οι αγαπητοί φίλαθλοι της Ομόνοιας αρχίζουν να παίρνουν στα γήπεδα, στους αγώνες της αγαπημένης μας ομάδας, την ελληνική σημαία.

Υ.Γ. Για όσους ερωτούν γιατί πάλι πρώτο στο ιστολόγιο το κείμενο για τις “Ελληνικές σημαίες του ΑΠΟΕΛ” η απάντηση είναι πολύ απλή: Για τη μαγκιά του ΑΠΟΕΛ